# En'âm Sûresi, 35. Âyet (6:35)

> وَإِن كَانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْرَاضُهُمْ فَإِنِ ٱسْتَطَعْتَ أَن تَبْتَغِىَ نَفَقًا فِى ٱلْأَرْضِ أَوْ سُلَّمًا فِى ٱلسَّمَآءِ فَتَأْتِيَهُم بِـَٔايَةٍ ۚ وَلَوْ شَآءَ ٱللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى ٱلْهُدَىٰ ۚ فَلَا تَكُونَنَّ مِنَ ٱلْجَـٰهِلِينَ

*Ve-in kâne kebura ‘aleyke i'râduhum fe-ini-steta'te en tebteġiye nefekan fî-l-ardi ev sullemen fî-ssemâ-i fete/tiyehum bi-âye(tin)(c) velev şâa(A)llâhu leceme'ahum ‘alâ-lhudâ(c) felâ tekûnenne mine-lcâhilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Eğer onların yüz çevirmeleri sana ağır geldiyse; bir delik açıp yerin dibine inerek, yahut bir merdiven kurup göğe çıkarak onlara bir mucize getirmeye gücün yetiyorsa durma, yap! Eğer Allah dileseydi, elbette onları hidayet üzere toplardı. O halde, sakın cahillerden olma.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/35

---

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","peygamberlik","tevhid","musrikler"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 35. ayet, peygamberin tebliğdeki zorluklarına işaret ederken, ilahi iradenin mutlaklığını ve cahillikten sakınmayı vurgulamaktadır. Ayet, 'yüz çevirme', 'yerin derinliklerine inme/göğe yükselme' ve 'cahillik' gibi kavramlar üzerinden insan iradesi ve ilahi kudret arasındaki ilişkiyi ele alır.","keyConcepts":[{"word":"إِعْرَاضُهُمْ","root":"ع ر ض","rootLatin":"a-r-d","meaning":"Onların hakikatten yüz çevirmesi, sırt dönmesi ve kabul etmemesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'râd (إِعْرَاض), bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmak demektir. Ayetteki 'i'râduhüm' ifadesi, müşriklerin Peygamber'in davetinden yüz çevirmelerini, onu kabul etmemelerini ve ondan uzak durmalarını ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir dönme değil, aynı zamanda zihinsel ve kalbî bir reddediştir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İ'râd, bir şeyden dönmek ve onu terk etmek manasındadır. Burada, peygamberin tebliğ ettiği hakikatten yüz çevirmeleri, yani onu dinlememeleri ve kabul etmemeleri kastedilmektedir. Bu durum, peygamber için büyük bir üzüntü ve zorluk kaynağı olmuştur."}]},{"word":"تَبْتَغِىَ","root":"ب غ ى","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Bir şeyi aramak, istemek, talep etmek ve elde etmeye çalışmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Bağy (بغى), bir şeyi şiddetle aramak, talep etmek ve ona ulaşmaya çalışmaktır. Ayetteki 'tebteğî' (تَبْتَغِىَ) ifadesi, peygamberin, müşrikleri ikna etmek için olağanüstü bir çaba sarf etme arzusunu, yani yeri delip geçecek veya göğe çıkacak kadar büyük bir mucize arayışını mecazi olarak anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Bağy, bir şeyi istemek ve ona ulaşmak için gayret göstermektir. Bu ayette, peygamberin, mucize gösterme yoluyla insanları imana getirme arzusunun şiddetini ve bu uğurda gösterdiği çabayı ifade eder. Ancak bu, beşeri gücün ötesinde bir arayıştır."}]},{"word":"نَفَقًا","root":"ن ف ق","rootLatin":"n-f-q","meaning":"Yerin altına doğru açılan tünel, geçit veya delik anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nefak (نَفَق), yerin içinde açılan tünel veya geçittir. Ayetteki 'nefakan fi'l-ard' (نَفَقًا فِى ٱلْأَرْضِ) ifadesi, yerin derinliklerine inerek bir yol bulma, yani imkansız gibi görünen bir şeyi başarma mecazını taşır. Bu, peygamberin, müşrikleri ikna etmek için ne kadar büyük bir mucizeye ihtiyaç duyduğunu anlatır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nefak, yerin altındaki delik veya tüneldir. Bu bağlamda, peygamberin, insanları imana getirmek için yerin derinliklerine inerek bir mucize bulma arzusunun, beşeri imkanların ötesinde bir talep olduğunu vurgular."}]},{"word":"سُلَّمًا","root":"س ل م","rootLatin":"s-l-m","meaning":"Göğe çıkmak için kullanılan merdiven veya yükselme aracı anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Süllem (سُلَّم), yükselmeye yarayan merdiven demektir. Ayetteki 'süllemen fi's-semâi' (سُلَّمًا فِى ٱلسَّمَآءِ) ifadesi, göğe yükselerek bir mucize getirme arzusunu mecazi olarak ifade eder. Bu, tıpkı yerin derinliklerine inmek gibi, beşeri gücün ötesinde bir imkansızlığı simgeler ve peygamberin çaresizliğini gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Süllem, üzerine çıkılan şeydir, yani merdiven. Burada, peygamberin, müşrikleri ikna etmek için göğe çıkıp oradan bir mucize getirme isteği, onların iman etmemesi karşısındaki büyük arzusunu ve bu arzunun imkansızlığını anlatır."}]},{"word":"الْجَـٰهِلِينَ","root":"ج ه ل","rootLatin":"c-h-l","meaning":"Bilgisiz, cahil olanlar; hakikati bilmeyen veya bilmek istemeyenler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehl (جهل), bilginin zıddıdır. Ayetteki 'el-câhilîn' (الْجَـٰهِلِينَ) ifadesi, sadece bilgi eksikliği değil, aynı zamanda hakikati idrak etme ve ona göre amel etme konusundaki eksikliği, yani basiretsizliği ve inatçılığı ifade eder. Peygamber'e, Allah'ın iradesine teslim olarak bu tür bir cahillikten uzak durması emredilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cahiliye kavramı, Kur'an'da sadece bilgisizlik değil, aynı zamanda ahlaki ve sosyal bir durum olarak da ele alınır. Bu ayetteki 'cahillerden olma' uyarısı, peygamberin, ilahi iradenin mutlaklığını anlamayan, kendi arzularına göre hareket eden ve hakikati reddedenlerin durumuna düşmemesi gerektiğini vurgular. Bu, Allah'ın dilemesi dışında kimsenin hidayete eremeyeceği gerçeğini kabul etmektir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Cehl, bir şeyi bilmemek veya bildiği halde gereğini yapmamaktır. Ayetteki 'cahillerden olma' ifadesi, peygamberin, Allah'ın mutlak kudretini ve hidayetin yalnızca O'nun elinde olduğunu idrak etmeyerek, insanları zorla hidayete getirme arzusuna kapılmaması gerektiğini anlatır. Bu, ilahi takdire rıza göstermeyi ve beşeri acziyeti kabul etmeyi gerektirir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"oldu"},{"position":3,"surface":"كَبُرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ب-ر","rootLatin":"k-b-r","lemma":"كَبُرَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"ağır geldi"},{"position":4,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"إِعْرَاضُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"إِعْرَاض","form":"İf'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"كَانَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"yüz çevirmesi"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":6,"surface":"إِنِ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":7,"surface":"ٱسْتَطَعْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-و-ع","rootLatin":"t-w-'","lemma":"اِسْتَطَاعَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gücün yetti"},{"position":8,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Nasb Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nasb harfi olduğu için mebnî","gloss":"ki"},{"position":9,"surface":"تَبْتَغِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-g-y","lemma":"اِبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَن ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"arasın"},{"position":10,"surface":"نَفَقًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"نَفَق","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir tünel"},{"position":11,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":12,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":13,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":14,"surface":"سُلَّمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ل-م","rootLatin":"s-l-m","lemma":"سُلَّم","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir merdiven"},{"position":15,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":16,"surface":"ٱلسَّمَآءِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"göğün"},{"position":17,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":17,"surface":"تَأْتِيَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"a-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Gizli أَن ile mansûb olduğu için mansûb","gloss":"getirirsin"},{"position":17,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlara"},{"position":18,"surface":"بِـَٔايَةٍۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":18,"surface":"آيَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ي-ي","rootLatin":"a-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir ayet"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"لَوْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":20,"surface":"شَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ش-ي-أ","rootLatin":"ş-y-a","lemma":"شَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dileseydi"},{"position":21,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":22,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Cevap lâmı olduğu için mebnî","gloss":"elbette"},{"position":22,"surface":"جَمَعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-'","lemma":"جَمَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"toplardı"},{"position":22,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":23,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":24,"surface":"ٱلْهُدَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hidayet"},{"position":25,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":25,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"sakın"},{"position":26,"surface":"تَكُونَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid nunu ile mebnî","gloss":"olma"},{"position":27,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":28,"surface":"ٱلْجَـٰهِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-ه-ل","rootLatin":"j-h-l","lemma":"جَاهِل","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"cahillerden"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/35*
- **En'âm Sûresi** · *6/35*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/35*