# En'âm Sûresi, 46. Âyet (6:46)

> قُلْ أَرَءَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ ٱللَّهُ سَمْعَكُمْ وَأَبْصَـٰرَكُمْ وَخَتَمَ عَلَىٰ قُلُوبِكُم مَّنْ إِلَـٰهٌ غَيْرُ ٱللَّهِ يَأْتِيكُم بِهِ ۗ ٱنظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ ٱلْـَٔايَـٰتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ

*Kul eraeytum in eḣaża(A)llâhu sem'akum veebsârakum veḣateme ‘alâ kulûbikum men ilâhun ġayru(A)llâhi ye/tîkum bih(i)(k) unzur keyfe nusarrifu-l-âyâti śümme hum yasdifûn(e)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Ne dersiniz, eğer Allah sizin kulağınızı ve gözlerinizi alır, kalplerinizi de mühürlerse, Allah'tan başka onu size (geri) getirecek ilah kimmiş?" Bak, biz ayetleri değişik biçimlerde nasıl açıklıyoruz, sonra onlar nasıl yüz çeviriyorlar?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/46

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","tabiat-ayetleri","musrikler","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"أَرَءَيْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"Gördünüz mü?"},{"position":3,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":4,"surface":"أَخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"'-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"alsa"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":6,"surface":"سَمْعَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-م-ع","rootLatin":"s-m-'","lemma":"سَمْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"işitmenizi"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"وَأَبْصَـٰرَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"أَبْصَـٰرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ص-ر","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"gözlerinizi"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"وَخَتَمَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"خَتَمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ت-م","rootLatin":"kh-t-m","lemma":"خَتَمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kapasa"},{"position":9,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"قُلُوبِكُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-ب","rootLatin":"q-l-b","lemma":"قَلْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalplerinizi"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"مَّنْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim"},{"position":12,"surface":"إِلَـٰهٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"tanrı"},{"position":13,"surface":"غَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"başka"},{"position":14,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"أ-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":15,"surface":"يَأْتِيكُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"getirir size"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":16,"surface":"بِهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":16,"surface":"هِ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onu"},{"position":17,"surface":"ٱنظُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-zh-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"Bak"},{"position":18,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham edatı olduğu için mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":19,"surface":"نُصَرِّفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-ف","rootLatin":"s-r-f","lemma":"صَرَّفَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"açıklıyoruz"},{"position":20,"surface":"ٱلْـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ayetleri"},{"position":21,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":22,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":23,"surface":"يَصْدِفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-د-ف","rootLatin":"s-d-f","lemma":"صَدَفَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yüz çevirirler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 46. ayet, Allah'ın kudretini ve insanların acizliğini vurgularken, işitme, görme ve kalp gibi temel idrak yeteneklerinin Allah'ın elinde olduğunu ve O'ndan başkasının bunları geri veremeyeceğini ifade eder. Ayet, Allah'ın ayetlerini çeşitli şekillerde açıklamasını ve insanların buna rağmen yüz çevirmesini ele alır.","keyConcepts":[{"word":"سَمْعَكُمْ","root":"س م ع","rootLatin":"s-m-'-a","meaning":"İşitme duyusu, duyma yeteneği.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sem'' kelimesini hem işitme duyusu hem de işitilen şey olarak açıklar. Ayetteki 'sem'akum' ifadesi, Allah'ın insana bahşettiği işitme yeteneğini, yani dış dünyadan sesleri algılama kabiliyetini ifade eder. Bu yeteneğin Allah tarafından alınması, insanın en temel idrak yollarından birinin elinden gitmesi anlamına gelir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sem'' kelimesinin Kur'an'da bazen 'idrak' ve 'anlama' anlamında da kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise daha çok fiziksel işitme duyusuna işaret etmekle birlikte, bu duygunun yokluğunun beraberinde getireceği idrak eksikliğine de dolaylı olarak vurgu yapar."}]},{"word":"أَبْصَـٰرَكُمْ","root":"ب ص ر","rootLatin":"b-s-r","meaning":"Görme duyusu, gözler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'basar' kelimesinin 'göz' ve 'görme' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ebsârakum' ifadesi, Allah'ın insana verdiği görme yeteneğini, yani dış dünyayı algılama ve idrak etme aracını temsil eder. Bu yeteneğin alınması, insanın en önemli bilgi edinme yollarından birinin kaybedilmesi demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'basar' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel görme değil, aynı zamanda 'basîret' yani içgörü ve idrak anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın gözleri alması, hem fiziksel görme yeteneğinin hem de bununla bağlantılı olarak hakikati idrak etme kabiliyetinin ortadan kalkmasına işaret eder."}]},{"word":"وَخَتَمَ","root":"خ ت م","rootLatin":"h-t-m","meaning":"Mühürlemek, kapatmak, engellemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hatm' kelimesinin bir şeyi kapatmak, sonlandırmak ve mühürlemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hateme alâ kulûbikum' ifadesi, kalplerin hakikati idrak etme, doğruyu anlama ve hidayeti kabul etme yeteneğinin Allah tarafından engellenmesi, mühürlenmesi demektir. Bu, genellikle kişinin kendi tercihleri sonucunda Allah'ın bir cezası olarak gerçekleşir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hatm'in bir şeyin sonuna ulaşmak ve onu kapatmak olduğunu ifade eder. Kalplerin mühürlenmesi, onların artık dışarıdan gelen hakikat mesajlarına kapalı hale gelmesi, hiçbir öğüdü ve delili kabul etmemesi durumunu anlatır. Bu, manevi bir körlük ve sağırlık halidir."}]},{"word":"قُلُوبِكُم","root":"ق ل ب","rootLatin":"k-l-b","meaning":"Kalpler, gönüller; idrak, anlama ve hissetme merkezi.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kalb' kelimesinin hem bedendeki organı hem de aklın, idrakin ve duyguların merkezi olan manevi varlığı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'kulûbikum' ifadesi, insanların hakikati anlama, iman etme ve doğru yolu seçme yeteneğinin merkezi olan manevi kalplerini ifade eder. Bu kalplerin mühürlenmesi, manevi idrakin tamamen kapanması anlamına gelir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da 'kalb'in sadece hissetme değil, aynı zamanda akletme, anlama ve karar verme merkezi olarak da kullanıldığını vurgular. Ayetteki 'kalplerin mühürlenmesi', insanların hakikat karşısında düşünme, anlama ve doğruyu kabul etme yeteneklerinin ortadan kalktığını, böylece hidayetten tamamen uzaklaştıklarını gösterir."}]},{"word":"نُصَرِّفُ","root":"ص ر ف","rootLatin":"s-r-f","meaning":"Çevirmek, döndürmek, çeşitli şekillerde açıklamak.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tasrîf' kelimesinin bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmek, değiştirmek ve farklı yönlerden açıklamak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'nusarrifu'l-âyât' ifadesi, Allah'ın ayetlerini, delillerini ve mucizelerini farklı üsluplarla, çeşitli açılardan ve değişik şekillerde insanlara sunarak onların anlamasını kolaylaştırmaya çalıştığını gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sarf' kelimesinin 'bir şeyi bir yönden başka bir yöne çevirmek' olduğunu ifade eder. Bu bağlamda, Allah'ın ayetleri 'tasrîf etmesi', onları farklı örneklerle, kıssalarla, delillerle ve uyarılarla çeşitlendirerek insanların idrakine sunmasıdır ki, belki düşünsünler ve doğru yolu bulsunlar."}]},{"word":"يَصْدِفُونَ","root":"ص د ف","rootLatin":"s-d-f","meaning":"Yüz çevirmek, uzaklaşmak, sırt dönmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sadf' kelimesinin bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'hum yasdifûn' ifadesi, Allah'ın ayetleri çeşitli şekillerde açıklamasına rağmen, insanların bu hakikatlerden yüz çevirdiğini, onları görmezden geldiğini ve kabul etmediğini ifade eder. Bu, onların inatçı ve kibirli tutumlarını gösterir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'sadf' kelimesinin 'bir şeyden dönmek ve uzaklaşmak' olduğunu açıklar. Ayetteki kullanım, insanların kendilerine sunulan açık delillere ve ayetlere rağmen, bile bile hakikatten yüz çevirerek inkârda ısrar etmelerini ve doğru yoldan sapmalarını vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/46*
- **En'âm Sûresi** · *6/46*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/46*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/46*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/46*
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/46*