# En'âm Sûresi, 5. Âyet (6:5)

> فَقَدْ كَذَّبُوا۟ بِٱلْحَقِّ لَمَّا جَآءَهُمْ ۖ فَسَوْفَ يَأْتِيهِمْ أَنۢبَـٰٓؤُا۟ مَا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ

*Fekad keżżebû bilhakki lemmâ câehum(s) fesevfe ye/tîhim enbâu mâ kânû bihi yestehzi-ûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Nitekim hak (Kur'an) kendilerine gelince onu yalanladılar. Fakat alay ettikleri şeyin haberleri kendilerine ilerde gelecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/5

---

## Tefsir

{"topics":["musrikler","hidayet-dalalet","ahiret-mukafat"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi'nin 5. ayeti, hakikati yalanlayanların ve alay edenlerin akıbetini haber vermektedir. Ayet, 'yalanlama', 'hakikat' ve 'alay etme' gibi temel kavramlar üzerinden inkarcılığın sonuçlarını dilbilimsel bir derinlikle ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"كَذَّبُوا۟","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Hakikati inkar etmek, yalanlamak ve doğru olmadığını iddia etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kezzebu (كَذَّبُوا۟) kelimesi, 'yalan söylemek' anlamındaki 'kezeb' (كَذَبَ) fiilinin tef'il babından gelmektedir ve 'bir şeyi şiddetle yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek' manasına gelir. Ayette, kendilerine gelen 'hakikat'i (بِٱلْحَقِّ) ısrarla ve kesin bir dille reddetmeleri, onu yalan saymaları kastedilmektedir. Bu, sadece bir bilgi yanlışlığı değil, aynı zamanda bir inkar ve reddediş tavrıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'kezzebe' (كَذَّبَ) fiili, 'yalanlamak' ve 'inkar etmek' anlamında kullanılmıştır. Ayetteki 'hak' (الحق) ile birlikte kullanıldığında, Allah'tan gelen vahyi ve peygamberin getirdiği mesajı reddetme, onu asılsız sayma eylemini ifade eder. Bu, mecazi olarak, hakikatin kendisini değil, hakikatin getirdiği hükümleri ve gerçekleri yalanlama anlamındadır."}]},{"word":"بِٱلْحَقِّ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçek, doğru ve sabit olan şey, Allah'tan gelen vahiy ve hakikat.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hak (الحق) kelimesi, 'doğruluk, gerçeklik, sabitlik' anlamlarına gelir. Kur'an'da genellikle Allah'ın kelamını, vahyi, adaleti ve varlığın temel gerçeklerini ifade eder. Bu ayette 'kendilerine gelen hak' (لَمَّا جَآءَهُمْ بِٱلْحَقِّ) ifadesi, peygamber aracılığıyla kendilerine ulaşan ilahi mesajı, Kur'an'ı ve İslam'ın temel prensiplerini kastetmektedir. Onu yalanlamaları, bu ilahi gerçekliği reddetmeleridir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'hak' (الحق) kavramı, mutlak ve değişmez gerçekliği, ilahi hakikati temsil eder. Bu, sadece bir doğru bilgi değil, aynı zamanda varoluşun ve ahlaki düzenin temelini oluşturan bir prensiptir. Ayetteki 'hak' (الحق), Allah'ın gönderdiği dinin ve peygamberin tebliğ ettiği mesajın tartışılmaz gerçekliğini ifade eder. Onu yalanlamak, bu mutlak gerçeğe karşı gelmektir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hak (الحق), 'sabit olan, şüphe götürmeyen, doğru olan' demektir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın indirdiği kitap ve peygamberin getirdiği şeriat kastedilmektedir. İnsanlara ulaştırılan bu hakikati yalanlamaları, onların inkarcılıklarının ve sapkınlıklarının bir göstergesidir."}]},{"word":"يَسْتَهْزِءُونَ","root":"ه ز أ","rootLatin":"h-z-e","meaning":"Alay etmek, küçümsemek, hafife almak ve dalga geçmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstehza (اِسْتِهْزَاء), 'alay etmek, küçümsemek, hafife almak' anlamlarına gelir. Bu fiil, bir şeyi ciddiye almamak, onu değersiz görmek ve onunla dalga geçmek manasını taşır. Ayette, inkarcıların kendilerine gelen hakikati ve uyarıları ciddiye almayıp, onlarla alay etmeleri, küçümseyici bir tavır sergilemeleri kastedilmektedir. Bu, sadece bir reddediş değil, aynı zamanda bir saygısızlık ve kibir göstergesidir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İstehza (اِسْتِهْزَاء), 'birini veya bir şeyi küçümseyerek gülmek, alaya almak' demektir. Ayetteki 'alaya aldıkları şeyin haberleri' (أَنۢبَـٰٓؤُا۟ مَا كَانُوا۟ بِهِۦ يَسْتَهْزِءُونَ) ifadesi, onların ciddiye almadıkları, küçümsedikleri ve alay konusu yaptıkları ilahi uyarıların, azap ve kıyamet gibi gerçeklerin sonuçlarının kendilerine ulaşacağını bildirmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'yestehziûn' (يَسْتَهْزِءُونَ) fiili, 'alay etmek' ve 'küçümsemek' anlamında kullanılmıştır. Onların alay ettikleri şey, peygamberin getirdiği uyarılar, ahiret azabı ve Allah'ın vaatleridir. Bu fiil, onların hakikate karşı takındıkları küçümseyici ve inkarcı tavrı mecazi olarak ifade eder."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fekad"},{"position":2,"translit":"keżżebû"},{"position":3,"translit":"bilhakki"},{"position":4,"translit":"lemmâ"},{"position":5,"translit":"câehum(s)"},{"position":6,"translit":"fesevfe"},{"position":7,"translit":"ye/tîhim"},{"position":8,"translit":"enbâu"},{"position":9,"translit":"mâ"},{"position":10,"translit":"kânû"},{"position":11,"translit":"bihi"},{"position":12,"translit":"yestehzi-ûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve, o zaman","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Tahkîk edatı"},{"position":2,"surface":"كَذَّبُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱلْحَقِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَقّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gerçeği","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"Şart edatı olduğu için mebnî","gloss":"ne zaman ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":5,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-ا","rootLatin":"j-y-ʾ","lemma":"جَاءَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o zaman","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":6,"surface":"سَوْفَ","pos":"harf","posDetail":"İstikbal Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"سَوْفَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"yakında","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"يَأْتِي","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"ʾ-t-y","lemma":"أَتَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"gelecek","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mebnî","gloss":"onlara","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"أَنۢبَـٰٓؤُا۟","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ب-ا","rootLatin":"n-b-ʾ","lemma":"نَبَأ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"haberleri","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":10,"surface":"كَانُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"يَسْتَهْزِءُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-ز-ا","rootLatin":"h-z-ʾ","lemma":"اِسْتَهْزَأَ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"alay ediyorlardı","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *6/5*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/5*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk · *6/5*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5. ÂYETLER*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/5*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/5*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *6/5*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5. âyeti*
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *5. âyeti*