# En'âm Sûresi, 61. Âyet (6:61)

> وَهُوَ ٱلْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِۦ ۖ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّىٰٓ إِذَا جَآءَ أَحَدَكُمُ ٱلْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ

*Vehuve-lkâhiru fevka ‘ibâdih(i)(s) ve yursilu ‘aleykum hafezaten hattâ iżâ câe ehadekumu-lmevtu teveffet-hu rusulunâ vehum lâ yuferritûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, kullarının üstünde mutlak hakimiyet sahibidir. Üzerinize de koruyucu melekler gönderir. Nihayet birinize ölüm geldiği vakit (görevli) elçilerimiz onun canını alır ve onlar görevlerinde asla kusur etmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/61

---

## Tefsir

{"topics":["olum","esma-i-husna","melekler","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلْقَاهِرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-ه-ر","rootLatin":"q-h-r","lemma":"قَاهِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"üstün gelen, hakim"},{"position":3,"surface":"فَوْقَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"üstünde"},{"position":4,"surface":"عِبَادِ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبْد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kullar"},{"position":4,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"يُرْسِلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"أَرْسَلَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gönderir"},{"position":6,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"حَفَظَةً","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ح-ف-ظ","rootLatin":"h-f-z","lemma":"حَافِظ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"koruyucular"},{"position":8,"surface":"حَتَّىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"حَتَّى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"e kadar"},{"position":9,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman"},{"position":10,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-'","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":11,"surface":"أَحَدَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ح-د","rootLatin":"a-h-d","lemma":"أَحَد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"birine"},{"position":11,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":12,"surface":"ٱلْمَوْتُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"ölüm"},{"position":13,"surface":"تَوَفَّتْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ف-ي","rootLatin":"w-f-y","lemma":"تَوَفَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"canını aldı"},{"position":13,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onun"},{"position":14,"surface":"رُسُلُ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"elçiler"},{"position":14,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":15,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"iken"},{"position":15,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":17,"surface":"يُفَرِّطُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ط","rootLatin":"f-r-t","lemma":"فَرَّطَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"eksiklik yapmazlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 61. ayet, Allah'ın mutlak egemenliğini, kulları üzerindeki koruyuculuğunu ve ölüm anındaki tasarrufunu vurgular. Ayet, 'kahir', 'ibad', 'hafaza', 'mevt', 'teveffa' ve 'rusul' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi kudret ve ahiret inancının dilbilimsel temellerini sunar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْقَاهِرُ","root":"ق ه ر","rootLatin":"k-h-r","meaning":"Allah'ın her şeye gücü yeten, üstün ve egemen olma sıfatını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kahr (قهر), bir şeyi zorla ve üstün gelerek ele geçirmek, ona hükmetmektir. Allah için kullanıldığında, O'nun her şeye mutlak galip olduğunu, hiçbir şeyin O'na karşı gelemeyeceğini ve her şeyin O'nun iradesine boyun eğdiğini ifade eder. Ayetteki 'el-Kâhir' ismi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak egemenliğini ve kudretini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kahr, bir şeyi zorla ve şiddetle yenmek, ona galip gelmektir. Allah'ın 'Kâhir' olması, O'nun kudretinin her şeye üstün olduğunu, hiçbir varlığın O'nun iradesinin dışına çıkamayacağını ve her şeyin O'nun hükmü altında olduğunu gösterir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak otoritesini ve hükümranlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'kahr' kavramını Allah'ın 'mutlak güç' ve 'üstünlük' sıfatlarından biri olarak ele alır. O'na göre, Kur'an'da 'Kâhir' ismi, Allah'ın yaratılmışlar üzerindeki tartışmasız egemenliğini ve her şeyi kontrol altında tutan kudretini ifade eder. Ayetteki 'fawqa ibâdihî' (kullarının üstünde) ifadesiyle birlikte, bu egemenliğin sınırsızlığına dikkat çekilir."}]},{"word":"عِبَادِهِۦ","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk eden, O'nun emirlerine boyun eğen varlıkları, yani insanları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Abd (عبد), boyun eğmek, itaat etmek ve zelil olmak anlamlarına gelir. İbadet (عبادة) ise, en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu göstermektir. 'İbâd' kelimesi, Allah'a kulluk eden, O'nun hükmüne tabi olan insanları ifade eder. Ayetteki 'fawqa ibâdihî' ifadesi, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak otoritesini ve onların O'na karşı acizliğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'abd' kelimesinin Kur'an'da hem 'köle' hem de 'Allah'a kulluk eden kişi' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'ibâdihî' ifadesi, Allah'ın yaratılmışları olan ve O'na karşı sorumluluk taşıyan tüm insanları kapsar. Allah'ın 'Kâhir' sıfatıyla birlikte anılması, kulların O'na karşı mutlak bir teslimiyet içinde olması gerektiğini gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'abd' kökünün temel anlamının 'boyun eğme, itaat etme' olduğunu ve Kur'an'da bu kavramın Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve kulluk bilincini ifade ettiğini belirtir. 'İbâd' kelimesi, Allah'ın yaratıcılığına ve egemenliğine karşılık, insanın O'na karşı olan konumunu, yani kul olduğunu açıkça ortaya koyar. Ayetteki bağlam, Allah'ın kulları üzerindeki mutlak gücünü pekiştirir."}]},{"word":"حَفَظَةً","root":"ح ف ظ","rootLatin":"h-f-z","meaning":"İnsanları korumakla görevli melekleri veya ilahi koruyucuları ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hıfz (حفظ), bir şeyi korumak, muhafaza etmek ve gözetmek demektir. 'Hafaza' kelimesi, insanları kötülüklerden, tehlikelerden ve kaderin cilvelerinden korumakla görevli melekleri ifade eder. Bu ayetteki 'yursilu aleykum hafaza' ifadesi, Allah'ın kullarını gözetim altında tuttuğunu ve onlara koruyucular atadığını gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hıfz, bir şeyi unutmaktan, kaybolmaktan veya zarardan korumaktır. 'Hafaza', Allah tarafından insanları korumakla görevlendirilmiş meleklerdir. Bu koruma, hem fiziksel tehlikelerden hem de amellerin kaydedilmesi suretiyle ahiretteki sorumluluktan kaynaklanır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kullarına olan lütfunu ve onları sürekli gözetim altında tuttuğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hafaza, hıfz kökünden türemiş olup, koruyucular anlamına gelir. Kur'an'da bu kelime, genellikle insanları Allah'ın izniyle koruyan ve amellerini kaydeden melekler için kullanılır. Ayetteki 'size koruyucular gönderir' ifadesi, Allah'ın kullarına karşı olan şefkatini ve onları görünmez güçlerle muhafaza ettiğini belirtir."}]},{"word":"ٱلْمَوْتُ","root":"م و ت","rootLatin":"m-w-t","meaning":"Canlılığın sona ermesi, ruhun bedenden ayrılması halini ifade eden nihai son.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mevt (موت), canlılığın zıddıdır ve ruhun bedenden ayrılmasıyla meydana gelen durumu ifade eder. Kur'an'da hem gerçek ölüm hem de mecazi anlamda 'cansızlık' veya 'bilinçsizlik' için kullanılır. Bu ayetteki 'izâ câe ehadekumu'l-mevt' ifadesi, her insanın kaçınılmaz olarak karşılaşacağı fiziksel ölümü anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Mevt, hayatın zıddı olup, ruhun bedenden ayrılmasıdır. Fîrûzâbâdî, mevtin farklı türleri olduğunu belirtse de, ayetteki bağlamda kastedilen, canlı bir varlığın yaşamının son bulmasıdır. Bu, Allah'ın takdir ettiği ve elçileri aracılığıyla gerçekleştirdiği bir olaydır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, Kur'an'da 'mevt' kavramının sadece biyolojik bir son değil, aynı zamanda ahiret inancının temelini oluşturan bir geçiş olduğunu vurgular. Ölüm, Allah'ın mutlak kudretinin bir tezahürüdür ve insanı ahiret hayatına taşıyan bir köprüdür. Ayetteki 'elçilerimiz canını alırlar' ifadesi, ölümün ilahi bir emirle gerçekleştiğini gösterir."}]},{"word":"تَوَفَّتْهُ","root":"و ف ي","rootLatin":"w-f-y","meaning":"Ruhu tamamen almak, canı eksiksiz bir şekilde teslim almak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vefâ (وفاء), bir şeyi tam olarak almak veya tamamlamak demektir. Teveffâ (توفّى) ise, bir şeyi eksiksiz bir şekilde almak, ruhu bedenden tamamen çekip almaktır. Ayetteki 'teveffethu rusulunâ' ifadesi, ölüm meleğinin veya meleklerinin ruhu eksiksiz bir şekilde aldığını, hiçbir parçanın geride kalmadığını ve bu işlemin ilahi bir emirle gerçekleştiğini belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'teveffâ' fiilinin 'tamamen almak, eksiksiz bir şekilde teslim almak' anlamında kullanıldığını açıklar. Kur'an'da bu fiil, genellikle Allah'ın veya O'nun görevlendirdiği meleklerin ruhları alması bağlamında geçer. Ayetteki kullanımı, ölüm anında ruhun bedenden tam ve eksiksiz bir şekilde alındığını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'vefâ' kökünün 'tamamlama, eksiksiz kılma' anlamlarını taşıdığını ve 'teveffâ' fiilinin de bu anlam doğrultusunda 'canı tam olarak alma' manasına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'teveffethu rusulunâ' ifadesi, ölüm meleğinin canı alırken hiçbir eksiklik veya hata yapmadığını, ilahi emri kusursuzca yerine getirdiğini gösterir."}]},{"word":"رُسُلُنَا","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Allah tarafından belirli bir görevle gönderilen elçileri, bu bağlamda ölüm meleklerini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul (رسول), bir mesajı veya görevi iletmek üzere gönderilen kişidir. 'Rusul' kelimesi, Allah tarafından görevlendirilmiş elçileri, yani melekleri ifade eder. Bu ayetteki 'rusulunâ' ifadesi, canı almakla görevli olan ölüm meleklerini kasteder ve onların ilahi bir emirle hareket ettiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İrsâl (إرسال), bir şeyi göndermek demektir. Resul, gönderilen kişidir. Kur'an'da 'rusul' kelimesi hem peygamberler hem de melekler için kullanılır. Bu ayetteki 'rusulunâ' ifadesi, Allah'ın emriyle ruhları kabzetmekle görevli olan melekleri, yani Azrail ve yardımcılarını ifade eder. Onların 'lâ yuferritûn' (eksiklik yapmazlar) ifadesi, görevlerini kusursuzca yerine getirdiklerini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Resul, bir yerden bir yere gönderilen ve bir görevi olan kimsedir. 'Rusul' kelimesi, Allah'ın emirlerini yerine getirmek üzere görevlendirilmiş varlıkları kapsar. Ayetteki 'rusulunâ' ifadesi, ölüm anında ruhu almakla görevli olan meleklerin, Allah'ın mutlak iradesi doğrultusunda hareket ettiğini ve bu görevi tam bir titizlikle yerine getirdiğini belirtir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/61*
- **En'âm Sûresi** · *6/61*
- **Zümer Sûresi** · *6/61*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/61*
- **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/61*