# En'âm Sûresi, 65. Âyet (6:65) > قُلْ هُوَ ٱلْقَادِرُ عَلَىٰٓ أَن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِكُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ ۗ ٱنظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ ٱلْـَٔايَـٰتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ *Kul huve-lkâdiru ‘alâ en yeb'aśe ‘aleykum ‘ażâben min fevkikum ev min tahti erculikum ev yelbisekum şiye'an ve yużîka ba'dakum be/se ba'd(in)(k) unzur keyfe nusarrifu-l-âyâti le'allehum yefkahûn(e)* **Meal (Diyanet):** De ki: "O, size üstünüzden (gökten) veya ayaklarınızın altından (yerden) bir azap göndermeğe, ya da sizi grup grup birbirinize düşürmeğe ve kiminizin şiddetini kiminize tattırmaya gücü yetendir." Bak, anlasınlar diye, ayetleri değişik biçimlerde nasıl açıklıyoruz. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/65 --- ## Tefsir {"topics":["esma-i-husna","imtihan-bela","ahiret-mukafat","tabiat-ayetleri"]} ## Kelime Tahlili {"summary":"En'âm Suresi'nin 65. ayeti, Allah'ın kudretini ve çeşitli azap türlerini tasvir ederken, özellikle toplumsal parçalanma ve iç çatışma temalarını vurgulamaktadır. Ayet, ilahi mesajların anlaşılması için nasıl açıklandığına dikkat çekerek, tefekkür ve idrakin önemine işaret eder.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْقَادِرُ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Her şeye gücü yeten, kudret sahibi olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kudret (قدر), bir şeyi yapmaya muktedir olmak, bir işi gerçekleştirebilme gücüne sahip olmaktır. Ayetteki 'el-Kâdir' ismi, Allah'ın mutlak gücünü, dilediği her şeyi, dilediği şekilde ve zamanda yapabilme vasfını vurgular. Bu bağlamda, azap gönderme ve toplumu bölme gibi eylemleri gerçekleştirebilecek yegane varlık olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kudret (قدر), bir fiili yapmaya veya terk etmeye imkan veren sıfattır. Allah için kullanıldığında, O'nun sonsuz ve sınırsız gücünü ifade eder. Ayetteki 'el-Kâdir' kelimesi, Allah'ın insanlara azap indirme, onları fırkalara ayırma ve birbirlerine düşürme gibi eylemleri gerçekleştirebilecek mutlak irade ve güce sahip olduğunu gösterir."}]},{"word":"يَبْعَثَ","root":"ب ع ث","rootLatin":"b-a-s̱","meaning":"Göndermek, sevk etmek, harekete geçirmek anlamlarına gelir ve burada azabın gönderilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ba's (بعث), bir şeyi bir yerden başka bir yere göndermek veya harekete geçirmektir. Ayetteki 'yeb'ase' fiili, Allah'ın insanlara üstlerinden veya altlarından azap gönderme kudretini belirtir. Bu, azabın ilahi bir iradeyle sevk edildiğini ve kaçınılmaz olduğunu vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ba's (بعث), mecazi olarak bir şeyi ortaya çıkarmak, meydana getirmek anlamında da kullanılır. Ayetteki 'yeb'ase aleykum azâben' ifadesi, Allah'ın azabı üzerlerine musallat etmesi, onu var etmesi ve onlara ulaştırması anlamındadır. Bu, azabın sadece bir gönderme değil, aynı zamanda bir yaratma ve uygulama eylemi olduğunu gösterir."}]},{"word":"عَذَابًا","root":"ع ذ ب","rootLatin":"a-z-b","meaning":"İnsanlara acı veren, sıkıntı veren her türlü ceza ve musibeti ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Azap (عذاب), bir şeyi engellemek, alıkoymak anlamına gelen 'azb' kökünden gelir. İnsanlara verilen ceza ve sıkıntıya azap denmesinin sebebi, onların rahatını ve huzurunu engellemesidir. Ayetteki 'azâben' kelimesi, Allah'ın insanlara göndereceği, onlara acı ve sıkıntı verecek olan ilahi cezayı ifade eder; bu ceza hem fiziksel hem de toplumsal olabilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'azab' kavramı, genellikle Allah'ın gazabının bir tezahürü olarak, dünyevi veya uhrevi bir cezayı ifade eder. Bu ayetteki 'azâben' kelimesi, Allah'ın kudretiyle insanlara musallat edebileceği, üstlerinden (gökten gelen afetler) veya altlarından (yerden gelen felaketler) gelebilecek her türlü sıkıntıyı ve cezayı kapsar. Aynı zamanda toplumsal parçalanmanın getirdiği acıları da içerir."}]},{"word":"يَلْبِسَكُمْ","root":"ل ب س","rootLatin":"l-b-s","meaning":"Giydirmek, karıştırmak, örtmek anlamlarına gelir; burada insanları fırkalara ayırmak, birbirine karıştırmak ve ihtilafa düşürmek anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Lebs (لبس), bir şeyi diğerine karıştırmak, örtmek veya giydirmek anlamındadır. Ayetteki 'yelbisekum şiyâ'an' ifadesi, mecazi bir kullanımdır ve Allah'ın insanları farklı fırkalara, gruplara ayırması, onları birbirine karıştırması ve aralarında ihtilaf çıkarması anlamındadır. Bu, toplumsal birliğin bozulması ve iç çatışmaların ortaya çıkması durumunu tasvir eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Lebs (لبس), bir şeyi diğerine giydirmek veya karıştırmak manasına gelir. 'Yelbisekum şiyâ'an' ifadesi, Allah'ın insanları farklı görüşlere, mezheplere veya gruplara ayırarak, onları birbirine düşürmesi ve aralarında anlaşmazlık çıkarması demektir. Bu, toplumsal bir azap türü olarak, iç karışıklık ve bölünmeyi ifade eder."}]},{"word":"شِيَعًا","root":"ش ي ع","rootLatin":"ş-y-a","meaning":"Farklı gruplar, fırkalar, hizipleşmiş topluluklar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şîa (شيعة), bir kişiye veya bir görüşe tabi olan topluluk, grup demektir. Çoğulu 'şiya' (شيع) olarak gelir. Ayetteki 'şiyâ'an' kelimesi, insanların farklı fırkalara, hizipleşmiş gruplara ayrılmasını, birbirlerine karşı düşmanca tavır takınan topluluklar haline gelmesini ifade eder. Bu, toplumsal birliğin bozulmasının ve iç çatışmaların bir göstergesidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Şîa (شيعة) kelimesi, Kur'an'da genellikle ayrılıkçı, bölücü grupları ve taraftarları ifade etmek için kullanılır. Ayetteki 'şiyâ'an' ifadesi, Allah'ın insanları farklı ideolojilere, mezheplere veya siyasi gruplara ayırarak, aralarında düşmanlık ve çekişme yaratmasını anlatır. Bu durum, ilahi bir ceza olarak toplumsal huzursuzluğun ve parçalanmanın bir tezahürüdür."}]},{"word":"يُذِيقَ","root":"ذ و ق","rootLatin":"z-v-k","meaning":"Tattırmak, bir şeyi deneyimletmek, acısını veya hazzını hissettirmek anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zevk (ذوق), bir şeyin tadını almak, onu hissetmektir. Ayetteki 'yuzîka ba'dakum be'se ba'dın' ifadesi, mecazi olarak Allah'ın insanların birbirlerinin şiddetini, acısını ve zararını tattırması, yani birbirlerine karşı savaşmalarını ve birbirlerine eziyet etmelerini sağlaması anlamındadır. Bu, iç çatışmaların ve toplumsal düşmanlığın acı sonuçlarını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zevk (ذوق), bir şeyin mahiyetini idrak etmek, onun etkisini hissetmektir. Ayetteki 'yuzîka' fiili, Allah'ın insanlara birbirlerinin kötülüğünü, şiddetini ve zararını bizzat yaşatması, deneyimletmesi anlamındadır. Bu, toplumsal parçalanmanın ve fırkalaşmanın doğal bir sonucu olarak ortaya çıkan karşılıklı düşmanlık ve yıkımın acı bir şekilde tecrübe edilmesini ifade eder."}]}]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki"},{"position":2,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"O"},{"position":3,"surface":"ٱلْقَادِرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَادِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"Kadir olan"},{"position":4,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":5,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mesi, -ması"},{"position":6,"surface":"يَبْعَثَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-ع-ث","rootLatin":"b-'-th","lemma":"بَعَثَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı 'أَن'den sonra geldiği için mansûb","gloss":"göndermesi"},{"position":7,"surface":"عَلَيْكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerinize"},{"position":7,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":8,"surface":"عَذَابًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azap"},{"position":9,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"فَوْقِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ف-و-ق","rootLatin":"f-w-q","lemma":"فَوْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"üstünüzden"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":11,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":12,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":13,"surface":"تَحْتِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ت-ح-ت","rootLatin":"t-h-t","lemma":"تَحْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altından"},{"position":14,"surface":"أَرْجُلِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رِجْل","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ayaklarınızın"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":15,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"veya"},{"position":16,"surface":"يَلْبِسَكُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ل-ب-س","rootLatin":"l-b-s","lemma":"لَبِسَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi 'أَوْ' ile 'يَبْعَثَ' fiiline atfedildiği için mansûb","gloss":"sizi karıştırması"},{"position":16,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi"},{"position":17,"surface":"شِيَعًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ع","rootLatin":"sh-y-'-","lemma":"شِيعَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"fırka fırka"},{"position":18,"surface":"وَيُذِيقَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":18,"surface":"يُذِيقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-و-ق","rootLatin":"dh-w-q","lemma":"أَذَاقَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi 'وَ' ile 'يَبْعَثَ' fiiline atfedildiği için mansûb","gloss":"tattırması"},{"position":19,"surface":"بَعْضَكُم","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kiminize"},{"position":19,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":20,"surface":"بَأْسَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-أ-س","rootLatin":"b-'-s","lemma":"بَأْس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hıncını"},{"position":21,"surface":"بَعْضٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ع-ض","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْض","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kiminizin"},{"position":22,"surface":"ٱنظُرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ن-ظ-ر","rootLatin":"n-dh-r","lemma":"نَظَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"Bak"},{"position":23,"surface":"كَيْفَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَيْفَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"nasıl"},{"position":24,"surface":"نُصَرِّفُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-ف","rootLatin":"s-r-f","lemma":"صَرَّفَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"açıkladığımızı"},{"position":25,"surface":"ٱلْـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"ayetleri"},{"position":26,"surface":"لَعَلَّهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":26,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlar"},{"position":27,"surface":"يَفْقَهُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ق-ه","rootLatin":"f-q-h","lemma":"فَقِهَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû (nun sabit kalmasıyla)","gloss":"anlarlar"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **En'âm Sûresi** · *6/65* - **En'âm Sûresi** · *6/65* - **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129* - **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*