# En'âm Sûresi, 69. Âyet (6:69)

> وَمَا عَلَى ٱلَّذِينَ يَتَّقُونَ مِنْ حِسَابِهِم مِّن شَىْءٍ وَلَـٰكِن ذِكْرَىٰ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

*Vemâ ‘alâ-lleżîne yettekûne min hisâbihim min şey-in velâkin żikrâ le'allehum yettekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah'a karşı gelmekten sakınanlara, onların hesabından bir şey (sorumluluk) yoktur. Fakat üzerlerine düşen bir hatırlatmadır. Belki sakınırlar.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/69

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 69. ayet, takva sahibi müminlerin, günahkarların sorumluluğundan muaf olduğunu ve onlara yapılan uyarının amacının, belki kendilerinin de takvaya yönelmesi olduğunu vurgular. Ayet, 'takva', 'hesap' ve 'zikra' gibi temel kavramlar üzerinden sorumluluk, uyarı ve hidayet ilişkisini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"يَتَّقُونَ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'ın emirlerine uyarak ve yasaklarından kaçınarak kendilerini koruyan, sakınan kimselerdir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"V-k-y kökü, bir şeyi zarardan korumak, muhafaza etmek anlamına gelir. Takva ise, nefsi korkulan şeyden korumaktır. Şeriat dilinde ise, nefsi günahlardan korumakla gerçekleşir. Ayetteki 'yettekûne' ifadesi, Allah'ın azabından sakınan, O'nun emirlerine riayet eden müminleri ifade eder. (el-Müfredât, s. 881)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Takva (ittika), Kur'an'da 'Allah'tan korkmak' veya 'Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmek' anlamında kullanılır. Bu, sadece bir korku değil, aynı zamanda Allah'ın rızasını kazanma ve O'nun azabından korunma çabasıdır. Ayetteki 'yettekûne' fiili, bu aktif korunma ve sakınma halini ifade eder. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 223-225)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"V-k-y fiili, bir şeyi diğer bir şeyden korumak ve muhafaza etmek manasına gelir. 'İttika' ise, kişinin kendini korktuğu şeyden korumasıdır. Kur'an'da bu, Allah'ın azabından sakınmak ve O'nun emirlerine sarılmak suretiyle gerçekleşir. Ayetteki 'yettekûne', bu koruyucu ve sakındırıcı eylemi sürekli olarak yapan müminleri niteler."}]},{"word":"حِسَابِهِم","root":"ح س ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Günahkarların amellerinin karşılığı olarak görecekleri ceza veya sorgulanma durumudur.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-s-b kökü, saymak, hesaplamak ve bir şeyin karşılığını vermek anlamlarına gelir. Hesap, kişinin amellerinin tartılması ve karşılığının verilmesidir. Ayetteki 'hisâbihim' ifadesi, günahkarların ahiretteki sorgulanma ve cezalandırılma süreçlerini, yani amellerinin neticesini ifade eder. (el-Müfredât, s. 237)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hesap, amellerin karşılığının görülmesidir. Burada 'min hisâbihim' ifadesi, onların günahlarının ve bu günahlar sebebiyle karşılaşacakları azabın sorumluluğundan sakınanların uzak olduğunu belirtir. Yani, sakınanlar, günahkarların cezasından sorumlu tutulmazlar."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hesap kelimesi, Kur'an'da genellikle ahiretteki sorgulama, amellerin tartılması ve karşılığının verilmesi anlamında kullanılır. 'Min hisâbihim' ifadesi, sakınanların, günahkarların bu hesaplaşma sürecinden ve bunun getireceği sonuçlardan hiçbir şekilde sorumlu tutulmayacaklarını vurgular. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 189)"}]},{"word":"ذِكْرَىٰ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Günahkarlara yapılan bir hatırlatma, öğüt ve uyarıdır ki, belki onlar da doğru yola gelirler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-k-r kökü, hatırlamak, anmak ve öğüt vermek anlamlarına gelir. Zikra, kalpteki bir şeyi hatırlatmak veya bir şeyi unuttuktan sonra akla getirmektir. Ayetteki 'zikra' ifadesi, sakınanların günahkarlara karşı bir sorumluluğu olmasa da, onlara yapılan uyarının bir hatırlatma ve öğüt niteliğinde olduğunu, bununla belki onların da takvaya yönelebileceklerini belirtir. (el-Müfredât, s. 321)"},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikra, öğüt ve vaaz anlamına gelir. Bu ayetteki 'zikra', sakınanların günahkarlara karşı bir sorumluluğu olmasa da, onlara yapılan uyarının bir öğüt ve hatırlatma olduğunu, bu sayede belki onların da doğru yola gelebileceklerini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zikra, kalbe gelen bir hatırlatma veya bir şeyi unuttuktan sonra akla getirmektir. Kur'an'da genellikle öğüt, uyarı ve ibret anlamında kullanılır. Ayetteki 'zikra', sakınanların günahkarlara karşı bir sorumluluğu olmasa da, onlara yapılan uyarının bir hatırlatma ve öğüt niteliğinde olduğunu, bununla onların da takvaya yönelme ihtimalinin bulunduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["takva","tebligh","hidayet-dalalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değildir"},{"position":2,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":3,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":4,"surface":"يَتَّقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sakınırlar"},{"position":5,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":6,"surface":"حِسَابِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-س-ب","rootLatin":"h-s-b","lemma":"حِسَاب","form":"Fi'âl","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hesabı"},{"position":6,"surface":"هِم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":7,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"bir"},{"position":8,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-hamza","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (lafzen mecrûr, mahallen merfû - mübteda)","gloss":"şey"},{"position":9,"surface":"وَلَـٰكِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf ve İstidrak","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَكِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf ve istidrak harfi olduğu için mebnî","gloss":"fakat"},{"position":10,"surface":"ذِكْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْرَى","form":"Fi'lâ","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû (mahzûf mübtedanın haberi)","gloss":"bir hatırlatma"},{"position":11,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Temenni","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"لَعَلَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":12,"surface":"يَتَّقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"لَعَلَّ'nin haberi olduğu için merfû (cümle olarak)","gloss":"sakınırlar"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/69*
- **En'âm Sûresi** · *6/69*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/69*
- **En'âm Sûresi** · *6/69*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*