# En'âm Sûresi, 74. Âyet (6:74) > ۞ وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِيمُ لِأَبِيهِ ءَازَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا ءَالِهَةً ۖ إِنِّىٓ أَرَىٰكَ وَقَوْمَكَ فِى ضَلَـٰلٍ مُّبِينٍ *Ve-iż kâle ibrâhîmu li-ebîhi âzera etetteḣiżu asnâmen âlihe(ten)(s) innî erâke vekavmeke fî dalâlin mubîn(in)* **Meal (Diyanet):** Hani İbrahim, babası Azer'e, "Sen putları ilah mı ediniyorsun? Şüphesiz, ben seni de, kavmini de apaçık bir sapıklık içinde görüyorum" demişti. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/74 --- ## Kelime Tahlili {"summary":"En'âm Suresi 74. ayet, Hz. İbrahim'in babası Azer'e hitabını ve putperestliği reddedişini konu almaktadır. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan putlara tapınmanın yanlışlığını ve bunun açık bir sapıklık olduğunu vurgulamaktadır. Dilbilimsel olarak, 'asnam', 'alihe' ve 'dalal' gibi kavramlar, ayetin ana mesajını oluşturan merkezi terimlerdir.","keyConcepts":[{"word":"إِبْرَٰهِيمُ","root":"ب ر ه م","rootLatin":"b-r-h-m","meaning":"Allah'ın dostu ve peygamberi olan İbrahim'in özel ismi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbrahim (a.s.), Kur'an'da sıkça zikredilen ve hanif dininin öncüsü olarak tanıtılan bir peygamberdir. İsmin kökeni ve anlamı konusunda farklı görüşler olsa da, Kur'an bağlamında 'Allah'ın dostu' ve 'hakka yönelen' anlamlarını taşır. Bu ayette, tevhid mücadelesinin sembolü olarak babasına karşı duruşuyla öne çıkar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İbrahim, Kur'an'da 'hanif' kavramıyla özdeşleşen, şirkten uzak duran ve sadece Allah'a yönelen bir figürdür. Onun kıssası, putperestliğe karşı verilen mücadelenin ve tevhidin tesisi için gösterilen çabanın bir örneğidir. Bu ayetteki hitabı, bu mücadelenin başlangıç noktalarından birini teşkil eder."}]},{"word":"أَصْنَامًا","root":"ص ن م","rootLatin":"s-n-m","meaning":"Tapınılan, genellikle taştan veya ağaçtan yapılmış heykeller, putlar.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sanem (çoğulu asnam), Arapların cahiliye döneminde taptıkları, belirli bir şekle sahip olan ve genellikle taştan yontulmuş putlardır. Bu ayette, İbrahim'in babasının taptığı somut varlıkları ifade eder ve şirk inancının maddi tezahürünü gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sanem, tasvir edilmiş, şekil verilmiş ve kendisine tapınılan her şeydir. Genellikle cansız varlıklardan yapılır. Ayetteki 'asnam' kelimesi, İbrahim'in babasının ilahlaştırdığı ve kendisine ibadet ettiği bu heykelleri ifade eder, tevhidin zıddı olan şirkin nesneleridir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Sanem kelimesi, Kur'an'da genellikle Allah'tan başka tapılan, insan eliyle yapılmış ve bir şekle sahip olan nesneler için kullanılır. Bu ayette, İbrahim'in babasının taptığı putların somutluğunu ve onların ilahlık vasfından yoksunluğunu vurgular."}]},{"word":"ءَالِهَةً","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, ilah kabul edilen varlıklar.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İlah (çoğulu âlihe), kendisine ibadet edilen, yüceltilen ve tapınılan her şeydir. Bu ayette, 'asnam' kelimesiyle birlikte kullanılarak, putların ilah edinilmesinin yanlışlığını ve onların gerçek ilah olamayacağını ifade eder. İbrahim, babasının putları ilah olarak kabul etmesini sorgulamaktadır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah, kendisine ibadet edilen, hayranlık duyulan ve yüceltilen varlıktır. Kur'an'da 'Allah' özel ismiyle tek gerçek ilah vurgulanırken, 'âlihe' kelimesi genellikle şirk koşulan sahte ilahlar için kullanılır. Bu ayette, İbrahim'in babasının putları ilahlaştırma eylemini kınamasını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İlah kavramı, Kur'an'da 'Allah'ın tek ilah olduğu' inancının merkezindedir. 'Âlihe' ise, Allah'ın dışında tapınılan, O'na ortak koşulan her türlü varlığı ifade eder. İbrahim'in bu ayetteki sorusu, babasının putları ilah edinerek tevhidin temel prensibine aykırı davrandığını göstermektedir."}]},{"word":"ضَلَـٰلٍ","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapma, hakikatten uzaklaşma, şaşkınlık ve sapıklık hali.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dalal, doğru yoldan sapmak, şaşırmak ve hakikatten uzaklaşmaktır. Bu ayette, İbrahim'in babası ve kavminin putlara taparak düştüğü inançsal hatayı ve doğru yoldan ayrılışlarını ifade eder. Bu, sadece bir hata değil, aynı zamanda manevi bir sapkınlıktır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dalal, doğru yoldan ayrılmak, hakikatten uzaklaşmaktır. Bazen kasıtlı, bazen de bilgisizlikten kaynaklanabilir. Ayetteki 'dalalin mübin' (açık bir sapıklık) ifadesi, putperestliğin ne kadar bariz bir yanlışlık olduğunu ve hakikatten ne kadar uzak olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Dalal kavramı, Kur'an'da 'hidayet'in zıttı olarak kullanılır ve doğru yoldan sapmayı, hakikatten uzaklaşmayı ifade eder. Bu ayette, İbrahim'in babasının ve kavminin putperestliğinin, Allah'ın birliğinden ve doğru inançtan tamamen uzaklaşmış bir durum olduğunu belirtir. 'Mübin' (açık) sıfatı ise bu sapıklığın herkesçe görülebilir olduğunu pekiştirir."}]},{"word":"مُّبِينٍ","root":"ب ي ن","rootLatin":"b-y-n","meaning":"Açık, belli, apaçık, şüpheye yer bırakmayan.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Mübin, bir şeyin açıklığa kavuşması, netleşmesi ve şüpheye mahal bırakmaması anlamına gelir. Bu ayette 'dalal' kelimesini niteleyerek, putperestliğin ne kadar açık ve bariz bir sapıklık olduğunu vurgular. İbrahim'in gözünde, babasının inancı tartışmasız bir yanılgıdır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Mübin, bir şeyin kendiliğinden veya başkası tarafından açıklığa kavuşturulmasıdır. 'Dalalin mübin' ifadesi, sapıklığın gizli veya belirsiz olmadığını, aksine herkesin anlayabileceği kadar açık ve net olduğunu gösterir. İbrahim, babasının durumunu bu açıklıkla ifade etmektedir."}]}]} ## Tefsir {"topics":["kissa-ibrahim","kufur-sirk","hidayet-dalalet","tebligh"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zaman zarfı olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":2,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":3,"surface":"إِبْرَٰهِيمُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَٰهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"İbrahim"},{"position":4,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, için"},{"position":4,"surface":"أَبِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ب-و","rootLatin":"a-b-w","lemma":"أَب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"babası"},{"position":4,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":5,"surface":"ءَازَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i A'cem","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ءَازَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb (veya mef'ûlün bih)","gloss":"Azer"},{"position":6,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mı?"},{"position":6,"surface":"تَتَّخِذُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"اِتَّخَذَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"ediniyor musun?"},{"position":7,"surface":"أَصْنَامًا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ن-م","rootLatin":"s-n-m","lemma":"صَنَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"putları"},{"position":8,"surface":"ءَالِهَةً","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"tanrılar olarak"},{"position":9,"surface":"إِنِّىٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"şüphesiz ki"},{"position":9,"surface":"ى","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ben"},{"position":10,"surface":"أَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"görüyorum"},{"position":10,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"seni"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"قَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih üzerine atfedildiği için mansûb","gloss":"kavmini"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":12,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":13,"surface":"ضَلَـٰلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَلَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sapıklık"},{"position":14,"surface":"مُّبِينٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"مُبِين","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"açık"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **En'âm Sûresi** · *6/74* - **En'âm Sûresi** · *6/74* - **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129* - **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129* - **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/74*