# En'âm Sûresi, 75. Âyet (6:75)

> وَكَذَٰلِكَ نُرِىٓ إِبْرَٰهِيمَ مَلَكُوتَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ ٱلْمُوقِنِينَ

*Vekeżâlike nurî ibrâhîme melekûte-ssemâvâti vel-ardi veliyekûne mine-lmûkinîn(e)*

**Meal (Diyanet):** İşte böylece İbrahim'e göklerdeki ve yerdeki hükümranlığı ve nizamı gösteriyorduk ki kesin ilme erenlerden olsun.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/75

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 75. ayet, Hz. İbrahim'e göklerin ve yerin hükümranlığının gösterilmesini ve bunun onun yakîn sahibi olmasındaki rolünü vurgular. Ayet, 'gösterme', 'hükümranlık' ve 'yakîn' kavramları üzerinden ilahi kudretin ve bilginin derinliğini ele alır.","keyConcepts":[{"word":"نُرِىٓ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Görmesini sağlamak, göstermek, idrak ettirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ru'yet' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'nürî' fiili, Allah'ın İbrahim'e kâinatın işleyişini ve kudretini sadece gözle değil, aynı zamanda kalben ve aklen idrak etmesini sağladığını gösterir. Bu, bir nevi ilahi bir keşif ve basiret açmadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nürî' fiilinin mecazi anlamda 'bildirmek' ve 'açıklamak' olarak kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'ın İbrahim'e göklerin ve yerin hükümranlığını göstermesi, ona bu hükümranlığın sırlarını ve delillerini açıklayarak bilgi ve idrakini artırması anlamındadır."}]},{"word":"إِبْرَٰهِيمَ","root":"ب ر ه م","rootLatin":"b-r-h-m","meaning":"Allah'ın seçkin peygamberlerinden biri olan Hz. İbrahim.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'İbrahim' isminin 'eb' (baba) ve 'rahîm' (merhametli) kelimelerinden türediği veya Süryanice kökenli olup 'halkın babası' anlamına geldiği görüşlerini aktarır. Ayette, bu ismin zikredilmesi, Allah'ın özel olarak seçtiği ve kendisine büyük hakikatleri gösterdiği bir peygamberi işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da İbrahim'in 'hanîf' (tevhid inancına sahip) ve 'halîlullah' (Allah'ın dostu) vasıflarıyla öne çıktığını belirtir. Bu ayetteki 'İbrahim' vurgusu, onun tevhid mücadelesindeki merkezi rolünü ve Allah'ın ona olan özel lütfunu, yani kâinatın hükümranlığını idrak etme yeteneğini pekiştirir."}]},{"word":"مَلَكُوتَ","root":"م ل ك","rootLatin":"m-l-k","meaning":"Hükümranlık, egemenlik, mülk ve kudretin en geniş ve mutlak hali.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'melekût' kelimesinin 'mülk'ten daha mübalağalı bir anlam taşıdığını, Allah'ın mutlak ve tam egemenliğini, her şeyi kuşatan kudretini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'melekût' kavramı, göklerde ve yerde Allah'ın hiçbir ortağı olmaksızın tek başına hükümran olduğunu, her şeyin O'nun tasarrufunda bulunduğunu gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'melekût'un Allah'ın zatına mahsus olan, yaratılmışların idrakinin ötesindeki ilahi saltanat ve kudret olduğunu açıklar. İbrahim'e bunun gösterilmesi, ona sadece dışsal bir gözlem değil, aynı zamanda bu ilahi kudretin içsel ve derin hakikatlerini idrak etme imkanı sunulduğunu ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'melekût'un 'mülk' kelimesinin 'vav' ve 'te' harfleriyle mübalağa edilmiş hali olduğunu ve Allah'ın her şeye mutlak hakimiyetini, tasarrufunu ve kudretini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, İbrahim'e gösterilen şey, sadece göklerin ve yerin varlığı değil, aynı zamanda bu varlıkların arkasındaki ilahi yönetim ve kudretin büyüklüğüdür."}]},{"word":"ٱلْمُوقِنِينَ","root":"ي ق ن","rootLatin":"y-k-n","meaning":"Şüpheye yer bırakmayacak şekilde kesin bilgiye ve inanca sahip olanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'yakîn' kelimesinin şüphenin ortadan kalkmasıyla elde edilen kesin bilgi olduğunu ifade eder. Bu ayette 'mûkinîn' ifadesi, İbrahim'in Allah'ın kudretini ve birliğini gözlemleyerek, bu gözlemler sonucunda hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde tam bir iman ve kesin bilgiye ulaşmasını amaçladığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'yakîn'in bilginin en üst seviyesi olduğunu, 'ilmelyakîn', 'aynelyakîn' ve 'hakkalyakîn' mertebeleriyle ifade edildiğini belirtir. İbrahim'in 'mûkinîn'den olması, onun Allah'ın hükümranlığını görerek (aynelyakîn) ve bu gerçeği tam anlamıyla idrak ederek (hakkalyakîn) en yüksek iman mertebesine ulaşmasını ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yakîn'in 'şüphe'nin zıddı olduğunu ve kalbin bir şeye tam olarak mutmain olması halini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'mûkinîn'den olması, İbrahim'in göklerin ve yerin hükümranlığını görmesiyle, Allah'ın varlığı ve birliği konusundaki tüm şüphelerinin ortadan kalktığını ve tam bir teslimiyete ulaştığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","yaratilis","tabiat-ayetleri","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"كَذَٰلِكَ","pos":"harf","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَذَٰلِكَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mebnî","gloss":"böylece"},{"position":2,"surface":"نُرِىٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ء-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gösteriyoruz"},{"position":3,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَٰهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"İbrahim'e"},{"position":4,"surface":"مَلَكُوتَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَكُوت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"hükümranlığını"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"göklerin"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"'-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"yerin"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"يَكُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i cer olan 'لِ' (lam-ı ta'lil) ile nasb edildiği için mansûb","gloss":"olması"},{"position":8,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den"},{"position":9,"surface":"ٱلْمُوقِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ي-ق-ن","rootLatin":"y-q-n","lemma":"مُوقِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yakinen bilenlerden"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/75*
- **En'âm Sûresi** · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *6/75*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*