# En'âm Sûresi, 83. Âyet (6:83)

> وَتِلْكَ حُجَّتُنَآ ءَاتَيْنَـٰهَآ إِبْرَٰهِيمَ عَلَىٰ قَوْمِهِۦ ۚ نَرْفَعُ دَرَجَـٰتٍ مَّن نَّشَآءُ ۗ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَلِيمٌ

*Vetilke huccetunâ âteynâhâ ibrâhîme ‘alâ kavmih(i)(c) nerfe'u deracâtin men neşâ(u)(k) inne rabbeke hakîmun ‘alîm(un)*

**Meal (Diyanet):** İşte kavmine karşı İbrahim'e verdiğimiz delillerimiz.. Biz dilediğimiz kimsenin derecelerini yükseltiriz. Şüphesiz ki Rabbin hüküm ve hikmet sahibidir, hakkıyla bilendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/83

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm 83. ayet, Allah'ın İbrahim'e kavmine karşı verdiği delili ve bu delilin hikmetini vurgular. Ayet, 'hüccet', 'derecât', 'hakîm' ve 'alîm' gibi kavramlar üzerinden ilahi iradeyi, bilgelik ve ilmi öne çıkarır.","keyConcepts":[{"word":"حُجَّتُنَآ","root":"ح ج ج","rootLatin":"h-c-c","meaning":"Bu kelime, İbrahim'e kavmine karşı verilen, karşı konulmaz, ikna edici ve üstün delili ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüccet (حُجَّة), bir şeyi ispat etmek veya çürütmek için kullanılan delil ve burhan demektir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın İbrahim'e verdiği, kavminin batıl inançlarını çürütmek ve tevhidin hakikatini ortaya koymak için kullandığı kesin ve galip delili ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hüccet, burada 'burhan' ve 'delil' anlamındadır. İbrahim'in kavmine karşı kullandığı, onları susturan ve ikna eden güçlü argümanları temsil eder. Bu, mecazi olarak Allah'ın İbrahim'e bahşettiği üstün akıl ve ikna kabiliyetidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'hüccet' kavramı, genellikle Allah'ın peygamberleri aracılığıyla insanlara gönderdiği, hakikati ortaya koyan ve inkarcıların mazeretlerini ortadan kaldıran kesin delilleri ifade eder. İbrahim'in hücceti, tevhidin rasyonel ve fıtri üstünlüğünü gösteren bir delildir."}]},{"word":"نَرْفَعُ","root":"ر ف ع","rootLatin":"r-f-'-","meaning":"Allah'ın dilediği kimseleri manevi veya dünyevi olarak yüceltmesi, derecelerini artırması anlamına gelir.","sources":[{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ref' (رفع) kelimesi, bir şeyi yukarı kaldırmak, yüceltmek, şerefini artırmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'nerfeu' (نَرْفَعُ) fiili, Allah'ın dilediği kullarının makamlarını, ilimlerini veya manevi derecelerini yükseltmesini ifade eder. Bu, İbrahim'e verilen hüccetle ilişkilidir; zira hüccetle yükselen bir makam söz konusudur."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ref' (رفع), hem maddi hem de manevi yükselişi ifade eder. Ayetteki 'nerfeu' fiili, Allah'ın ilahi iradesiyle bazı kullarını ilim, hikmet veya peygamberlik gibi derecelerle diğerlerinden üstün kılmasıdır. Bu, İbrahim'in kavmine karşı üstün kılınmasıyla da örtüşür."}]},{"word":"دَرَجَـٰتٍ","root":"د ر ج","rootLatin":"d-r-c","meaning":"Manevi mertebeler, rütbeler veya kademeler anlamına gelir; Allah'ın dilediği kullarına bahşettiği üstünlükleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Derece (درجة), bir yerden diğerine geçilen basamak veya mertebe demektir. Kur'an'da genellikle manevi mertebeler, rütbeler ve Allah katındaki makamlar için kullanılır. Ayetteki 'derecât' kelimesi, Allah'ın dilediği kullarına verdiği ilim, hikmet, peygamberlik gibi farklı üstünlük ve makamları ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Derece, bir şeyin diğerinden üstünlüğünü gösteren mertebedir. Ayetteki 'derecât' kelimesi, Allah'ın kulları arasında ilim, takva, hikmet gibi özelliklere göre yaptığı farklılaştırmayı ve bu farklılaştırmanın neticesinde ortaya çıkan manevi rütbeleri ifade eder. Bu, İbrahim'in kavmine karşı üstün kılınmasının bir tezahürüdür."}]},{"word":"حَكِيمٌ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın her şeyi yerli yerince yapan, hikmet sahibi ve hüküm veren olduğu anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hakîm (حكيم), hikmet sahibi, her şeyi yerli yerince yapan, ilim ve adaletle hükmeden demektir. Ayetteki 'Hakîm' ismi, Allah'ın İbrahim'e hüccet vermesi ve dilediğini derecelerle yükseltmesi gibi fiillerinin ardında yatan derin bilgeliği ve kusursuz düzeni ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hakîm, Allah'ın isimlerinden olup, O'nun tüm fiillerinin bir hikmete dayandığını, hiçbir işinin abes olmadığını gösterir. İbrahim'e verilen hüccet ve derecelerin yükseltilmesi, Allah'ın mutlak hikmetinin bir sonucudur; zira bu fiillerde bir amaç ve adalet vardır."}]},{"word":"عَلِيمٌ","root":"ع ل م","rootLatin":"'-l-m","meaning":"Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen, ilmi sonsuz ve kuşatıcı olduğu anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Alîm (عليم), ilmi her şeyi kuşatan, gizli ve açık her şeyi bilen demektir. Ayetteki 'Alîm' ismi, Allah'ın İbrahim'e hangi hücceti vereceğini, kimleri hangi derecelerle yükselteceğini ve bu fiillerin sonuçlarını en iyi bilen olduğunu vurgular. O'nun ilmi, bu kararların arkasındaki tam bilgiyi ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'Alîm' kavramı, Allah'ın mutlak ve sınırsız bilgisini ifade eder. Bu bilgi, sadece geçmişi ve bugünü değil, geleceği de kapsar. Ayetteki 'Alîm' ismi, Allah'ın İbrahim'e verdiği hüccetin ve derecelendirmelerin, O'nun her şeyi kuşatan ilmi dahilinde, en doğru ve hikmetli şekilde gerçekleştiğini belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-ibrahim","esma-i-husna","ilim-hikmet","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"تِلْكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"تِلْكَ","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"işte bu"},{"position":2,"surface":"حُجَّتُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ج","rootLatin":"h-j-j","lemma":"حُجَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"hüccetimiz"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":3,"surface":"ءَاتَيْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"verdik"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":4,"surface":"إِبْرَٰهِيمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِبْرَاهِيم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"İbrahim'e"},{"position":5,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"karşı"},{"position":6,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kavmine"},{"position":6,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":7,"surface":"نَرْفَعُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ف-ع","rootLatin":"r-f-ʿ","lemma":"رَفْع","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yükseltiriz"},{"position":8,"surface":"دَرَجَـٰتٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ر-ج","rootLatin":"d-r-j","lemma":"دَرَجَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"derecelerle"},{"position":9,"surface":"مَّن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"kimi"},{"position":10,"surface":"نَّشَآءُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"sh-y-'","lemma":"مَشِيئَة","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"dilersek"},{"position":11,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"şüphesiz"},{"position":12,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbin"},{"position":12,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":13,"surface":"حَكِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi"},{"position":14,"surface":"عَلِيمٌ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"her şeyi bilen"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/83*
- **En'âm Sûresi** · *6/83*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/83*
- **Vâkı'a Sûresi** · *6/83*