# En'âm Sûresi, 90. Âyet (6:90)

> أُو۟لَـٰٓئِكَ ٱلَّذِينَ هَدَى ٱللَّهُ ۖ فَبِهُدَىٰهُمُ ٱقْتَدِهْ ۗ قُل لَّآ أَسْـَٔلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا ۖ إِنْ هُوَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْعَـٰلَمِينَ

*Ulâ-ike-lleżîne heda(A)llâh(u)(s) febihudâhumu-ktedih(k) kul lâ es-elukum ‘aleyhi ecrâ(an)(c) in huve illâ żikrâ lil'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** İşte, o peygamberler, Allah'ın doğru yola ilettiği kimselerdir. (Ey Muhammed!) Sen de onların tuttuğu yola uy. De ki: "Bu tebliğe karşı sizden bir ücret istemiyorum. O (Kur'an), bütün alemler için ancak bir uyarıdır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/90

---

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","peygamberlik","tebligh","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i işaret olduğu için mebnîdir, mübteda konumundadır.","gloss":"işte onlar"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnîdir, haber konumundadır.","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"هَدَى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnîdir.","gloss":"hidayet etti"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfûdur.","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"هُدَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هُدَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûrdur.","gloss":"hidayetleri"},{"position":5,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُم","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûrdur.","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"ٱقْتَدِهْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ق-د-و","rootLatin":"q-d-w","lemma":"اِقْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnîdir.","gloss":"uy"},{"position":7,"surface":"قُل","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnîdir.","gloss":"de"},{"position":8,"surface":"لَّآ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"hayır, değil"},{"position":9,"surface":"أَسْـَٔلُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"س-ء-ل","rootLatin":"s-'-l","lemma":"سَأَلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfûdur.","gloss":"istemem"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûbdur.","gloss":"sizden"},{"position":10,"surface":"عَلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûrdur.","gloss":"ona"},{"position":11,"surface":"أَجْرًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ا-ج-ر","rootLatin":"a-j-r","lemma":"أَجْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûbdur.","gloss":"bir ücret"},{"position":12,"surface":"إِنْ","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değildir"},{"position":13,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfûdur.","gloss":"o"},{"position":14,"surface":"إِلَّا","pos":"harf","posDetail":"İstisna Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَّا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ancak"},{"position":15,"surface":"ذِكْرَىٰ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْرَى","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfûdur.","gloss":"bir hatırlatma"},{"position":16,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":16,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'a-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûrdur.","gloss":"âlemler için"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 90. ayet, peygamberlerin hidayetine tabi olmayı emretmekte, tebliğin karşılıksız yapıldığını vurgulamakta ve Kur'an'ın evrensel bir öğüt olduğunu bildirmektedir. Ayet, hidayet, iktida, ecir ve zikra gibi temel kavramlar üzerinden ilahi rehberliğin ve peygamberlik misyonunun mahiyetini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"هَدَى","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Allah'ın bir kimseyi doğru yola iletmesi, rehberlik etmesi ve ona doğru yolu göstermesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet (هدى), lütuf ve inayetle doğru yola ulaştırmak demektir. Allah'ın hidayeti, insanı doğruya yönlendirmesi ve ona doğru yolu göstermesidir. Ayetteki 'هَدَى اللَّهُ' ifadesi, Allah'ın peygamberleri seçip onlara doğru yolu ilham etmesini ve onları insanlara rehber kılması anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hidayet (hidāya) kavramı, Kur'an'da 'doğru yolu göstermek' veya 'doğru yola iletmek' anlamında kullanılır ve genellikle Allah'a atfedilir. Bu ayette, peygamberlerin Allah tarafından hidayete erdirilmiş kişiler olduğu ve bu hidayetin bir rehberlik niteliği taşıdığı vurgulanmaktadır."}]},{"word":"ٱقْتَدِهْ","root":"ق د و","rootLatin":"k-d-v","meaning":"Birini örnek almak, onun yolunu takip etmek ve ona uymak demektir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İktida (اقتداء), birinin izini takip etmek, onun arkasından gitmek ve onu örnek almak demektir. Ayetteki 'فَبِهُدَىٰهُمُ ٱقْتَدِهْ' emri, peygamberlerin hidayetini, yani onların getirdiği ilahi rehberliği ve yaşam tarzını örnek almayı ve ona tabi olmayı ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İktida, bir başkasının fiillerini veya sözlerini kendine rehber edinmek, ona uymak ve onu taklit etmek anlamına gelir. Bu ayette, Hz. Peygamber'e (s.a.v.) önceki peygamberlerin hidayetine uyması emredilerek, onların ortak ilahi mesajına ve örnekliğine vurgu yapılmaktadır."}]},{"word":"أَجْرًا","root":"أ ج ر","rootLatin":"e-c-r","meaning":"Yapılan bir iş veya hizmet karşılığında alınan ücret, karşılık veya mükafat demektir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ecir (أجر), bir işin karşılığı olarak verilen bedeldir. Ayetteki 'لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا' ifadesi, peygamberlerin tebliğ görevini yerine getirirken insanlardan dünyevi bir karşılık beklemediklerini, mükafatlarını yalnızca Allah'tan umduklarını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ecir, bir fiilin veya hizmetin karşılığı olan mükafat veya ücret anlamına gelir. Kur'an'da peygamberlerin tebliğleri için ecir istememeleri, onların samimiyetini ve görevlerinin ilahi bir emir olduğunu vurgular. Bu ayette de peygamberin tebliğ karşılığında dünyevi bir menfaat gözetmediği açıkça ifade edilmektedir."}]},{"word":"ذِكْرَىٰ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Hatırlatma, öğüt, ibret veya anma anlamına gelir; özellikle ilahi mesajın insanlara bir uyarı ve öğüt olarak sunulmasıdır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zikra (ذكرى), Kur'an'da 'öğüt' ve 'hatırlatma' anlamında kullanılır. Ayetteki 'إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْعَالَمِينَ' ifadesi, Kur'an'ın veya peygamberin getirdiği mesajın tüm insanlar için bir öğüt ve uyarı niteliğinde olduğunu, onların gafletten uyanmalarını sağlamayı amaçladığını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zikra, unutulan bir şeyi hatırlatmak veya bir şeyi akılda tutmak için yapılan uyarıdır. Kur'an'ın 'zikra' olması, onun insanlara unuttukları hakikatleri hatırlatan, onları doğru yola sevk eden ve onlara öğüt veren bir kitap olduğunu gösterir. Bu ayette, peygamberin tebliğ ettiği mesajın evrensel bir hatırlatma olduğu vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Zikra kelimesi, Kur'an'da 'öğüt, ibret, hatırlatma' gibi anlamlarda sıkça geçer. Bu ayetteki kullanımı, peygamberin getirdiği mesajın, tüm âlemler için bir uyarı ve doğruyu hatırlatma işlevi gördüğünü, insanları gafletten uyandırmayı hedeflediğini ifade eder."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/90*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/90*
- **En'âm Sûresi** · *6/90*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/90*
- **En'âm Sûresi** · *6/90*
- **Cem'o ve Fark'o** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/90*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/90*
- **Cem'o ve Fark'o** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/90*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/90*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/90*
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *6/90*
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *6/90*