# En'âm Sûresi, 97. Âyet (6:97)

> وَهُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلنُّجُومَ لِتَهْتَدُوا۟ بِهَا فِى ظُلُمَـٰتِ ٱلْبَرِّ وَٱلْبَحْرِ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا ٱلْـَٔايَـٰتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ

*Vehuve-lleżî ce'ale lekumu-nnucûme litehtedû bihâ fî zulumâti-lberri velbahr(i)(k) kad fessalnâ-l-âyâti likavmin ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, sayelerinde, kara ve denizin karanlıklarında yolunuzu bulasınız diye sizin için yıldızları yaratandır. Bilen bir toplum için ayetleri ayrı ayrı açıkladık.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/97

---

## Tefsir

{"topics":["tabiat-ayetleri","yaratilis","ilim-hikmet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Müzekker Gaib Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"ki o"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":4,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"ٱلنُّجُومَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ج-م","rootLatin":"n-j-m","lemma":"نَجْم","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yıldızları"},{"position":6,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Ta'lil Lâmı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"تَهْتَدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"اِهْتَدَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Ta'lil lâmı ile mansûb","gloss":"yol bulasınız"},{"position":7,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onunla"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"ظُلُمَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظُلْمَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"karanlıklarında"},{"position":10,"surface":"ٱلْبَرِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ر-ر","rootLatin":"b-r-r","lemma":"بَرّ","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"karaların"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱلْبَحْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"denizlerin"},{"position":12,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gerçekten"},{"position":13,"surface":"فَصَّلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-s-l","lemma":"فَصَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"açıkladık"},{"position":14,"surface":"ٱلْـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"ayetleri"},{"position":15,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":16,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bilirler"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 97. ayet, Allah'ın yıldızları insanların karada ve denizde yol bulmaları için birer rehber kıldığını vurgular. Ayet, bu ilahi düzenlemenin ancak ilim sahibi kimseler tarafından idrak edilebileceğini belirterek, yaratılış delillerinin derin anlamlarını ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱلنُّجُومَ","root":"ن ج م","rootLatin":"n-j-m","meaning":"Yıldızlar, gökyüzündeki ışık saçan cisimler olup, bu ayette yol gösterici olarak zikredilmiştir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Necm (نجم) kelimesi, gökteki yıldızlar için kullanılır. Kur'an'da genellikle yol gösterme, yön tayin etme ve zamanı belirleme gibi işlevleriyle anılır. Bu ayette de 'yol bulasınız diye' ifadesiyle yıldızların bu rehberlik vasfına işaret edilmiştir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"En-Nücûm (النجوم), gökyüzünde parlayan ve insanlara yön tayin etmede yardımcı olan cisimlerdir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın bu yaratıkları insanların faydasına sunduğunu ve özellikle karanlıkta yol bulma ihtiyacını karşıladığını gösterir."}]},{"word":"لِتَهْتَدُوا۟","root":"ه د ى","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yolu bulmak, rehberlik almak ve yön tayin etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hidayet (هداية), doğru yola iletmek veya doğru yolu bulmak demektir. Bu ayetteki 'li-tehtedû' (لتهتدوا) ifadesi, yıldızların birer rehber olarak kullanılmasıyla, insanların karada ve denizde kaybolmadan doğru istikameti bulmalarını sağlamak amacını taşır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hidayet kavramı Kur'an'da hem maddi hem de manevi anlamda yol göstermeyi ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, yıldızların fiziksel bir rehberlik aracı olarak işlev görmesiyle, Allah'ın insanlara somut bir yol gösterici lütfettiğini belirtir."}]},{"word":"ظُلُمَـٰتِ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Karanlıklar, ışığın yokluğu veya azlığı sebebiyle oluşan durumdur ve burada yolculuk zorluklarını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm (ظلم) kelimesi, aslen karanlık anlamına gelir. 'Zulümât' (ظلمات) ise karanlıklar demektir. Ayetteki 'zulümâti'l-berri ve'l-bahr' (ظلمات البر والبحر) ifadesi, karanın ve denizin geceleyin veya bulutlu havalarda oluşan zifiri karanlıklarını, yani yolculukta yön bulmayı zorlaştıran koşulları anlatır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Zulmet (ظلمة), ışığın zıddıdır ve karanlık demektir. Kur'an'da hem fiziksel karanlıklar hem de cehalet ve sapkınlık gibi manevi karanlıklar için kullanılır. Bu ayetteki bağlamda, yıldızların aydınlatıcı ve yol gösterici rolüyle tezat oluşturan, karada ve denizde karşılaşılan fiziksel karanlıklara işaret eder."}]},{"word":"فَصَّلْنَا","root":"ف ص ل","rootLatin":"f-s-l","meaning":"Açıkça beyan etmek, detaylandırmak ve birbirinden ayırarak açıklamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Fassalnâ (فصلنا) fiili, bir şeyi açıklamak, detaylandırmak ve ayırmak suretiyle anlaşılır kılmak demektir. Ayetteki 'kad fassalnâ'l-âyât' (قد فصلنا الآيات) ifadesi, Allah'ın ayetlerini, yani delillerini ve işaretlerini, insanların anlayabileceği bir açıklıkta ve detayda ortaya koyduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Tafsîl (تفصيل), bir şeyi parçalarına ayırarak veya detaylandırarak açıklamak anlamına gelir. Bu ayetteki kullanımı, Allah'ın yaratılışındaki delilleri ve hikmetleri, ilim sahibi kimselerin idrak edebileceği bir biçimde, açık ve net bir şekilde ortaya koyduğunu ifade eder."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek ve anlamak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlim (علم), bir şeyi olduğu gibi idrak etmektir. 'Ya'lemûne' (يعلمون) fiili, bilenler, idrak edenler anlamına gelir. Ayetteki 'li-kavmin ya'lemûne' (لقوم يعلمون) ifadesi, Allah'ın ayetlerindeki derin anlamları ve hikmetleri ancak ilim ve tefekkür sahibi kimselerin anlayabileceğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İlim kavramı Kur'an'da sadece bilgi edinmeyi değil, aynı zamanda bu bilgiyi anlama, yorumlama ve ondan ders çıkarma yeteneğini de kapsar. Bu ayette, yıldızların rehberlik fonksiyonu gibi ilahi delillerin ancak düşünen ve ilim sahibi olanlar tarafından tam olarak kavranabileceği vurgulanır."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/97*
- **En'âm Sûresi** · *6/97*
- **En'âm Sûresi** · *6/97*
- **En'âm Sûresi** · *6/97*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/97*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/97*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/97*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk · *6/97*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*