# En'âm Sûresi, 98. Âyet (6:98)

> وَهُوَ ٱلَّذِىٓ أَنشَأَكُم مِّن نَّفْسٍ وَٰحِدَةٍ فَمُسْتَقَرٌّ وَمُسْتَوْدَعٌ ۗ قَدْ فَصَّلْنَا ٱلْـَٔايَـٰتِ لِقَوْمٍ يَفْقَهُونَ

*Vehuve-lleżî enşeekum min nefsin vâhidetin femustekarrun vemustevde'(un)(k) kad fessalnâ-l-âyâti likavmin yefkahûn(e)*

**Meal (Diyanet):** O, sizi bir tek candan yaratandır. Sizin bir karar kılma yeriniz, bir de emanet bırakılma yeriniz var. Biz anlayan bir toplum için ayetleri ayrı ayrı açıklamışızdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/6/98

---

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","yaratilis","tabiat-ayetleri"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"أَنشَأَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ش-أ","rootLatin":"n-ş-ʾ","lemma":"أَنشَأَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":3,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":4,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":5,"surface":"نَّفْسٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefisten"},{"position":6,"surface":"وَٰحِدَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"و-ح-د","rootLatin":"w-ḥ-d","lemma":"وَاحِدَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"bir tek"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"sonra"},{"position":7,"surface":"مُسْتَقَرٌّۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"ق-ر-ر","rootLatin":"q-r-r","lemma":"مُسْتَقَرّ","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i mahzufun haberi olduğu için merfû","gloss":"karar kılınan yer"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"مُسْتَوْدَعٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mekân","root":"و-د-ع","rootLatin":"w-d-ʿ","lemma":"مُسْتَوْدَع","form":"İstif'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için merfû","gloss":"emanet bırakılan yer"},{"position":9,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"muhakkak ki"},{"position":10,"surface":"فَصَّلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ص-ل","rootLatin":"f-ṣ-l","lemma":"فَصَّلَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"açıkladık"},{"position":10,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"biz"},{"position":11,"surface":"ٱلْـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ي-ي","rootLatin":"ʾ-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ayetleri"},{"position":12,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":12,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavim"},{"position":13,"surface":"يَفْقَهُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ق-ه","rootLatin":"f-q-h","lemma":"فَقِهَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"anlayanlar"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"En'âm Suresi 98. ayet, insanlığın tek bir kökenden yaratılışını ve varoluşunun farklı aşamalarını (karar kılma ve emanet bırakılma) vurgular. Ayet, bu yaratılış mucizesini ve evrensel düzeni idrak edebilecek akıl sahipleri için delillerin açıklandığını belirtir.","keyConcepts":[{"word":"أَنشَأَكُم","root":"ن ش أ","rootLatin":"n-ş-e","meaning":"Allah'ın insanı yoktan var etmesi, yaratması ve ortaya çıkarması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Neş'e (إنشاء), bir şeyi yoktan var etmek, onu ortaya çıkarmak ve meydana getirmektir. Ayetteki 'أَنشَأَكُم' ifadesi, Allah'ın insanı başlangıçta bir 'nefs-i vâhide'den yaratmasını ve varlık âlemine çıkarmasını ifade eder. Bu, sadece yaratmak değil, aynı zamanda belirli bir düzen ve gelişim içinde var etmek anlamını taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"إنشاء, bir şeyi icat etmek, meydana getirmektir. Burada 'أَنشَأَكُم' ile kastedilen, Allah'ın insan neslini tek bir asıldan, yani Âdem'den türetmesi ve çoğaltmasıdır. Bu, yaratılışın başlangıcına ve devamına işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Neş'e kökünden türeyen fiiller, genellikle bir şeyin başlangıcını, ortaya çıkışını ve gelişimini ifade eder. 'أَنشَأَكُم' ifadesi, insanlığın yaratılışının ilk anından itibaren Allah'ın kudretiyle var edildiğini ve bu varoluşun bir süreç içinde gerçekleştiğini gösterir. Bu, sadece fiziksel yaratılışı değil, aynı zamanda insan türünün çoğalmasını ve yayılmasını da kapsar."}]},{"word":"نَّفْسٍ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"İnsanlığın ortak kökeni olan ilk insan (Âdem) veya insan türünün özü.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nefs (نفس), bazen ruh, bazen beden, bazen de her ikisinin toplamı anlamına gelir. 'نَّفْسٍ وَٰحِدَةٍ' ifadesiyle kastedilen, insanlığın ilk atası olan Âdem'dir. Bu, tüm insanlığın aynı özden, aynı kaynaktan geldiğini vurgular ve yaratılışta birliği ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nefs, burada 'Âdem' demektir. Ayet, tüm insanların Âdem'den türediğini ve onun soyundan geldiğini belirtir. Bu, insanlığın ortak bir başlangıca sahip olduğunu ve bu başlangıcın Allah tarafından belirlendiğini gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'nefs' kavramı, bireysel insan varlığını, benliği ve bazen de insan türünün kendisini ifade eder. 'Nefs-i vâhide' terimi, insanlığın ortak kökenine ve birliğine vurgu yapar. Bu, tüm insanların aynı özden yaratıldığı ve dolayısıyla temel bir eşitliğe sahip olduğu fikrini pekiştirir."}]},{"word":"مُسْتَقَرٌّ","root":"ق ر ر","rootLatin":"k-r-r","meaning":"İnsan neslinin babaların sulbünde veya annelerin rahminde geçici olarak karar kıldığı yer.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Karar (قرار), bir şeyin sabit olması, yerleşmesi ve durmasıdır. 'مُسْتَقَرٌّ', istikrar bulma yeri anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, bu, babaların sulbünde veya annelerin rahminde ceninin belirli bir süre kalışını, yani 'karar kılma' halini ifade eder. Bu, yaratılış sürecindeki bir aşamayı ve geçici bir ikamet yerini belirtir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Müstakarr, yerleşilen, sabit kalınan yerdir. Burada 'مُسْتَقَرٌّ' ile kastedilen, babaların sulbü ve annelerin rahmidir. İnsan tohumunun ve ceninin belirli bir süre bu yerlerde kalması, sabitlenmesi ve gelişmesi bu kelimeyle anlatılır. Bu, yaratılışın aşamalı doğasını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Müstakarr, istikrar ve sebat yeridir. Ayetteki 'مُسْتَقَرٌّ', insanın yaratılışının ilk aşamalarında, yani babanın sulbünde ve annenin rahminde geçirdiği süreyi ve bu yerlerdeki 'karar kılma' halini ifade eder. Bu, insanın varoluşunun başlangıcındaki gizli ve korunaklı aşamalarına işaret eder."}]},{"word":"مُسْتَوْدَعٌ","root":"و د ع","rootLatin":"v-d-'-","meaning":"İnsan neslinin emanet olarak bırakıldığı, geçici olarak bulunduğu yer veya durum.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Veda' (ودع), bir şeyi emanet olarak bırakmak, tevdi etmektir. 'مُسْتَوْدَعٌ', emanet bırakılan yer veya emanet bırakılma halidir. Ayetteki 'مُسْتَوْدَعٌ', babaların sulbünde veya annelerin rahminde ceninin bir emanet olarak bulunmasını ifade eder. Bu, insanın varlığının geçici ve Allah'ın koruması altında olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Müstevda', emanet olarak bırakılan yerdir. Bu ayetteki 'مُسْتَوْدَعٌ', babaların sulbünde veya annelerin rahminde ceninin bir süre emanet olarak kalmasını ifade eder. Bu, insanın varlığının Allah'ın bir emaneti olduğunu ve belirli bir süre sonra başka bir aşamaya geçeceğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"İstîda' (استيداع), bir şeyi emanet olarak bırakmaktır. 'مُسْتَوْدَعٌ', emanet bırakılan yer veya emanet bırakılma halidir. Ayetteki 'مُسْتَوْدَعٌ', insanın yaratılışının başlangıcında, babanın sulbünde veya annenin rahminde bir emanet olarak bulunmasını ifade eder. Bu, insanın varlığının Allah'ın kudreti ve takdiriyle gerçekleştiğini ve her aşamasının O'nun kontrolünde olduğunu belirtir."}]},{"word":"يَفْقَهُونَ","root":"ف ق ه","rootLatin":"f-k-h","meaning":"Ayetlerin derin anlamlarını kavrayan, anlayan ve idrak eden kimseler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fıkıh (فقه), bir şeyin derinliğini ve özünü anlamaktır. Sadece yüzeysel bilgi değil, aynı zamanda o bilginin arkasındaki hikmeti ve maksadı kavramaktır. 'يَفْقَهُونَ' ifadesi, Allah'ın ayetlerindeki işaretleri, yaratılışın inceliklerini ve evrensel yasaları derinlemesine düşünen ve idrak eden kimseleri tanımlar. Bu, sadece duymak veya okumak değil, aynı zamanda akıl yürütmek ve anlam çıkarmaktır."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Fıkıh, anlamak ve kavramaktır. 'يَفْقَهُونَ', ayetlerdeki delilleri ve hikmetleri anlayan, kavrayan kimselerdir. Bu, Allah'ın yaratılışındaki mucizeleri ve düzeni fark edebilen, bu sayede imana ulaşan veya imanını güçlendiren kişileri ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'fıkıh' kavramı, sadece bilgi edinmekten öte, derinlemesine anlama, idrak etme ve bir şeyin özüne nüfuz etme yeteneğini ifade eder. 'يَفْقَهُونَ' ifadesi, ayetlerdeki mesajları yüzeysel olarak değil, onların ardındaki ilahi hikmeti ve amacı kavrayabilen, bu sayede doğru bir anlayışa ulaşan insanları niteler. Bu, akıl ve tefekkürün önemini vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **En'âm Sûresi** · *6/98*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *6/98*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *6/98*
- **En'âm Sûresi** · *6/98*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *En’am 6-129*