# Mümtehine Sûresi, 6. Âyet (60:6)

> لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَن كَانَ يَرْجُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلْيَوْمَ ٱلْـَٔاخِرَ ۚ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ ٱللَّهَ هُوَ ٱلْغَنِىُّ ٱلْحَمِيدُ

*Lekad kâne lekum fîhim usvetun hasenetun limen kâne yercû(A)llâhe velyevme-l-âḣir(a)(c) vemen yetevelle fe-inna(A)llâhe huve-lġaniyyu-lhamîd(u)*

**Meal (Diyanet):** Andolsun, onlarda (İbrahim ve beraberindekilerde) sizin için, Allah'ı ve ahiret gününü arzu edenler için güzel bir örnek vardır. Kim yüz çevirirse bilsin ki, Allah her bakımdan sınırsız zengindir, övülmeye layıktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/60/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Mümtehine Suresi 6. ayet, müminler için Hz. İbrahim ve beraberindekilerin örnekliğini vurgularken, Allah'a ve ahiret gününe iman edenlerin bu örnekliği benimsemesi gerektiğini belirtir. Ayet, Allah'ın müstağni ve hamîd sıfatlarını öne çıkararak, kulların ibadet ve itaatinin Allah'ın zatına bir fayda sağlamadığını, aksine kulların kendi menfaatine olduğunu ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"أُسْوَةٌ","root":"أ س و","rootLatin":"e-s-v","meaning":"Takip edilecek güzel örnek, model.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'üsve' kelimesini 'bir başkasının izinden gitmek, onu örnek almak' olarak açıklar. Ayetteki 'üsve hasene' ifadesi, Hz. İbrahim ve beraberindekilerin müşriklerden teberri etme konusundaki tutumlarının, müminler için güzel bir model teşkil ettiğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'üsve'nin, 'bir kimsenin fiilini taklit etmek üzere kendisine uyulan kimse' olduğunu belirtir. Ayette, Allah'a ve ahiret gününe inananların, Hz. İbrahim'in tevhid mücadelesindeki kararlılığını örnek almaları gerektiği ifade edilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'üsve' kavramının, özellikle peygamberlerin ve salih kişilerin davranışlarının, müminler için ahlaki ve dini bir rehberlik sağladığını belirtir. Bu ayette de Hz. İbrahim'in tutumu, müminlerin müşriklerle ilişkilerinde nasıl bir duruş sergilemeleri gerektiğine dair bir 'model' sunar."}]},{"word":"يَرْجُوا۟","root":"ر ج و","rootLatin":"r-c-v","meaning":"Ummak, beklemek, arzu etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'recâ' fiilinin 'umut etmek, beklemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'men kâne yercûllâhe ve'l-yevme'l-âhire' ifadesi, Allah'ın rızasını ve ahiret gününün mükafatını uman, yani bu konuda bir beklenti ve arzu içinde olan kişileri tanımlar."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'recâ'nın, 'hoşlanılan bir şeyin gerçekleşmesini beklemek' olduğunu ifade eder. Ayette, Allah'a ve ahiret gününe umut bağlayanların, bu umutları doğrultusunda Hz. İbrahim'in örnekliğini benimsemeleri gerektiği vurgulanır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'recâ' kelimesinin Kur'an'da genellikle 'Allah'tan hayır ummak, O'nun rahmetini beklemek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'Allah'ı ve ahiret gününü uman' ifadesi, Allah'ın vaatlerine güvenen ve ahiret saadetini arzulayan müminleri işaret eder."}]},{"word":"يَتَوَلَّ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, itaatten kaçınmak.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tevellâ' fiilinin 'yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamında mecazi bir kullanım olduğunu belirtir. Ayetteki 'men yetevellâ' ifadesi, Allah'ın emirlerinden ve peygamberlerin örnekliğinden yüz çeviren, yani imandan ve itaatten uzaklaşan kişileri ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tevellâ' fiilinin 'bir şeyden uzaklaşmak, ona sırt çevirmek' anlamını taşıdığını açıklar. Ayette, Allah'ın ve ahiret gününün çağrısından yüz çevirenlerin, bu davranışlarının kendi aleyhlerine olacağı uyarısı yapılır."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'tevellâ'nın, 'bir şeyden yüz çevirmek, onu terk etmek' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın ve ahiret gününün hakikatlerinden yüz çevirenlerin, aslında kendilerine zarar verdikleri vurgulanır."}]},{"word":"ٱلْغَنِىُّ","root":"غ ن ي","rootLatin":"ğ-n-y","meaning":"Hiçbir şeye muhtaç olmayan, zengin, müstağni.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ğanî' kelimesinin 'kendine yeterli olan, başkasına muhtaç olmayan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'Allahü hüve'l-ğanî' ifadesi, Allah'ın zatı itibarıyla hiçbir şeye ve kimseye muhtaç olmadığını, kulların ibadetinin O'na bir fayda sağlamadığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ğanî' isminin, 'her türlü ihtiyaçtan münezzeh olan, zenginliğin mutlak sahibi' anlamında olduğunu açıklar. Bu ayette, Allah'ın müstağni oluşu, kulların O'ndan yüz çevirmelerinin Allah'a bir zarar vermeyeceğini, aksine kendi aleyhlerine olacağını pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ğanî' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak bağımsızlığını ve yeterliliğini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'ğanî' olması, insanların O'na yönelmesinin veya O'ndan yüz çevirmesinin Allah'ın yüceliğini etkilemeyeceğini, tüm sonuçların insana döneceğini gösterir."}]},{"word":"ٱلْحَمِيدُ","root":"ح م د","rootLatin":"h-m-d","meaning":"Övülmeye layık, hamdedilen, şükredilen.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hamîd' kelimesini 'övülmeye müstahak olan, övgüye layık görülen' olarak açıklar. Ayetteki 'Allahü hüve'l-ğanîyyü'l-hamîd' ifadesi, Allah'ın hem hiçbir şeye muhtaç olmadığını hem de tüm övgülerin yalnızca O'na ait olduğunu, her durumda hamdedilmeye layık olduğunu belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hamîd' isminin, 'fiilleri ve sıfatları itibarıyla övülmeye layık olan' anlamını taşıdığını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın 'hamîd' olması, O'nun kemal sıfatlarının ve hikmetli fiillerinin, kullar tarafından övgüyle anılmasını gerektirdiğini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hamîd' isminin Kur'an'da Allah'ın zatına mahsus bir övgü ve şükür makamı olduğunu belirtir. Ayette, Allah'ın 'ğanî' olmasıyla birlikte 'hamîd' olması, O'nun hem mutlak yeterliliğini hem de her türlü övgünün kaynağı olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["iman","ahiret-mukafat","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"andolsun ki"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"vardı"},{"position":3,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":4,"surface":"فِي","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlarda"},{"position":5,"surface":"أُسْوَةٌ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"'-s-w","rootLatin":"'-s-w","lemma":"أُسْوَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"كَانَ fiilinin ismi olduğu için merfû","gloss":"örnek"},{"position":6,"surface":"حَسَنَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"h-s-n","rootLatin":"h-s-n","lemma":"حَسَنَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"güzel"},{"position":7,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":7,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kimse"},{"position":8,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":9,"surface":"يَرْجُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-j-w","rootLatin":"r-j-w","lemma":"رَجَا","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"umuyor"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'ı"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱلْيَوْمَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"y-w-m","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"günü"},{"position":12,"surface":"ٱلْـَٔاخِرَ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"'-kh-r","rootLatin":"'-kh-r","lemma":"آخِر","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"ahiret"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"Şart Edatı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Şart edatı olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":14,"surface":"يَتَوَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"w-l-y","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"yüz çevirirse"},{"position":15,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o zaman"},{"position":15,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"'-l-h","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"إِنَّ harfinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":17,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Müfred Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Fasıl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":18,"surface":"ٱلْغَنِىُّ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"gh-n-y","rootLatin":"gh-n-y","lemma":"غَنِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"إِنَّ harfinin haberi olduğu için merfû","gloss":"Ganîdir"},{"position":19,"surface":"ٱلْحَمِيدُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"h-m-d","rootLatin":"h-m-d","lemma":"حَمِيد","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"Hamîd'dir"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mümtehine Sûresi** · *60/6*
- **Mümtehine Sûresi** · *60/6*
- **Mümtehine Sûresi** · *60/6*
- **Mümtehine Sûresi** · *60/6*