# Mümtehine Sûresi, 9. Âyet (60:9)

> إِنَّمَا يَنْهَىٰكُمُ ٱللَّهُ عَنِ ٱلَّذِينَ قَـٰتَلُوكُمْ فِى ٱلدِّينِ وَأَخْرَجُوكُم مِّن دِيَـٰرِكُمْ وَظَـٰهَرُوا۟ عَلَىٰٓ إِخْرَاجِكُمْ أَن تَوَلَّوْهُمْ ۚ وَمَن يَتَوَلَّهُمْ فَأُو۟لَـٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّـٰلِمُونَ

*İnnemâ yenhâkumu(A)llâhu ‘ani-lleżîne kâtelûkum fî-ddîni ve aḣracûkum min diyârikum ve zâherû ‘alâ iḣrâcikum en tevellevhum(c) vemen yetevellehum feulâ-ike humu-zzâlimûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, sizi ancak, sizinle din konusunda savaşan, sizi yurtlarınızdan çıkaran ve çıkarılmanız için destek verenleri dost edinmekten men eder. Kim onları dost edinirse, işte onlar zalimlerin ta kendileridir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/60/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Müslümanların dinleri uğruna kendileriyle savaşan, yurtlarından çıkaran ve çıkarılmalarına yardım eden kimselerle dostluk kurmalarını yasaklamaktadır. Ayet, bu tür ilişkilerin zalimlik olduğunu vurgulayarak, inanç temelli aidiyet ve düşmanlık kavramlarını dilbilimsel olarak ele almaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يَنْهَىٰكُمُ","root":"ن ه ي","rootLatin":"n-h-y","meaning":"Allah'ın bir şeyi yapmaktan men etmesi, yasaklamasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nehy, bir şeyi yapmaktan alıkoymak ve men etmektir. Ayetteki 'yenhâkum' ifadesi, Allah'ın müminlere belirli kişilerle dostluk kurma konusunda kesin bir yasak getirdiğini, bu fiilin haram kılındığını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Nehy, bir emrin zıddıdır ve bir şeyin yapılmaması yönündeki taleptir. Burada Allah, müminleri, kendilerine düşmanlık edenlerle dostluk kurmaktan men etmektedir ki bu, mecazi olarak onlardan uzak durmalarını emretmek anlamına gelir."}]},{"word":"قَـٰتَلُوكُمْ","root":"ق ت ل","rootLatin":"k-t-l","meaning":"Savaşmak, mücadele etmek, öldürmek anlamlarına gelir ve ayette din uğruna yapılan düşmanca eylemleri ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katl, cana kıymak, öldürmektir. Ancak 'kâtelûkum' fiili, karşılıklı savaşma ve mücadele etme anlamını taşır. Ayette, müminlere karşı dinleri sebebiyle savaş açanları ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Katl, canı bedenden ayırmaktır. 'Mükatele' ise karşılıklı savaşmaktır. Ayetteki kullanımı, müminlere karşı dinleri yüzünden düşmanlık besleyip fiilen savaşanları kasteder, bu da onlarla dostluk kurmanın yasaklanma sebebidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'kital' (savaşma) kavramı, genellikle dinî bir bağlamda, inanç uğruna yapılan mücadeleyi ifade eder. Bu ayette, müminlere karşı dinî gerekçelerle savaşanlar, düşman olarak tanımlanır ve onlarla dostluk yasaklanır."}]},{"word":"دِيَـٰرِكُمْ","root":"د و ر","rootLatin":"d-w-r","meaning":"Yurt, ev, ikamet edilen yer anlamındadır ve ayette müminlerin vatanlarını, yaşadıkları toprakları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dâr, bir şeyin etrafında dönmekten gelir ve ikamet edilen yeri ifade eder. 'Diyâr' ise bunun çoğuludur. Ayetteki 'diyârikum', müminlerin vatanlarını, evlerini ve yaşadıkları toprakları ifade eder ki, buradan çıkarılmaları büyük bir zulüm olarak nitelendirilir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Dâr, mesken ve ikametgah demektir. Ayetteki 'diyârikum' ifadesi, müminlerin zorla çıkarıldıkları vatanlarını ve evlerini belirtir. Bu, sadece fiziksel bir mekân değil, aynı zamanda aidiyet ve güvenlik duygusunun da sembolüdür."}]},{"word":"تَوَلَّوْهُمْ","root":"و ل ي","rootLatin":"w-l-y","meaning":"Dost edinmek, veli kılmak, arka çıkmak, yardım etmek anlamlarına gelir ve ayette yasaklanan dostluk ilişkisini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Velâyet, yakınlık ve dostluk anlamına gelir. 'Tevellâ' fiili ise birini dost edinmek, ona arka çıkmak, işlerini ona havale etmek demektir. Ayetteki 'en tevellevhum', müminlerin kendilerine düşmanlık edenleri dost edinmelerinin, onlara yakınlık göstermelerinin yasaklandığını belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'velâyet' kavramı, genellikle birine karşı duyulan sadakat, bağlılık ve dostluğu ifade eder. Bu ayette, müminlerin kendilerine düşmanlık edenlere karşı 'velâyet' göstermeleri, yani onları dost edinmeleri, dinî bir ilke olarak yasaklanmıştır, çünkü bu, inanç birliğine aykırıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"V-l-y kökü, yakınlık, dostluk, yardım ve idare etme gibi anlamları içerir. 'Tevellâ' fiili, birini kendine veli edinmek, ona güvenmek ve onu desteklemek demektir. Ayetteki bağlamda, müminlerin kendilerine düşmanlık edenlere bu tür bir yakınlık ve destek göstermeleri kesinlikle yasaklanmıştır."}]},{"word":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Zulmedenler, haksızlık edenler, haddi aşanlar anlamındadır ve ayette Allah'ın yasakladığı dostluğu kuranları niteler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak, haddi aşmaktır. Ayetteki 'ez-zâlimûn' ifadesi, Allah'ın koyduğu sınırları aşarak, düşmanlarla dostluk kuranların, kendilerine ve dinlerine karşı haksızlık ettiklerini, dolayısıyla zalim olduklarını belirtir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Zulüm, bir şeyi kendi yerinden başka bir yere koymak veya bir hakkı sahibine vermemektir. Ayette, Allah'ın yasakladığı bir fiili işleyerek, yani düşmanları dost edinerek, hem Allah'ın hakkına hem de kendi nefislerinin hakkına tecavüz edenler 'zalim' olarak nitelendirilmiştir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'zulüm' kavramı, sadece başkalarına haksızlık etmekle kalmaz, aynı zamanda Allah'ın emirlerine karşı gelmek ve O'nun koyduğu sınırları aşmak anlamına da gelir. Bu ayette, düşmanlarla dostluk kuranlar, Allah'ın emrine karşı geldikleri için 'zalim' olarak tanımlanır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["cihad","hukuk-ceza","musrikler","adalet"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hasr","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ancak","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"يَنْهَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"نَهَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yasaklar","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":4,"surface":"عَنِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, hakkında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o kimseler ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"قَـٰتَلُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ت-ل","rootLatin":"q-t-l","lemma":"قَاتَلَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"savaştılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizinle","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"ٱلدِّينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-ي-ن","rootLatin":"d-y-n","lemma":"دِين","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"din","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":9,"surface":"أَخْرَجُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"أَخْرَجَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çıkardılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":9,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":11,"surface":"دِيَـٰرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ر","rootLatin":"d-w-r","lemma":"دَار","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yurtları","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"ظَـٰهَرُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ه-ر","rootLatin":"z-h-r","lemma":"ظَاهَرَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yardım ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":13,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":14,"surface":"إِخْرَاجِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"إِخْرَاج","form":"İf'âl","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çıkarma","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":14,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":15,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-mek, -mak","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Bağlaç"},{"position":16,"surface":"تَوَلَّوْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Nasb edatı (أَن) ile geldiği için mansûb","gloss":"dost edinmeniz","irabMarker":"nûnun hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":16,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":18,"surface":"يَتَوَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"dost edinirse","irabMarker":"illet harfinin hazfi ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":19,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Cevap Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":19,"surface":"أُو۟لَـٰٓئِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أُولَٰئِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"işte onlar","binaDurumu":"Mebnî (ism-i işaret)","gorev":"Mübteda"},{"position":20,"surface":"هُمُ","pos":"isim","posDetail":"Fasl Zamiri","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Fasl zamiri olduğu için mebnî","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (munfasıl zamir)"},{"position":21,"surface":"ٱلظَّـٰلِمُونَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"zalimlerdir","irabMarker":"vâv ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnnemâ"},{"position":2,"translit":"yenhâkumu(A)"},{"position":3,"translit":"llâhu"},{"position":4,"translit":"‘ani"},{"position":5,"translit":"lleżîne"},{"position":6,"translit":"kâtelûkum"},{"position":7,"translit":"fî"},{"position":8,"translit":"ddîni"},{"position":9,"translit":"ve aḣracûkum"},{"position":10,"translit":"min"},{"position":11,"translit":"diyârikum"},{"position":12,"translit":"ve zâherû"},{"position":13,"translit":"‘alâ"},{"position":14,"translit":"iḣrâcikum"},{"position":15,"translit":"en"},{"position":16,"translit":"tevellevhum(c)"},{"position":17,"translit":"vemen"},{"position":18,"translit":"yetevellehum"},{"position":19,"translit":"feulâ-ike"},{"position":20,"translit":"humu"},{"position":21,"translit":"zzâlimûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mümtehine Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *60/9*
- **Mümtehine Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *60/9*
- **Mümtehine Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *60/9*
- **Mümtehine Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *60/9*