# Saf Sûresi, 1. Âyet (61:1)

>  سَبَّحَ لِلَّهِ مَا فِى ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۖ وَهُوَ ٱلْعَزِيزُ ٱلْحَكِيمُ

*Sebbeha li(A)llâhi mâ fî-ssemâvâti vemâ fî-l-ard(i)(s) ve huve-l'azîzu-lhakîm(u)*

**Meal (Diyanet):** Göklerdeki ve yerdeki her şey Allah'ı tespih eder. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/61/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Saf Suresi'nin ilk ayeti, Allah'ın mutlak yüceliğini ve kudretini vurgulayarak, tüm evrenin O'nu tesbih ettiğini ve O'nun 'Azîz' ve 'Hakîm' sıfatlarıyla nitelendiğini ifade etmektedir. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan bu kavramlar üzerinden evrensel bir teslimiyet ve övgü tablosu sunar.","keyConcepts":[{"word":"سَبَّحَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı noksan sıfatlardan tenzih etmek, O'nun yüceliğini dile getirmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî'ye göre 'tesbih', Allah'ı noksan sıfatlardan uzak tutmak ve O'nun kemal sıfatlarını zikretmektir. Ayetteki 'sebbecca' fiili, göklerde ve yerde olan her şeyin Allah'ın yüceliğini ve kemalini ikrar etmesi, O'nu her türlü eksiklikten tenzih etmesi anlamındadır. Bu, hem sözlü hem de varoluşsal bir tesbihi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'sebbecca' fiilini 'Allah'ı yüceltmek ve O'na hamd etmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, tüm varlıkların Allah'ın kudret ve azametine şahitlik etmesi ve O'nu övmesi mecazını taşır. Bu, sadece canlıların değil, cansızların bile kendi halleriyle Allah'ı zikretmesi demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'Allah'ı yüceltmek ve O'nun aşkınlığını kabul etmek' olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'sebbecca', evrensel bir ilahi düzenin ve her şeyin Allah'a boyun eğmesinin bir ifadesidir; varlıkların kendi doğaları gereği Allah'ın yüceliğini ilan etmesidir."}]},{"word":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","root":"س م و","rootLatin":"s-m-w","meaning":"Yüksekte olan, gökler, evrenin üst katmanları.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'semâvât' kelimesini 'yüksekte olanlar' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, yeryüzünün üzerindeki tüm katmanları, yıldızları, gezegenleri ve bilinen/bilinmeyen tüm uzayı kapsayan geniş bir anlam taşır. Bu, Allah'ın yaratıcılığının ve hükümranlığının evrensel boyutunu vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'semâvât' kelimesinin 'yükselmek' kökünden geldiğini ve 'yüksek yerler' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ı tesbih eden varlıkların sadece yeryüzüyle sınırlı olmadığını, aksine tüm gök cisimlerini ve göksel varlıkları da içerdiğini gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَرْضِ","root":"أ ر ض","rootLatin":"e-r-d","meaning":"Yeryüzü, üzerinde yaşadığımız gezegen.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ard' kelimesini 'üzerinde durulan, yayılan' anlamında kullanır. Ayetteki 'el-ard' ifadesi, göklerdeki varlıkların yanı sıra yeryüzündeki tüm canlı ve cansız varlıkların da Allah'ı tesbih ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın hükümranlığının ve yüceliğinin yeryüzünü de kapsadığını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ard' kelimesinin 'yeryüzü' anlamında kullanıldığını ve Kur'an'da genellikle 'semâvât' ile birlikte zikredilerek evrenin bütünlüğünü ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, 'ard' kelimesi, Allah'ın tesbihinin sadece göklerle sınırlı olmadığını, yeryüzündeki her zerreyi de kapsadığını vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَزِيزُ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Üstün, güçlü, yenilmez, izzet sahibi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'Azîz' ismini 'galip gelen, yenilmeyen, eşi benzeri olmayan' olarak açıklar. Ayetteki 'el-Azîz' sıfatı, Allah'ın mutlak kudretini, her şeye galip geldiğini ve hiçbir gücün O'na karşı gelemeyeceğini ifade eder. Bu, O'nun tesbih edilmesinin ve yüceltilmesinin temel nedenlerinden biridir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'Azîz' isminin 'izzet ve şeref sahibi, her şeye gücü yeten' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'Azîz' olması, O'nun tüm evren tarafından tesbih edilmesinin ve O'na boyun eğilmesinin kaçınılmazlığını ve haklılığını pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Azîz' kavramının Kur'an'da 'mutlak güç ve yenilmezlik' anlamında kullanıldığını ifade eder. Bu ayette, Allah'ın 'Azîz' sıfatı, O'nun evren üzerindeki tam hakimiyetini ve kudretini vurgular; bu da O'nun tesbih edilmesinin ve yüceltilmesinin doğal bir sonucudur."}]},{"word":"ٱلْحَكِيمُ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Hikmet sahibi, her şeyi yerli yerince yapan, hüküm veren.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'Hakîm' ismini 'her şeyi yerli yerince yapan, hikmetle hükmeden, ilim ve adalet sahibi' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-Hakîm' sıfatı, Allah'ın tüm yaratışının ve hükümlerinin bir hikmet ve amaç doğrultusunda olduğunu, hiçbir şeyin boşuna yaratılmadığını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Hakîm' isminin 'hüküm veren, hikmet sahibi' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'Hakîm' olması, O'nun evrendeki her şeyi mükemmel bir düzen ve amaçla yarattığını, bu düzenin de O'nun tesbih edilmesini gerektirdiğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Hakîm' kelimesinin Kur'an'da 'ilim, adalet ve hikmetin birleşimi' olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'Hakîm' sıfatı, O'nun sadece güçlü değil, aynı zamanda her şeyi en doğru ve en güzel şekilde yapan olduğunu, bu nedenle de tesbihe layık olduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zikir","esma-i-husna","tabiat-ayetleri","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَبَّحَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"تَسْبِيح","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"tesbih etti"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":4,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":5,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"Cem'-i Müennes Sâlim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"şey"},{"position":7,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":8,"surface":"ٱلْأَرْضِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yer"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":10,"surface":"ٱلْعَزِيزُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"'-z-z","lemma":"عَزِيز","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"güçlü"},{"position":11,"surface":"ٱلْحَكِيمُ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حَكِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"hikmet sahibi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *61/1*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *61/1*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *61/1*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *61/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *61/1*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *1. ÂYET*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *61/1*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *1. ÂYET*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *61/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *61/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *61/1*
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *61/1*