# Cumâ Sûresi, 11. Âyet (62:11)

> وَإِذَا رَأَوْا۟ تِجَـٰرَةً أَوْ لَهْوًا ٱنفَضُّوٓا۟ إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَآئِمًا ۚ قُلْ مَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌ مِّنَ ٱللَّهْوِ وَمِنَ ٱلتِّجَـٰرَةِ ۚ وَٱللَّهُ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ

*Ve-iżâ raev ticâraten ev lehven(i)nfaddû ileyhâ ve terakûke kâ-imâ(en)(t) kul mâ ‘inda(A)llâhi ḣayrun mine-llehvi ve mine-tticâra(ti)(t) va(A)llâhu ḣayru-rrâzikîn(e)*

**Meal (Diyanet):** (Durum böyle iken) onlar bir ticaret veya bir oyun eğlence gördükleri zaman hemen dağılıp ona koştular ve seni ayakta bıraktılar. De ki: "Allah'ın yanında bulunan, eğlence ve ticaretten daha hayırlıdır. Allah, rızık verenlerin en hayırlısıdır."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/62/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Cuma namazı esnasında cemaatin ticarete veya eğlenceye yönelmesini eleştirerek, Allah katında olanın dünya nimetlerinden daha hayırlı olduğunu vurgular. Ayet, insanların önceliklerini sorgulayan ve ahiret odaklı bir yaşamı teşvik eden temel kavramlar etrafında şekillenir.","keyConcepts":[{"word":"تِجَـٰرَةً","root":"ت ج ر","rootLatin":"t-c-r","meaning":"Ayette, insanların dünya menfaati için yöneldiği alım satım işlerini, ticareti ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ticaret' kelimesini 'mal alıp satmak suretiyle kar elde etmek' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, cemaatin namazı terk ederek dünya malına yönelmesini, yani geçici bir kazanç peşinde koşmasını eleştirmektedir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ticaret' kelimesinin burada 'dünyalık kazanç' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, bu ticaretin Allah'ın rızasından ve ahiret mükafatından daha az değerli olduğu vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'ticaret' kavramının sadece ekonomik bir faaliyet olmaktan öte, ahiret için yapılan amellerin de bir tür 'ticaret' olarak görüldüğü metaforik kullanımlarına dikkat çeker. Ancak bu ayette, dünyevi ticaretin ahiret ticaretine tercih edilmesi eleştirilmektedir."}]},{"word":"لَهْوًا","root":"ل ه و","rootLatin":"l-h-v","meaning":"Ayette, insanları Allah'ı anmaktan ve ibadetten alıkoyan, oyalayan her türlü eğlence ve boş vakit geçirme eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'lehv'i 'insanı önemli işlerden alıkoyan, oyalayan şey' olarak açıklar. Ayetteki 'lehv', cemaatin Cuma namazını terk etmesine neden olan, dikkatlerini dağıtan ve onları Allah'tan uzaklaştıran her türlü eğlenceyi kapsar."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'lehv' kelimesinin 'oyun, eğlence ve boş işler' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, namaz gibi önemli bir ibadeti bırakıp eğlenceye yönelmenin kınandığına işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'lehv'in Kur'an'da genellikle 'dünya hayatının geçici zevkleri' bağlamında kullanıldığını ve insanı ahiretten alıkoyan her türlü meşguliyeti ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'lehv', dünya zevklerinin ahiret nimetlerine tercih edilmesinin yanlışlığını vurgular."}]},{"word":"ٱنفَضُّوٓا۟","root":"ن ف ض","rootLatin":"n-f-d","meaning":"Ayette, cemaatin namazı bırakıp dağılması, bir yere doğru hızla yönelmesi anlamında kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'infidâd'ı 'bir yerden dağılıp ayrılmak, bir şeye doğru hızla yönelmek' olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, cemaatin Hz. Peygamber'i ayakta bırakarak ticaret kervanına veya eğlenceye doğru hızla dağılmasını tasvir eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'infaddu' kelimesinin 'dağıldılar, ayrıldılar' anlamına geldiğini belirtir. Ayette, namazın terk edilerek dünyevi menfaatlere yönelme eyleminin şiddetini ve aceleciliğini vurgular."}]},{"word":"قَآئِمًا","root":"ق و م","rootLatin":"k-v-m","meaning":"Ayette, Hz. Peygamber'in namazda veya hutbede ayakta durur vaziyette bırakıldığını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kâim' kelimesini 'ayakta duran, sabit olan' olarak tanımlar. Ayetteki 'kâimen' ifadesi, Hz. Peygamber'in Cuma hutbesi esnasında ayakta dururken cemaatin onu terk etmesini, bu durumun vefasızlığını ve saygısızlığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kıyâm'ın 'ayakta durmak, bir işin başında olmak' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki 'kâimen', Hz. Peygamber'in ibadet halindeki konumunu ve cemaatin bu duruma rağmen onu yalnız bırakmasını ifade eder."}]},{"word":"خَيْرٌ","root":"خ ي ر","rootLatin":"h-y-r","meaning":"Ayette, Allah katında olanın, dünya nimetlerinden ve geçici zevklerden daha üstün, daha değerli ve daha faydalı olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hayr' kelimesini 'istenilen, beğenilen, faydalı olan şey' olarak açıklar. Ayetteki 'hayr', Allah katında olanın (sevap, mükafat, cennet) dünyevi ticaret ve eğlenceden kat kat daha üstün ve kalıcı olduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hayr'ın 'fayda, iyilik, üstünlük' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayette, Allah'ın vaat ettiklerinin, insanların peşinden koştuğu dünya malından ve eğlencesinden daha hayırlı olduğu karşılaştırmalı bir şekilde ifade edilir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hayr' kavramının Kur'an'da genellikle 'Allah'ın rızasına uygun olan, ahiret için faydalı olan' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de 'Allah katında olanın hayırlı olması', dünyevi menfaatlerin geçiciliğine karşılık ahiret nimetlerinin kalıcılığını ve üstünlüğünü vurgular."}]},{"word":"ٱلرَّٰزِقِينَ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-k","meaning":"Ayette, rızık verenlerin en üstünü, en cömert ve en iyi rızık verici olarak Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rızk'ı 'Allah'ın canlılara verdiği her türlü nimet' olarak tanımlar. 'Râzıkîn' ise rızık verenler demektir. Ayetteki 'Hayru'r-Râzıkîn' ifadesi, Allah'ın tüm rızık verenlerden üstün olduğunu, gerçek rızık kaynağının O olduğunu ve O'nun rızkının en hayırlı ve bereketli olduğunu vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'rızık' kelimesinin hem maddi hem de manevi nimetleri kapsadığını belirtir. Ayetteki 'Hayru'r-Râzıkîn' ifadesi, Allah'ın sadece maddi rızık değil, aynı zamanda hidayet, iman gibi manevi rızıkları da verenlerin en hayırlısı olduğunu ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rızık' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve Allah'ın kullarına lütfettiği her şeyi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'Hayru'r-Râzıkîn' ifadesi, Allah'ın rızkının kesintisiz, tükenmez ve en mükemmel olduğunu, dolayısıyla insanların dünya rızkı peşinde koşarken Allah'ın rızkını unutmamaları gerektiğini hatırlatır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["dunya-ahiret-dengesi","rizik","ticaret-faiz","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":2,"surface":"رَأَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördüler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":3,"surface":"تِجَـٰرَةً","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ت-ج-ر","rootLatin":"t-j-r","lemma":"تِجَارَة","form":"Ficâlet","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ticaret/kazanç","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":4,"surface":"أَوْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَوْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"veya","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":5,"surface":"لَهْوًا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ه-و","rootLatin":"l-h-w","lemma":"لَهْو","form":"Fa'l","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mansûb isme atfedildiği için mansûb","gloss":"eğlence","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":6,"surface":"ٱنفَضُّوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ف-ض-ض","rootLatin":"f-d-d","lemma":"اِنْفَضَّ","form":"İnfi'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dağıldılar/yöneldiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"إِلَيْـ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"e/a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":7,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":8,"surface":"تَرَكُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ر-ك","rootLatin":"t-r-k","lemma":"تَرَكَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bıraktılar","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"seni","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"قَآئِمًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَائِم","form":"Fâ'il","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"ayakta duran olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"de ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":11,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Mübteda"},{"position":12,"surface":"عِندَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Mekan","root":"ع-ن-د","rootLatin":"'-n-d","lemma":"عِنْدَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"katında","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mekân zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"خَيْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"Fa'l","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha hayırlıdır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber"},{"position":15,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den/-dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"ٱللَّهْوِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ل-ه-و","rootLatin":"l-h-w","lemma":"لَهْو","form":"Fa'l","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"eğlenceden","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":17,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den/-dan","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":18,"surface":"ٱلتِّجَـٰرَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ت-ج-ر","rootLatin":"t-j-r","lemma":"تِجَارَة","form":"Ficâlet","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ticaretten","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":19,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":20,"surface":"خَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"Fa'l","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"en hayırlısıdır","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Haber","izafet":"Muzâf"},{"position":21,"surface":"ٱلرَّٰزِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَازِق","form":"Fâ'il","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"rızık verenlerin","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-iżâ"},{"position":2,"translit":"raev"},{"position":3,"translit":"ticâraten"},{"position":4,"translit":"ev"},{"position":5,"translit":"lehven"},{"position":6,"translit":"(i)nfaddû"},{"position":7,"translit":"ileyhâ"},{"position":8,"translit":"ve terakûke"},{"position":9,"translit":"kâ-imâ(en)(t)"},{"position":10,"translit":"kul"},{"position":11,"translit":"mâ"},{"position":12,"translit":"‘inda"},{"position":13,"translit":"(A)llâhi"},{"position":14,"translit":"ḣayrun"},{"position":15,"translit":"mine"},{"position":16,"translit":"llehvi"},{"position":17,"translit":"ve mine"},{"position":18,"translit":"tticâra(ti)(t)"},{"position":19,"translit":"va(A)llâhu"},{"position":20,"translit":"ḣayru"},{"position":21,"translit":"rrâzikîn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Cumâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *62/11*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *Cum'a, 62/11*
- **Cumâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/11*
- **Cumâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *62/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *62/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *62/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *62/11*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/11*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk · *62/11*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/11*