# Cumâ Sûresi, 8. Âyet (62:8)

> قُلْ إِنَّ ٱلْمَوْتَ ٱلَّذِى تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُۥ مُلَـٰقِيكُمْ ۖ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَىٰ عَـٰلِمِ ٱلْغَيْبِ وَٱلشَّهَـٰدَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ

*Kul inne-lmevte-lleżî tefirrûne minhu fe-innehu mulâkîkum śümme turaddûne ilâ ‘âlimi-lġaybi ve-şşehâdeti feyunebbi-ukum bimâ kuntum ta'melûn(e)(a)*

**Meal (Diyanet):** De ki: "Sizin kendisinden kaçıp durduğunuz ölüm var ya, o mutlaka size ulaşacaktır. Sonra gaybı da, görünen alemi de bilen Allah'a döndürüleceksiniz de, O size yapmakta olduklarınızı haber verecektir."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/62/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, ölümün kaçınılmazlığını, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ve ahirette amellerin hesabının verileceğini vurgulamaktadır. Anahtar kavramlar, ölümün mahiyeti, ondan kaçışın beyhudeliği, Allah'ın ilminin kapsamı ve amellerin karşılığı etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْمَوْتَ","root":"م و ت","rootLatin":"m-v-t","meaning":"Canlılığın sona ermesi, hayatın zıddı olan durum.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'mevt' kelimesini ruhun bedenden ayrılması ve canlılığın sona ermesi olarak tanımlar. Ayetteki 'el-mevt' ifadesi, insanların kaçmaya çalıştığı, ancak kaçınılmaz olan fiziksel ölümü ifade eder ve bu durumun Allah'ın takdiri olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'mevt' kavramının sadece biyolojik bir son olmaktan öte, aynı zamanda bir dönüşüm ve yeni bir başlangıç anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, ölümün bir son değil, Allah'a dönüşün bir başlangıcı olduğu fikri öne çıkar."}]},{"word":"تَفِرُّونَ","root":"ف ر ر","rootLatin":"f-r-r","meaning":"Bir şeyden uzaklaşmak, kaçmak, firar etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'firar' kelimesini bir şeyden korkarak veya hoşlanmayarak uzaklaşmak olarak açıklar. Ayetteki 'tefirrûne minhu' ifadesi, insanların ölümden duyduğu doğal korkuyu ve ondan kaçma eğilimini, ancak bu kaçışın beyhudeliğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'firar' kelimesinin mecazi olarak da kullanılabileceğini belirtir. Ancak bu ayette, ölümden fiziksel ve zihinsel olarak uzaklaşma çabası kastedilmektedir. İnsanların ölümden kaçma çabası, onun kaçınılmazlığı karşısında anlamsızdır."}]},{"word":"مُلَـٰقِيكُمْ","root":"ل ق ي","rootLatin":"l-k-y","meaning":"Karşılaşmak, rastlamak, bir araya gelmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'likâ'' kelimesini iki şeyin bir araya gelmesi olarak tanımlar. 'Mülâkîkum' ifadesi, ölümün insanlarla mutlaka karşılaşacağını, onlara ulaşacağını ve onlardan kaçmanın mümkün olmadığını kesin bir dille ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mülâkî' ism-i failinin burada 'karşılaşan, ulaşan' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette, ölümün bir takipçi gibi insanlara yetişeceği ve onlarla yüzleşeceği vurgulanır, bu da ölümün kaçınılmazlığını pekiştirir."}]},{"word":"تُرَدُّونَ","root":"ر د د","rootLatin":"r-d-d","meaning":"Geri döndürülmek, iade edilmek.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'redd' kelimesinin bir şeyi ait olduğu yere geri çevirmek anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'türaddûne' ifadesi, insanların ölümden sonra Allah'a geri döndürüleceğini, yani ahiret hayatına geçişi ve hesap verme durumunu ifade eder."},{"author":"Ebû'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'redd' fiilinin pasif formunun, bir gücün etkisiyle geri çevrilmeyi ifade ettiğini açıklar. Bu ayette, insanların kendi iradeleri dışında, Allah'ın kudretiyle O'na döndürülecekleri ve bu dönüşün kaçınılmaz olduğu vurgulanır."}]},{"word":"ٱلْغَيْبِ","root":"غ ي ب","rootLatin":"ğ-y-b","meaning":"Gizli olan, duyularla idrak edilemeyen, görünmeyen âlem.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'gayb' kelimesini gözden uzak olan, gizli kalan her şey olarak tanımlar. Ayetteki 'âlimi'l-gayb' ifadesi, Allah'ın sadece görünenleri değil, aynı zamanda insanların idrak edemediği, gelecekteki ve bilinmeyen tüm şeyleri de bildiğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'gayb' kavramının, Allah'ın mutlak ilmini ve insan idrakinin sınırlılığını gösteren merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Bu ayette, Allah'ın 'gayb'ı bilmesi, O'nun her şeyi kuşatan kudret ve ilminin bir göstergesidir."}]},{"word":"ٱلشَّهَـٰدَةِ","root":"ش ه د","rootLatin":"ş-h-d","meaning":"Görünen, hazır olan, duyularla idrak edilebilen âlem.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'şehâde' kelimesini hazır bulunma, şahit olma ve görünen şey olarak açıklar. Ayetteki 've'ş-şehâde' ifadesi, Allah'ın sadece gizli olanı değil, aynı zamanda insanların gözlemleyebildiği, açık ve aşikâr olan her şeyi de bildiğini ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'şehâde' kavramının 'gayb'ın zıddı olarak, duyularla algılanabilen ve gözlemlenebilen gerçekliği ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın ilminin hem 'gayb'ı hem de 'şehâde'yi kapsayarak mutlak ve sınırsız olduğu vurgulanır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["olum","gayb","hesap-mizan","dirilis"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قُلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"De ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":2,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Doğrusu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":3,"surface":"ٱلْمَوْتَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ت","rootLatin":"m-w-t","lemma":"مَوْت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"ölüm","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî; el-mevt kelimesinin sıfatı konumunda","gloss":"ki o","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":5,"surface":"تَفِرُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ر-ر","rootLatin":"f-r-r","lemma":"فِرَار","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"kaçıyorsunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":6,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":6,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ondan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":7,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Rabıt","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":7,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Nâsih harf"},{"position":7,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"o","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":8,"surface":"مُلَـٰقِيكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ل-ق-ي","rootLatin":"l-q-y","lemma":"مُلَاقَاة","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"karşılayıcıdır","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin haberi","izafet":"Muzâf"},{"position":8,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İsm-i fâilin mef'ûlü bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":9,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":10,"surface":"تُرَدُّونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-د-د","rootLatin":"r-d-d","lemma":"رَدّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"döndürüleceksiniz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Meçhul muzâri fiil"},{"position":11,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَىٰ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"عَـٰلِمِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-ل-م","rootLatin":"'-l-m","lemma":"عِلْم","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bilen","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"ٱلْغَيْبِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ب","rootLatin":"gh-y-b","lemma":"غَيْب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gaybı","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"ٱلشَّهَـٰدَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ش-ه-د","rootLatin":"sh-h-d","lemma":"شَهَادَة","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf harfi ile önceki mecrûr isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"şehadeti (görüneni)","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Ma'tûf"},{"position":15,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"böylece","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":15,"surface":"يُنَبِّئُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ب-ا","rootLatin":"n-b-'","lemma":"تَنْبِئَة","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"haber verecek","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":15,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":16,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":16,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":17,"surface":"كُنْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَوْن","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiniz","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":18,"surface":"تَعْمَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-م-ل","rootLatin":"'-m-l","lemma":"عَمَل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû; kâne'nin haberi konumunda","gloss":"yapıyordunuz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kul"},{"position":2,"translit":"inne"},{"position":3,"translit":"lmevte"},{"position":4,"translit":"lleżî"},{"position":5,"translit":"tefirrûne"},{"position":6,"translit":"minhu"},{"position":7,"translit":"fe-innehu"},{"position":8,"translit":"mulâkîkum"},{"position":9,"translit":"śümme"},{"position":10,"translit":"turaddûne"},{"position":11,"translit":"ilâ"},{"position":12,"translit":"‘âlimi"},{"position":13,"translit":"lġaybi"},{"position":14,"translit":"ve-şşehâdeti"},{"position":15,"translit":"feyunebbi-ukum"},{"position":16,"translit":"bimâ"},{"position":17,"translit":"kuntum"},{"position":18,"translit":"ta'melûn(e)(a)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Cumâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/8*
- **Cumâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/8*
- **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/8*
- **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/8*