# Cumâ Sûresi, 9. Âyet (62:9)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نُودِىَ لِلصَّلَوٰةِ مِن يَوْمِ ٱلْجُمُعَةِ فَٱسْعَوْا۟ إِلَىٰ ذِكْرِ ٱللَّهِ وَذَرُوا۟ ٱلْبَيْعَ ۚ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû iżâ nûdiye lissalâti min yevmi-lcumu'ati fes'ev ilâ żikri(A)llâhi ve żerû-lbey'(a)(t) żâlikum ḣayrun lekum in kuntum ta'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Cuma günü namaz için çağrı yapıldığı zaman, hemen Allah'ın zikrine koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu, sizin için daha hayırlıdır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/62/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Cumâ Suresi 9. ayet, Cuma namazına çağrıyı ve bu çağrıya icabetin önemini vurgulamaktadır. Ayet, müminlere Cuma günü namaz vaktinde Allah'ı anmaya yönelmeyi ve dünyevi meşguliyetleri (alışverişi) terk etmeyi emrederek, bu davranışın kendileri için daha hayırlı olduğunu bildirmektedir. Dilbilimsel olarak, 'iman', 'çağrı', 'koşmak', 'zikir' ve 'alışverişi bırakmak' gibi kavramlar ayetin temel mesajını oluşturur.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوٓا۟","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"İnananlar, iman edenler anlamına gelir ve Allah'a, peygamberlerine ve ilahi buyruklara gönülden tasdik edenleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'emn' (أمن) kökünü 'kalbin sükûnet bulması, korkunun zıddı' olarak açıklar. 'İman' ise, 'tasdik' ve 'güven' anlamlarını içerir. Ayetteki 'âmenû' (آمنوا) kelimesi, Allah'ın emirlerine güvenip tasdik eden ve bu emirlere uymaya azmeden müminleri ifade eder. Cuma namazına çağrıya icabet etmeleri, onların bu imanlarının bir gereğidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iman' kavramını Kur'an'ın merkezi kavramlarından biri olarak ele alır ve sadece zihinsel bir tasdikten öte, Allah'a tam bir teslimiyet ve güveni içeren aktif bir tutum olduğunu belirtir. Ayetteki 'Ey inananlar!' hitabı, Cuma namazı emrinin, bu imanın pratik bir tezahürü olarak algılanması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"نُودِىَ","root":"ن د و","rootLatin":"n-d-v","meaning":"Çağrıldı, seslenildi anlamına gelir ve Cuma namazı için yapılan ezan çağrısını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nüdîye' (نودي) kelimesini 'çağrıldı, seslenildi' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, bu çağrı, namaz vaktinin girdiğini ve cemaatin toplanması gerektiğini bildiren ezan sesidir. Bu, müminler için bir davet ve aynı zamanda bir yükümlülük bildirimidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nüdîye' kelimesinin mecazi olarak 'ilan edildi, duyuruldu' anlamında kullanıldığını belirtir. Cuma namazı için yapılan çağrı, sadece bir sesleniş değil, aynı zamanda ilahi bir emrin ve toplumsal bir ibadetin ilanıdır. Bu çağrıya kulak vermek, müminlerin dini sorumluluğudur."}]},{"word":"فَٱسْعَوْا۟","root":"س ع ي","rootLatin":"s-a-y","meaning":"Koşun, gayret edin, acele edin anlamına gelir ve Cuma namazına ve Allah'ı zikretmeye yönelik hızlı ve istekli bir yönelişi ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sa'y' (سعي) kelimesini 'hızlı yürümek, koşmak' ve 'bir iş için çaba sarf etmek, gayret göstermek' olarak açıklar. Ayetteki 'fes'av' (فاسعوا) emri, Cuma namazına ve Allah'ı zikretmeye sadece gitmek değil, aynı zamanda bu ibadete karşı bir şevk ve gayretle yönelmek gerektiğini vurgular. Bu, ibadete verilen önemin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'sa'y' kelimesinin hem fiziksel hareketi hem de manevi çabayı kapsadığını belirtir. Cuma günü namaz çağrısı yapıldığında, müminlerin dünyevi işlerini bırakıp hızla camiye yönelmesi ve kalben de Allah'ın zikrine odaklanması gerektiğini ifade eder. Bu, ibadete öncelik vermenin bir ifadesidir."}]},{"word":"ذِكْرِ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Anmak, hatırlamak, zikretmek anlamına gelir ve bu bağlamda Cuma namazını, hutbeyi ve genel olarak Allah'ı anmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' (ذكر) kelimesini 'bir şeyi akılda tutmak, hatırlamak' ve 'dille anmak' olarak tanımlar. Ayetteki 'zikrillah' (ذكر الله) ifadesi, Cuma namazının kendisini, hutbeyi dinlemeyi ve genel olarak Allah'ı anmayı kapsar. Bu, müminlerin kalben ve dille Allah'a yönelmesini gerektiren bir ibadettir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zikr'in hem kalple hatırlama hem de dille ifade etme olduğunu belirtir. Cuma günü 'Allah'ı zikre koşmak', sadece namaz kılmak değil, aynı zamanda hutbeyi dikkatle dinlemek, Allah'ın azametini tefekkür etmek ve O'nu tesbih etmek gibi geniş bir anlamı içerir. Bu, müminin Allah ile olan bağını güçlendirmesidir."}]},{"word":"ٱلْبَيْعَ","root":"ب ي ع","rootLatin":"b-y-a","meaning":"Alım satım, ticaret anlamına gelir ve Cuma namazı vaktinde dünyevi meşguliyetlerden, özellikle ticaretten uzak durmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'bey'' (بيع) kelimesini 'mal karşılığında mal değişimi, alışveriş' olarak tanımlar. Ayetteki 've zeru'l-bey' (وذروا البيع) emri, Cuma namazı vaktinde ticari faaliyetleri bırakmayı, yani dünyevi kazanç peşinde koşmaktan vazgeçip ibadete yönelmeyi ifade eder. Bu, ibadetin dünyevi işlere tercih edilmesi gerektiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'bey''in 'bir şeyi bedel karşılığında elden çıkarmak' olduğunu belirtir. Ayetteki yasak, Cuma namazı vaktinde yapılan alışverişin, ibadetin önüne geçmemesi gerektiğini vurgular. Bu, müminlerin önceliklerini belirlemesi ve ahiret kazancını dünya kazancına tercih etmesi gerektiği mesajını taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["namaz","zikir","ticaret-faiz","iman"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (eyyuhâ'nın sıfatı)","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"إِذَا","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"zaman"},{"position":5,"surface":"نُودِىَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-د-و","rootLatin":"n-d-w","lemma":"نَادَى","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"çağrıldı, ezan okundu"},{"position":6,"surface":"لِلصَّلَوٰةِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":6,"surface":"ٱلصَّلَوٰةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ص-ل-و","rootLatin":"s-l-w","lemma":"صَلَاة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"namaz"},{"position":7,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":8,"surface":"يَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gün"},{"position":9,"surface":"ٱلْجُمُعَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"جُمُعَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Cuma"},{"position":10,"surface":"فَٱسْعَوْا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":10,"surface":"ٱسْعَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"س-ع-ي","rootLatin":"s-ʿ-y","lemma":"سَعَى","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"koşun"},{"position":11,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":12,"surface":"ذِكْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"anma"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"وَذَرُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":14,"surface":"ذَرُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ذ-ر","rootLatin":"w-dh-r","lemma":"وَذَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"bırakın"},{"position":15,"surface":"ٱلْبَيْعَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-ي-ع","rootLatin":"b-y-ʿ","lemma":"بَيْع","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"alışverişi"},{"position":16,"surface":"ذَٰلِكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i İşaret","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ذَٰلِكَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"bu"},{"position":17,"surface":"خَيْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"kh-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"daha hayırlıdır"},{"position":18,"surface":"لَّكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":18,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":19,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Şart harfi olduğu için mebnî","gloss":"eğer"},{"position":20,"surface":"كُنتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iseniz"},{"position":21,"surface":"تَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"bilirsiniz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9 –10*
- **Salât (Namaz)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9*
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9 –10*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9 –10*
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9 –10*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9*
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan · *62/9*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9*
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Cuma 20:09*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9*
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *62/9*