# Münâfikûn Sûresi, 8. Âyet (63:8)

> يَقُولُونَ لَئِن رَّجَعْنَآ إِلَى ٱلْمَدِينَةِ لَيُخْرِجَنَّ ٱلْأَعَزُّ مِنْهَا ٱلْأَذَلَّ ۚ وَلِلَّهِ ٱلْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِۦ وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَلَـٰكِنَّ ٱلْمُنَـٰفِقِينَ لَا يَعْلَمُونَ

*Yekûlûne le-in raca'nâ ilâ-lmedîneti leyuḣricenne-l-e'azzu minhâ-l-eżel(le)(c) ve li(A)llâhi-l'izzetu ve lirasûlihi ve lilmu/minîne ve lâkinne-lmunâfikîne lâ ya'lemûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, "Andolsun, eğer Medine'ye dönersek, üstün olan, zayıf olanı oradan mutlaka çıkaracaktır" diyorlardı. Halbuki asıl üstünlük, ancak Allah'ın, Peygamberinin ve mü'minlerindir. Fakat münafıklar (bunu) bilmezler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/63/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, münafıkların Medine'ye dönüşte 'şerefli' olanların 'alçak' olanları çıkaracağına dair iddialarını aktarırken, gerçek şerefin Allah'a, Resulüne ve müminlere ait olduğunu vurgular. Ayet, 'izzet' ve 'zillet' kavramları üzerinden münafıkların yanlış algısını ve cehaletini ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَجَعْنَآ","root":"ر ج ع","rootLatin":"r-c-a","meaning":"Bir yerden ayrıldıktan sonra tekrar oraya dönmek, geri gelmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rücû'' kelimesini bir şeyden sonra ona dönmek olarak açıklar. Ayetteki 'rece'nâ' ifadesi, münafıkların savaştan sonra Medine'ye geri dönme beklentilerini ve bu dönüşe yükledikleri anlamı ifade eder. Onlar için bu dönüş, güç dengelerinin değişeceği bir dönüm noktasıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'rece'a' fiilinin Kur'an'da genellikle bir halden başka bir hale geçişi veya bir yere geri dönüşü ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, münafıkların Medine'ye fiziksel dönüşlerinin yanı sıra, bu dönüşle birlikte siyasi ve sosyal statülerinin de değişeceği yönündeki beklentilerini mecazi olarak yansıtır."}]},{"word":"لَيُخْرِجَنَّ","root":"خ ر ج","rootLatin":"h-r-c","meaning":"Bir şeyi bir yerden dışarı çıkarmak, kovmak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ihrâc' kelimesinin bir şeyi bulunduğu yerden zorla uzaklaştırma anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'leyuhricenne' ifadesi, münafıkların 'şerefli' olarak gördükleri grubun, 'alçak' olarak nitelendirdikleri müminleri Medine'den kesin bir şekilde çıkaracaklarına dair yeminli iddialarını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ihrâc'ın bir yerden çıkarılma eylemini ifade ettiğini ve bu fiilin 'min' harf-i cerri ile kullanıldığında bir yerden ayrılma veya uzaklaştırma anlamını pekiştirdiğini açıklar. Ayetteki bağlamda, münafıkların müminleri Medine'den tamamen uzaklaştırma niyetlerini gösterir."}]},{"word":"ٱلْأَعَزُّ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"En şerefli, en güçlü, en üstün olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'izzet' kelimesini 'şiddet, güç ve yenilmezlik' olarak tanımlar. 'el-A'azz' ise bu niteliklerin en üst düzeyde olduğu kişiyi ifade eder. Ayette münafıklar, kendilerini 'el-A'azz' olarak görerek, Medine'de üstünlüğün kendilerine ait olduğunu iddia etmektedirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'izzet' kavramının Kur'an'da 'güç, şeref, onur ve yenilmezlik' anlamlarını taşıdığını ve genellikle Allah'a atfedildiğini belirtir. Münafıkların bu kelimeyi kendileri için kullanması, onların gerçek 'izzet'in kaynağını yanlış anlamalarından kaynaklanan bir yanılgıdır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'izzet'in 'galibiyet, üstünlük ve yenilmezlik' anlamlarına geldiğini ve 'a'azz'ın da bu özelliklere en çok sahip olanı ifade ettiğini belirtir. Münafıklar, bu kelimeyi kullanarak kendilerini müminlerden daha güçlü ve üstün görme yanılgısı içindedirler."}]},{"word":"ٱلْأَذَلَّ","root":"ذ ل ل","rootLatin":"z-l-l","meaning":"En alçak, en zelil, en aşağılık olan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zillet' kelimesini 'horluk, aşağılık ve güçsüzlük' olarak açıklar. 'el-Ezell' ise bu niteliklerin en üst düzeyde olduğu kişiyi ifade eder. Ayette münafıklar, müminleri 'el-Ezell' olarak nitelendirerek onları küçümsemekte ve Medine'den çıkarılmaya layık gördüklerini ima etmektedirler."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zillet' kavramının 'aşağılanma, hor görülme ve güçsüzlük' anlamlarını taşıdığını ve 'izzet'in zıttı olduğunu belirtir. Münafıkların bu kelimeyi müminler için kullanması, onların müminlere karşı duydukları nefreti ve onları değersiz görme eğilimini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'zillet'in 'tava' (itaat) ve 'istikanet' (boyun eğme) anlamlarına geldiğini ve 'ezell'in de bu durumun en şiddetli halini ifade ettiğini belirtir. Münafıklar, müminleri kendilerine boyun eğmesi gereken, güçsüz ve aşağılık kimseler olarak görmektedirler."}]},{"word":"ٱلْعِزَّةُ","root":"ع ز ز","rootLatin":"a-z-z","meaning":"Şeref, güç, üstünlük ve yenilmezlik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'izzet'i 'şiddet, güç ve yenilmezlik' olarak tanımlar. Ayette 'lillâhi'l-izzetü' ifadesiyle gerçek ve mutlak şerefin yalnızca Allah'a ait olduğu, dolayısıyla münafıkların kendilerine atfettikleri 'izzet'in geçersiz olduğu vurgulanır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'izzet'in Kur'an'da merkezi bir kavram olduğunu ve 'güç, şeref, onur ve yenilmezlik' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayet, bu kavramın gerçek sahibinin Allah olduğunu, sonra da O'nun Resulü ve müminler olduğunu açıklayarak münafıkların iddialarını çürütür."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'izzet'in Kur'an'da genellikle Allah'ın sıfatı olarak geçtiğini ve O'nun mutlak gücünü, şerefini ve üstünlüğünü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, münafıkların 'izzet' anlayışının yanlışlığını ve bu niteliğin ancak Allah'tan geldiğini vurgular."}]},{"word":"يَعْلَمُونَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bilmek, idrak etmek, gerçeği kavramak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilim'i bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ ya'lemûne' ifadesi, münafıkların gerçek 'izzet'in kime ait olduğunu bilmediklerini, yani bu konuda cehalet içinde olduklarını ve hakikati idrak edemediklerini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilim'in Kur'an'da sadece bilgi edinmek değil, aynı zamanda hakikati kavramak ve doğruyu yanlıştan ayırmak anlamına geldiğini vurgular. Münafıkların 'bilmemesi', onların sadece bilgi eksikliği değil, aynı zamanda manevi körlük ve hakikati reddetme durumlarını ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'ilim'in bir şeyi olduğu gibi bilmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'lâ ya'lemûne' ifadesi, münafıkların Allah'ın, Resulünün ve müminlerin gerçek şeref ve üstünlüğünü idrak edememeleri, bu konuda yanılgı içinde olmaları anlamına gelir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["munafiklar","kufur-sirk","iman","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَقُولُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"diyorlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":2,"surface":"لَئِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"eğer","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":3,"surface":"رَّجَعْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-ج-ع","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رُجُوع","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"döndük","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"إِلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"ٱلْمَدِينَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-د-ن","rootLatin":"m-d-n","lemma":"مَدِينَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şehir","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":6,"surface":"لَيُخْرِجَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"إِخْرَاج","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile birleştiği için mebnî","gloss":"elbette çıkaracaktır","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَعَزُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ʿ-z-z","lemma":"أَعَزّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fiilin fâili olduğu için merfû","gloss":"en şerefli","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":8,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ondan"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o (dişil)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"ٱلْأَذَلَّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ذ-ل-ل","rootLatin":"dh-l-l","lemma":"أَذَلّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"en alçak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":10,"surface":"وَلِلَّهِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":10,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"ٱلْعِزَّةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ز-ز","rootLatin":"ʿ-z-z","lemma":"عِزَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"izzet, şeref","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":12,"surface":"وَلِرَسُولِهِۦ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":12,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"رَسُولِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"elçi","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru","izafet":"Muzâf"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":13,"surface":"وَلِلْمُؤْمِنِينَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":13,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":13,"surface":"ٱلْمُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ا-م-ن","rootLatin":"ʾ-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"müminler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":14,"surface":"وَلَـٰكِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"fakat","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":15,"surface":"ٱلْمُنَـٰفِقِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ف-ق","rootLatin":"n-f-q","lemma":"مُنَافِق","form":"Mufâ'ale","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Lakinne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"münafıklar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":16,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"-","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":17,"surface":"يَعْلَمُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عِلْم","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"bilirler","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Yekûlûne"},{"position":2,"translit":"le-in"},{"position":3,"translit":"raca'nâ"},{"position":4,"translit":"ilâ"},{"position":5,"translit":"lmedîneti"},{"position":6,"translit":"leyuḣricenne"},{"position":7,"translit":"l-e'azzu"},{"position":8,"translit":"minhâ"},{"position":9,"translit":"l-eżel(le)(c)"},{"position":10,"translit":"ve li(A)llâhi"},{"position":11,"translit":"l'izzetu"},{"position":12,"translit":"ve lirasûlihi"},{"position":13,"translit":"ve lilmu/minîne"},{"position":14,"translit":"ve lâkinne"},{"position":15,"translit":"lmunâfikîne"},{"position":16,"translit":"lâ"},{"position":17,"translit":"ya'lemûn(e)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *63/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *63/8*
- **Câsiye Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *63/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *Münafikun, 63/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *Münafikun, 63/8*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *63/8*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *63/8*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *63/8*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *63/8*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *63/8*
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *63/8*