# Talâk Sûresi, 1. Âyet (65:1)

>  يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ إِذَا طَلَّقْتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَطَلِّقُوهُنَّ لِعِدَّتِهِنَّ وَأَحْصُوا۟ ٱلْعِدَّةَ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ رَبَّكُمْ ۖ لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنۢ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّآ أَن يَأْتِينَ بِفَـٰحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ ۚ وَتِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۚ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ ٱللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُۥ ۚ لَا تَدْرِى لَعَلَّ ٱللَّهَ يُحْدِثُ بَعْدَ ذَٰلِكَ أَمْرًا

*Yâ eyyuhâ-nnebiyyu iżâ tallektumu-nnisâe fetallikûhunne li'iddetihinne ve ahsû-l'idde(te)(s) vettekû(A)llâhe rabbekum lâ tuḣricûhunne min buyûtihinne velâ yaḣrucne illâ en ye/tîne bifâhişetin mubeyyine(tin)(c) vetilke hudûdu(A)llâh(i)(c) vemen yete'adde hudûda(A)llâhi fekad zaleme nefseh(u)(c) lâ tedrî le'alla(A)llâhe yuhdiśu ba'de żâlike emrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Ey peygamber! Kadınları boşamak istediğinizde, onları iddetlerini dikkate alarak (temizlik halinde) boşayın ve iddeti sayın. Rabbiniz olan Allah'a karşı gelmekten sakının. Apaçık bir hayasızlık yapmaları dışında onları (bekleme süresince) evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah'ın sınırlarıdır. Kim Allah'ın sınırlarını aşarsa, şüphesiz kendine zulmetmiş olur. Bilemezsin, olur ki Allah, sonra yeni bir durum ortaya çıkarır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/65/1

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Talâk Suresi'nin bu ayeti, boşanma (talâk) sürecinin hukuki ve ahlaki çerçevesini çizerken, iddet, takva, fahişe ve hudud gibi temel kavramlar üzerinden ilahi sınırları ve bu sınırlara riayetin önemini vurgulamaktadır. Ayet, boşanma eyleminin keyfi değil, belirli kurallar ve hikmetler çerçevesinde gerçekleşmesi gerektiğini dilbilimsel olarak ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"طَلَّقْتُمُ","root":"ط ل ق","rootLatin":"t-l-q","meaning":"Boşamak, serbest bırakmak, nikah bağını çözmek anlamına gelir ve ayette boşanma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'talâk' kelimesinin asıl anlamının 'bağdan kurtulmak, serbest bırakmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'talâktum' ifadesi, erkeğin nikah bağını çözerek kadını serbest bırakması eylemini, yani boşanmayı ifade eder. Bu, şer'î bir terim olarak evlilik akdini sona erdirmeyi anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'talâk' kelimesinin mecazi olarak 'serbest bırakmak' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'talâktum' ifadesi, kadını evlilik bağından serbest bırakma eylemini, yani boşanmayı anlatır. Bu, kadının üzerinde olan nikah bağının kaldırılmasıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'talâk' kavramının Kur'an'da sadece hukuki bir eylem olmanın ötesinde, belirli ahlaki ve sosyal sorumlulukları da beraberinde getiren bir eylem olduğunu vurgular. Ayetteki 'talâktum' ifadesi, boşanma eyleminin keyfi değil, ilahi sınırlar (hudud) çerçevesinde ve iddet gibi kurallara riayet edilerek yapılması gerektiğini ima eder."}]},{"word":"لِعِدَّتِهِنَّ","root":"ع د د","rootLatin":"a-d-d","meaning":"Kadınların boşanma sonrası beklemek zorunda oldukları belirli süreyi ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'idde' kelimesinin 'saymak' kökünden geldiğini ve boşanmış kadının evlenmeden önce beklemesi gereken belirli gün veya ay sayısını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'li-iddetihinne' ifadesi, boşanmanın, kadının iddet süresini doğru bir şekilde hesaplayarak ve bu süreye riayet ederek yapılması gerektiğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'idde'nin, kadının hamile olup olmadığını anlamak ve nesebin karışmasını önlemek için belirlenmiş bir süre olduğunu açıklar. Ayetteki 'li-iddetihinne' ifadesi, boşanmanın bu hikmetli sürenin başlangıcına uygun olarak, yani temizlik döneminde ve cinsel ilişki olmaksızın gerçekleşmesi gerektiğini belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'idde' kavramının Kur'an'da hem hukuki bir zorunluluk hem de kadının haklarını koruyan bir mekanizma olarak ele alındığını belirtir. Ayetteki 'li-iddetihinne' ifadesi, boşanma sürecinde kadının biyolojik ve sosyal durumunun gözetilmesi gerektiğini, bu sürenin keyfi olarak belirlenemeyeceğini gösterir."}]},{"word":"وَٱتَّقُوا۟","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Sakınmak, korunmak, Allah'ın emirlerine riayet etmek ve yasaklarından kaçınmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'takva' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi korumak' olduğunu ve şer'î anlamda ise 'nefsi günahlardan korumak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'vettekullâhe' ifadesi, boşanma gibi hassas bir konuda Allah'ın koyduğu sınırlara riayet etme, O'nun azabından sakınma ve O'nun rızasını gözetme emrini içerir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, takvanın, Allah'ın emirlerini yerine getirip yasaklarından kaçınarak O'nunla arasına bir perde koymak olduğunu ifade eder. Ayetteki 'vettekullâhe' ifadesi, boşanma sürecinde adaletten ayrılmama, kadının haklarını çiğnememe ve Allah'ın belirlediği kuralların dışına çıkmama konusunda bir uyarıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'takva'nın Kur'an'da sadece korku değil, aynı zamanda Allah'a karşı duyulan saygı ve sorumluluk bilinci olduğunu belirtir. Ayetteki 'vettekullâhe' ifadesi, boşanma gibi zor bir durumda bile müminin Allah'a karşı sorumluluklarını unutmaması, O'nun adaletini ve hikmetini gözetmesi gerektiğini vurgular."}]},{"word":"بِفَـٰحِشَةٍ","root":"ف ح ش","rootLatin":"f-h-ş","meaning":"Çirkin, aşırı kötü, hayasız ve ahlaksız davranış anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'fahişe' kelimesinin 'aşırı çirkinlik' anlamına geldiğini ve genellikle zina gibi büyük günahları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'bi-fâhişetin mubeyyineh' ifadesi, kadının evden çıkarılmasının ancak apaçık bir ahlaksızlık, yani zina gibi kesinleşmiş bir suç işlemesi durumunda caiz olduğunu gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fahişe'nin, haddi aşan, çirkin ve kötü olan her şey için kullanıldığını ifade eder. Ayetteki bağlamda 'fahişe', evlilik hukukuna aykırı, toplumun ahlak kurallarına ters düşen ve ispatlanabilir nitelikteki büyük bir günahı, özellikle de zinayı kasteder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'fahişe' kelimesinin Kur'an'da farklı bağlamlarda kullanıldığını ancak bu ayetteki 'mubeyyineh' (apaçık) sıfatıyla birlikte, ispatlanabilir ve herkesçe bilinen bir ahlaksızlığı ifade ettiğini belirtir. Bu, kadının haksız yere evden çıkarılmasını engellemek için konulmuş bir şarttır."}]},{"word":"حُدُودُ","root":"ح د د","rootLatin":"h-d-d","meaning":"Sınırlar, yasaklar, Allah'ın koyduğu hükümler ve kurallar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hadd' kelimesinin 'bir şeyi diğerinden ayıran sınır' anlamına geldiğini ve şer'î anlamda ise 'Allah'ın koyduğu emir ve yasaklar' olduğunu belirtir. Ayetteki 'hudûdullâh' ifadesi, boşanma, iddet ve evden çıkarma gibi konularda Allah'ın belirlediği kesin kuralları ve bu kurallara riayet etmenin zorunluluğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hudûd'un, Allah'ın kullarına emrettiği ve yasakladığı şeyler olduğunu, bu sınırlara riayet etmenin cennete, aşmanın ise cehenneme götüreceğini ifade eder. Ayetteki 'tilke hudûdullâh' ifadesi, boşanma hükümlerinin ilahi birer sınır olduğunu ve bu sınırlara tecavüz etmenin büyük bir günah olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'hudûd' kavramının Kur'an'da sadece hukuki sınırlar değil, aynı zamanda ahlaki ve etik çerçeveler çizdiğini belirtir. Ayetteki 'hudûdullâh' ifadesi, boşanma sürecinin keyfi uygulamalardan arındırılması, adaletin ve merhametin gözetilmesi gerektiğini, bu sınırların aşılmasının kişinin kendisine zulmetmesi anlamına geldiğini gösterir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *65/1*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *65/1*
- **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *65/1*
- **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *65/1*
- **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *65/1*