# Talâk Sûresi, 3. Âyet (65:3)

> وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ ۚ وَمَن يَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُۥٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بَـٰلِغُ أَمْرِهِۦ ۚ قَدْ جَعَلَ ٱللَّهُ لِكُلِّ شَىْءٍ قَدْرًا

*Ve yerzukhu min hayśu lâ yahtesib(u)(c) vemen yetevekkel ‘ala(A)llâhi fehuve hasbuh(u)(c) inna(A)llâhe bâliġu emrih(i)(c) kad ce'ala(A)llâhu likulli şey-in kadrâ(n)*

**Meal (Diyanet):** Onu beklemediği yerden rızıklandırır. Kim Allah'a tevekkül ederse, O kendisine yeter. Şüphesiz Allah, emrini yerine getirendir. Allah, her şeye bir ölçü koymuştur.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/65/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Talâk Suresi'nin bu ayeti, Allah'a tevekkülün ve takvanın önemini vurgulayarak, rızık ve kader gibi temel kavramlar üzerinden ilahi kudretin ve düzenin altını çizmektedir. Ayet, müminlere Allah'a güvenmenin getireceği faydaları ve her şeyin bir ölçüye göre yaratıldığını hatırlatmaktadır.","keyConcepts":[{"word":"وَيَرْزُقْهُ","root":"ر ز ق","rootLatin":"r-z-q","meaning":"Allah'ın kullarına ihtiyaçlarını karşılayacak nimetleri vermesi, rızıklandırmasıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rızık, hem dünyevi hem de uhrevi nimetleri kapsayan geniş bir kavramdır. Bu ayette 'beklemediği yerden rızık verir' ifadesiyle, Allah'ın rızkı umulmadık yollardan ulaştırma kudreti vurgulanır ve bu, takva sahibi kimselere özel bir lütuf olarak sunulur."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, rızkın mecazi olarak da kullanılabileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki kullanımı, maddi ve manevi ihtiyaçların Allah tarafından karşılanması anlamındadır. 'Min haythu lâ yahtesib' (beklemediği yerden) ifadesi, rızkın kaynağının insan aklının ötesinde olabileceğine işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, rızık kavramının Kur'an'da sadece maddi geçim kaynağı olarak değil, aynı zamanda Allah'ın lütfu ve bereketi olarak da ele alındığını belirtir. Bu ayetteki rızık, takva ile ilişkilendirilerek, Allah'a güvenenlere verilen özel bir ilahi ihsan olarak öne çıkar."}]},{"word":"يَتَوَكَّلْ","root":"و ك ل","rootLatin":"w-k-l","meaning":"Bir işi başkasına havale etmek, güvenmek, dayanmaktır; burada Allah'a tam bir teslimiyetle güvenmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tevekkül, bir işi başkasına bırakmak ve ona güvenmektir. Kur'an'da Allah'a tevekkül, kişinin kendi acizliğini bilerek işlerini Allah'a havale etmesi, O'na dayanması ve O'ndan yardım beklemesidir. Ayetteki 've men yetevekkel alallahi fehüve hasbuh' (Allah'a güvenen kimseye O yeter) ifadesi, tevekkülün sonucunu açıkça ortaya koyar."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, tevekkülü, kalbin Allah'a tam bir itimatla bağlanması ve işlerin sonucunu O'na bırakması olarak tanımlar. Bu ayetteki tevekkül, sadece bir dilek değil, aynı zamanda bir eylem ve yaşam biçimi olarak sunulur; Allah'a güvenmenin, O'nun yeterli olacağı garantisini içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, tevekkülün Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. Ona göre tevekkül, insanın kendi gücünün sınırlılığını idrak edip her şeyi Allah'a havale etmesi ve O'nun iradesine teslim olmasıdır. Bu ayette tevekkül, Allah'ın kuluna yeteceği vaadiyle pekiştirilmiştir."}]},{"word":"حَسْبُهُۥٓ","root":"ح س ب","rootLatin":"h-s-b","meaning":"Yeterli olmak, kafi gelmek; burada Allah'ın kuluna her konuda yeterli olması anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hasb, bir şeyin yeterli olması demektir. Ayetteki 'fehüve hasbuh' ifadesi, Allah'a tevekkül eden kişiye Allah'ın her türlü ihtiyacında ve sıkıntısında kafi geleceğini, ona yeteceğini ifade eder. Bu, Allah'ın kudret ve merhametinin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hasb' kelimesinin yeterlilik ve kifayet anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın tevekkül eden kuluna her türlü desteği sağlayacağını, onu kimseye muhtaç etmeyeceğini ve işlerini yoluna koyacağını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'hasb' kelimesinin 'yeterli olan' anlamına geldiğini ve bu bağlamda Allah'ın, kendisine güvenen kuluna her şeyiyle kafi geleceğini ifade ettiğini belirtir. Bu, Allah'ın mutlak gücünü ve kuluna olan şefkatini gösterir."}]},{"word":"أَمْرِهِۦ","root":"أ م ر","rootLatin":"e-m-r","meaning":"İş, buyruk, hüküm; burada Allah'ın iradesi, takdiri ve gerçekleştireceği işler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Emr, hem emir (buyruk) hem de iş (hadise, durum) anlamlarına gelir. Ayetteki 'innallâhe bâliğu emrih' (Allah buyruğunu yerine getirendir) ifadesi, Allah'ın iradesinin ve takdirinin mutlaka gerçekleşeceğini, hiçbir gücün O'nun hükmünü engelleyemeyeceğini vurgular."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, emr kelimesinin Allah'a nispet edildiğinde O'nun mutlak iradesini ve kudretini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın her şeyi dilediği gibi yapma ve takdir ettiği her şeyi gerçekleştirme gücüne sahip olduğu anlatılır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, emr kelimesinin Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu, bu ayette ise Allah'ın evrensel düzeni, kaderi ve her şeyi kapsayan hükmünü ifade ettiğini belirtir. Allah'ın emrinin 'bâliğ' (ulaşan, yerine gelen) olması, O'nun iradesinin mutlak ve kaçınılmaz olduğunu gösterir."}]},{"word":"قَدْرًا","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Ölçü, miktar, takdir; burada Allah'ın her şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde yaratması anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kadr, bir şeyin miktarını, ölçüsünü ve değerini ifade eder. Ayetteki 'kad cealallâhu likülli şey'in kadran' (Allah her şey için bir ölçü var etmiştir) ifadesi, evrendeki her şeyin Allah tarafından belirli bir düzen, denge ve hikmetle yaratıldığını, hiçbir şeyin rastgele olmadığını vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, kadr kelimesinin hem miktar hem de takdir anlamlarını içerdiğini belirtir. Bu ayette, Allah'ın her şeyi önceden belirlediği, her varlığın ve olayın belirli bir ölçüye ve plana göre meydana geldiği ifade edilir. Bu, Allah'ın ilim ve kudretinin bir göstergesidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, kadr kavramının Kur'an'da ilahi takdir ve evrensel düzenin temelini oluşturduğunu belirtir. Her şeyin bir 'kadr' ile yaratılması, Allah'ın mutlak kontrolünü ve evrendeki mükemmel ahengi ifade eder. Bu, aynı zamanda insanın kader inancının da temelini oluşturur."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tevekkul","rizik","takva","kader"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَيَرْزُقْهُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رَزَقَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart cümlesindeki cevab fiili olduğu için meczûm","gloss":"ve rızıklandırır"},{"position":1,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":2,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"den"},{"position":3,"surface":"حَيْثُ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"ح-ي-ث","rootLatin":"ḥ-y-ṯ","lemma":"حَيْثُ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"nereden"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":5,"surface":"يَحْتَسِبُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-س-ب","rootLatin":"ḥ-s-b","lemma":"اِحْتَسَبَ","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"hesap etmez"},{"position":6,"surface":"وَمَن","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i şart olduğu için mebnî","gloss":"kim"},{"position":7,"surface":"يَتَوَكَّلْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ك-ل","rootLatin":"w-k-l","lemma":"تَوَكَّلَ","form":"Tefa''ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Şart fiili olduğu için meczûm","gloss":"tevekkül ederse"},{"position":8,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":9,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":10,"surface":"فَهُوَ","pos":"harf","posDetail":"Fâ-i Cezâiye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":10,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"حَسْبُهُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-س-ب","rootLatin":"ḥ-s-b","lemma":"حَسْب","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"yeter ona"},{"position":11,"surface":"هُۥٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"ona"},{"position":12,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":13,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":14,"surface":"بَـٰلِغُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ل-غ","rootLatin":"b-l-ġ","lemma":"بَالِغ","form":"Fâ'il","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"ulaşan, yerine getiren"},{"position":15,"surface":"أَمْرِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-م-ر","rootLatin":"ʾ-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"emrini"},{"position":15,"surface":"هِۦ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":16,"surface":"قَدْ","pos":"harf","posDetail":"Tahkik Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"قَدْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gerçekten"},{"position":17,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-ʿ-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":18,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":19,"surface":"لِكُلِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":19,"surface":"كُلِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ك-ل-ل","rootLatin":"k-l-l","lemma":"كُلّ","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"her"},{"position":20,"surface":"شَىْءٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ي-ء","rootLatin":"š-y-ʾ","lemma":"شَيْء","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"şeyin"},{"position":21,"surface":"قَدْرًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ölçü"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *65/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*
- **Zümer Sûresi** · *65/3*
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *65/3*
- **Zümer Sûresi** · *65/3*
- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *Talâk, 65:2-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *65/2-3*