# Tahrîm Sûresi, 1. Âyet (66:1)

>  يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ لِمَ تُحَرِّمُ مَآ أَحَلَّ ٱللَّهُ لَكَ ۖ تَبْتَغِى مَرْضَاتَ أَزْوَٰجِكَ ۚ وَٱللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

*Yâ eyyuhâ-nnebiyyu lime tuharrimu mâ ehalla(A)llâhu lek(e)(s) tebteġî merdâte ezvâcik(e)(c) va(A)llâhu ġafûrun rahîm(un)*

**Meal (Diyanet):** Ey peygamber! Eşlerinin rızasını arayarak, Allah'ın sana helal kıldığı şeyi niçin sen kendine haram ediyorsun? Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/66/1

---

## Tefsir

{"topics":["helal-haram","aile-nikah","af-hosgoru"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلنَّبِىُّ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ن-ب-أ","rootLatin":"n-b-ʾ","lemma":"نَبِيّ","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra gelen münâdâ olduğu için merfû","gloss":"Peygamber"},{"position":3,"surface":"لِمَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِمَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"Niçin"},{"position":4,"surface":"تُحَرِّمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ح-ر-م","rootLatin":"h-r-m","lemma":"حَرَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yasak ediyorsun"},{"position":5,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"şeyi"},{"position":6,"surface":"أَحَلَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-ل-ل","rootLatin":"h-l-l","lemma":"أَحَلَّ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"helal kıldı"},{"position":7,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":8,"surface":"لَكَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sana"},{"position":8,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sen"},{"position":9,"surface":"تَبْتَغِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ب-غ-ي","rootLatin":"b-g-y","lemma":"اِبْتَغَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"gözetiyorsun"},{"position":10,"surface":"مَرْضَاتَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ض-ي","rootLatin":"r-ḍ-y","lemma":"مَرْضَاة","form":"Mef'ale","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"rızasını"},{"position":11,"surface":"أَزْوَٰجِكَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ز-و-ج","rootLatin":"z-w-j","lemma":"زَوْج","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"eşlerinin"},{"position":11,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":12,"surface":"وَٱللَّهُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ve"},{"position":12,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"ʾ-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":13,"surface":"غَفُورٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"g-f-r","lemma":"غَفُور","form":"Fa'ûl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"bağışlayandır"},{"position":14,"surface":"رَّحِيمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"acıyandır"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tahrîm Suresi'nin ilk ayeti, Hz. Peygamber'in eşlerinin rızasını gözeterek Allah'ın helal kıldığı bir şeyi kendine haram kılmasını ele almaktadır. Ayet, 'tuharrimu' ve 'ahalle' kelimeleri üzerinden helal-haram kavramlarının ilahi yetkisini vurgularken, 'tebteğî' ve 'mardâte' ile beşeri arzuların bu ilahi sınırlara etkisini sorgulamaktadır. Son olarak, 'ğafûrun rahîmun' ile Allah'ın affediciliğine ve merhametine işaret edilmektedir.","keyConcepts":[{"word":"تُحَرِّمُ","root":"ح ر م","rootLatin":"h-r-m","meaning":"Kendine yasaklamak, haram kılmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Haram (حرم), aslında bir şeyi yasaklamak, men etmek anlamına gelir. Bu ayetteki 'tuharrimu' fiili, Hz. Peygamber'in Allah'ın helal kıldığı bir şeyi kendi iradesiyle kendine yasaklaması, yani haram kılması anlamında kullanılmıştır. İsfehânî'ye göre bu, şer'î bir yasaklama değil, kişinin kendi nefsine koyduğu bir sınırlamadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'tuharrimu' fiilini 'tücennibu' (uzaklaştırmak, sakındırmak) olarak tefsir eder. Ayetteki kullanımıyla, Hz. Peygamber'in helal olan bir şeyi kendisinden uzak tutması, ona yaklaşmaması anlamını taşır. Bu, şer'î bir hüküm koymaktan ziyade, kişisel bir kaçınma eylemidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'haram' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'yasaklanmış, dokunulmaz kılınmış' olduğunu belirtir. Bu ayetteki 'tuharrimu' fiili, Allah'ın helal kıldığı bir şeye karşı Hz. Peygamber'in kendi iradesiyle bir 'haram' statüsü atfetme çabası olarak yorumlanabilir. Bu durum, ilahi yasa koyuculuğun mutlaklığına bir vurgu niteliğindedir."}]},{"word":"أَحَلَّ","root":"ح ل ل","rootLatin":"h-l-l","meaning":"Helal kılmak, serbest bırakmak, izin vermek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Helal (حلل), aslında bir düğümü çözmek, bir şeyi serbest bırakmak anlamına gelir. Şer'î bağlamda ise, Allah'ın bir şeyi mubah kılması, yasaklamamasıdır. Ayetteki 'ahalle' fiili, Allah'ın mutlak yetkisiyle bir şeyi serbest bıraktığını, ona izin verdiğini ifade eder. Bu, 'tuharrimu' fiilinin zıddı olarak, ilahi yasa koyuculuğun kaynağını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'helal' kelimesinin 'haram'ın zıddı olduğunu ve şeriatta yasaklanmamış olan her şeyi kapsadığını belirtir. Ayetteki 'ahalle' fiili, Allah'ın bir şeyi yasaklamayarak, onu kullarına mubah kıldığını açıkça ortaya koyar. Bu, Hz. Peygamber'in kendi kendine koyduğu yasağın, ilahi helallik hükmüyle çeliştiğini vurgular."}]},{"word":"تَبْتَغِى","root":"ب غ ى","rootLatin":"b-ğ-y","meaning":"Aramak, istemek, talep etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tebteğî' fiilini 'talep ediyorsun, arıyorsun' şeklinde açıklar. Ayetteki kullanımıyla, Hz. Peygamber'in eşlerinin rızasını elde etme gayesiyle hareket ettiğini, bu rızayı arzuladığını ifade eder. Bu, fiilin ardındaki motivasyonu ortaya koyar."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'ibtigâ' (ابتغاء) kelimesinin bir şeyi elde etmek için çaba sarf etmek, onu istemek anlamına geldiğini belirtir. 'Tebteğî' fiili, Hz. Peygamber'in eşlerinin rızasını kazanmak için gösterdiği çabayı ve bu rızayı bir amaç olarak gördüğünü vurgular."}]},{"word":"مَرْضَاتَ","root":"ر ض و","rootLatin":"r-d-w","meaning":"Rıza, hoşnutluk, memnuniyet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rıza (رضا), bir şeyden hoşnut olmak, onu kabul etmek anlamına gelir. 'Mardâte' kelimesi ise rıza kaynağı, rıza sebebi demektir. Ayetteki 'mardâte ezvâcike' ifadesi, Hz. Peygamber'in eşlerinin hoşnutluğunu, onların memnuniyetini kazanma amacını açıkça belirtir. Bu, fiilin hedefidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"es-Sicistânî, 'mardâte' kelimesini 'rıza' ve 'hoşnutluk' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, Hz. Peygamber'in eşlerinin gönlünü hoş tutmak, onların memnuniyetini sağlamak için bir eylemde bulunduğunu gösterir. Bu, beşeri bir motivasyonun ilahi hükümlere müdahale etme potansiyeline işaret eder."}]},{"word":"غَفُورٌ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Çok bağışlayıcı, günahları örten.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğafûr (غفور), 'ğafere' fiilinden türemiş bir sıfat olup, günahları örten, bağışlayan anlamına gelir. İsfehânî'ye göre, Allah'ın 'Ğafûr' olması, kullarının kusurlarını affetmesi ve onları cezalandırmaması demektir. Ayetteki kullanımı, Hz. Peygamber'in bu eyleminin bir hata olduğunu ima ederken, Allah'ın affediciliğinin genişliğini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"el-Kefevî, 'Ğafûr' isminin, Allah'ın kullarının günahlarını örtmesi ve onlara azap etmemesi anlamına geldiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Peygamber'in eşlerinin rızası uğruna yaptığı bu eylemin bir kusur olarak görülmesine rağmen, Allah'ın onu bağışlayacağı ve affedeceği mesajını taşır."}]},{"word":"رَّحِيمٌ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Çok merhametli, acıyan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahîm (رحيم), 'rahmet' kökünden türemiş bir sıfat olup, çok merhametli, acıyan anlamına gelir. İsfehânî'ye göre, Allah'ın 'Rahîm' olması, kullarına karşı şefkatli davranması, onlara iyilik etmesi ve nimetler vermesidir. Ayetteki 'Ğafûr' ismiyle birlikte kullanılması, Allah'ın affının merhametiyle birleştiğini, kullarına karşı şefkatli olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'Rahîm' isminin Allah'ın kullarına yönelik sürekli ve özel merhametini ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, Hz. Peygamber'in durumuna yönelik ilahi affın, Allah'ın genel merhametinin bir tezahürü olduğunu vurgular. Bu, ilahi uyarının sertliğine rağmen, Allah'ın kullarına karşı olan şefkatinin devam ettiğini gösterir."}]}]}