# Tahrîm Sûresi, 6. Âyet (66:6)

> يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ قُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا ٱلنَّاسُ وَٱلْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَـٰٓئِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَّا يَعْصُونَ ٱللَّهَ مَآ أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ

*Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû kû enfusekum ve ehlîkum nâran ve kûduhâ-nnâsu velhicâratu ‘aleyhâ melâ-iketun ġilâzun şidâdun lâ ya'sûna(A)llâhe mâ emerahum ve yef'alûne mâ yu/merûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ey iman edenler! Kendinizi ve ailenizi, yakıtı insanlar ve taşlar olan ateşten koruyun. O ateşin başında gayet katı, çetin, Allah'ın kendilerine verdiği emirlere karşı gelmeyen ve kendilerine emredilen şeyi yapan melekler vardır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/66/6

---

## Tefsir

{"topics":["cehennem","aile-nikah","melekler","takva","iman"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tahrîm Suresi'nin 6. ayeti, müminlere kendilerini ve ailelerini cehennem ateşinden koruma sorumluluğunu yüklerken, cehennemin yakıtını ve görevli meleklerin niteliklerini tasvir etmektedir. Ayet, iman, korunma, cehennemin doğası ve meleklerin itaati gibi temel kavramlar etrafında şekillenmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ءَامَنُوا۟","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a ve O'nun gönderdiklerine kalpten inanmak, güvenmek ve tasdik etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (أمن), kalbin tasdiki ve güven duymasıdır. Ayetteki 'âmenû' (ءَامَنُوا۟) ifadesi, sadece dille ikrarı değil, aynı zamanda kalple tasdiki ve bu tasdikin gerektirdiği amelleri de kapsar. Bu bağlamda, müminlere hitap edilerek, imanlarının bir gereği olarak kendilerini ve ailelerini korumaları emredilmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzuzu'ya göre 'iman' (أمن), Kur'an'da sadece soyut bir inanç değil, aynı zamanda Allah'a tam bir teslimiyet ve güven duygusunu ifade eder. Bu ayette 'Ey inananlar!' hitabı, iman edenlerin bu güven ve teslimiyetlerinin bir sonucu olarak sorumluluk üstlenmeleri gerektiğini vurgular; yani iman, pasif bir durum değil, aktif bir eylem çağrısıdır."}]},{"word":"قُوٓا۟","root":"و ق ى","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Kendini ve başkalarını bir zarardan, tehlikeden korumak, muhafaza etmek.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Vakâ (وقى) fiili, bir şeyi bir şeyden korumak, muhafaza etmek anlamına gelir. Ayetteki 'kû' (قُوٓا۟) emri, müminlerin kendilerini ve ailelerini cehennem ateşinden korumak için gerekli tedbirleri almalarını, yani Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınmalarını ifade eder. Bu, mecazi olarak bir kalkan görevi görmektir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vikâye (وقاية), bir şeyi zarar verici şeylerden korumaktır. 'Kû enfusekum' (قُوٓا۟ أَنفُسَكُمْ) ifadesi, nefisleri günahlardan ve Allah'ın gazabına yol açacak davranışlardan uzak tutmakla gerçekleşir. Bu, sadece bireysel bir korunma değil, aynı zamanda aile fertlerini de bu korunma kapsamına almayı gerektiren bir sorumluluktur."}]},{"word":"نَارًا","root":"ن و ر","rootLatin":"n-v-r","meaning":"Ateş, özellikle ahiretteki azap yeri olan cehennem ateşi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nâr (نار), bilinen ateştir. Kur'an'da ise genellikle ahiret azabının sembolü olan cehennem ateşi için kullanılır. Bu ayette 'nâran' (نَارًا) kelimesi, müminlerin kendilerini ve ailelerini sakındırmaları gereken, yakıtı insanlar ve taşlar olan azap ateşini ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Nâr (نار), ışık ve ısı veren maddedir. Kur'an'da ise hem dünya ateşi hem de ahiret ateşi için kullanılır. Buradaki 'nâran' (نَارًا) kelimesi, cehennemin şiddetini ve yakıcılığını vurgulamak için kullanılmış olup, müminlere bu azaptan korunma çağrısı yapmaktadır."}]},{"word":"غِلَاظٌ","root":"غ ل ظ","rootLatin":"ğ-l-z","meaning":"Kaba, sert, haşin ve merhametsiz.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ğalîz (غليظ), kalın, kaba ve sert demektir. Ayetteki 'ğilâzun' (غِلَاظٌ) kelimesi, cehennem meleklerinin (zebanilerin) insanlara karşı merhametsiz ve acımasız tavırlarını, görevlerini yerine getirirken gösterdikleri şiddeti ifade eder. Bu, onların Allah'ın emirlerine tam bir itaatle hareket ettiklerinin bir göstergesidir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Ğalâza (غلظة), sertlik ve kabalık anlamına gelir. 'Ğilâzun' (غِلَاظٌ) kelimesi, cehennem bekçisi meleklerin, azap edilecek kişilere karşı hiçbir acıma duygusu taşımayan, son derece katı ve şiddetli karakterlerini betimler. Bu, onların görevlerinin doğası gereği bir özelliktir ve Allah'ın emrinden sapmadıklarını gösterir."}]},{"word":"شِدَادٌ","root":"ش د د","rootLatin":"ş-d-d","meaning":"Çok güçlü, kuvvetli, şiddetli ve zorlu.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Şiddet (شدة), bir şeyin kuvvetli ve sağlam olmasıdır. 'Şidâdun' (شِدَادٌ) kelimesi, cehennem meleklerinin fiziksel ve iradi güçlerini, azabı infaz etme konusundaki kararlılıklarını ve kudretlerini vurgular. Bu, onların Allah'ın emirlerini eksiksiz yerine getirebilecek kapasitede olduklarını gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Şiddet (شدة), bir şeyin sağlamlığı ve kuvvetidir. Ayetteki 'şidâdun' (شِدَادٌ) ifadesi, cehennem meleklerinin hem fiziksel olarak çok güçlü olduklarını hem de görevlerini yerine getirmede hiçbir zayıflık göstermediklerini belirtir. Onların bu gücü, Allah'ın emirlerine tam itaatlerinin bir yansımasıdır."}]},{"word":"يَعْصُونَ","root":"ع ص ى","rootLatin":"a-s-y","meaning":"İtaatsizlik etmek, karşı gelmek, emre uymamak.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Asâ (عصى), emre muhalefet etmek, itaatsizlik etmektir. 'Lâ ya'sûne' (لَّا يَعْصُونَ) ifadesi, cehennem meleklerinin Allah'ın kendilerine verdiği hiçbir emre karşı gelmediklerini, mutlak bir itaat içinde olduklarını açıkça belirtir. Bu, onların görevlerini kusursuz bir şekilde yerine getirdiklerinin kanıtıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Asy (عصى) kökü, bir emre veya yasağa karşı gelme, itaatsizlik etme anlamını taşır. Ayetteki 'lâ ya'sûne' (لَّا يَعْصُونَ) ifadesi, meleklerin Allah'ın iradesine tam bir teslimiyetle bağlı olduklarını, O'nun koyduğu sınırlara asla tecavüz etmediklerini ve kendilerine verilen her görevi sorgusuz sualsiz yerine getirdiklerini vurgular."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"يَـٰٓأَيُّهَا","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا أَيُّهَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"Ey"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen merfû (eyyuhâ'nın sıfatı)","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"ءَامَنُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-م-ن","rootLatin":"a-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"iman ettiler"},{"position":4,"surface":"قُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"وَقَى","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"koruyun"},{"position":5,"surface":"أَنفُسَكُمْ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefislerinizi"},{"position":5,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":6,"surface":"وَأَهْلِيكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"أَهْلِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ه-ل","rootLatin":"a-h-l","lemma":"أَهْل","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için mansûb","gloss":"ailelerinizi"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"نَارًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-و-ر","rootLatin":"n-w-r","lemma":"نَار","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"ateşten"},{"position":8,"surface":"وَقُودُهَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"و-ق-د","rootLatin":"w-q-d","lemma":"وَقُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yakıtı"},{"position":8,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":9,"surface":"ٱلنَّاسُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"نَاس","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"insanlar"},{"position":10,"surface":"وَٱلْحِجَارَةُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"ٱلْحِجَارَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-ج-ر","rootLatin":"h-j-r","lemma":"حِجَارَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki kelimeye atfedildiği için merfû","gloss":"taşlar"},{"position":11,"surface":"عَلَيْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"üzerinde"},{"position":11,"surface":"هَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"onun"},{"position":12,"surface":"مَلَـٰٓئِكَةٌ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-ل-ك","rootLatin":"m-l-k","lemma":"مَلَائِكَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda-i muahhar olduğu için merfû","gloss":"melekler vardır"},{"position":13,"surface":"غِلَاظٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"غ-ل-ظ","rootLatin":"gh-l-dh","lemma":"غَلِيظ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"katı kalpli"},{"position":14,"surface":"شِدَادٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ش-د-د","rootLatin":"sh-d-d","lemma":"شَدِيد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için merfû","gloss":"şiddetli"},{"position":15,"surface":"لَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":16,"surface":"يَعْصُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ص-ي","rootLatin":"'-s-y","lemma":"عَصَى","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"isyan etmezler"},{"position":17,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a"},{"position":18,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mansûb (mef'ûlün bih)","gloss":"şeyi"},{"position":19,"surface":"أَمَرَهُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"emrettiği"},{"position":19,"surface":"هُمْ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onlara"},{"position":20,"surface":"وَيَفْعَلُونَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"يَفْعَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ع-ل","rootLatin":"f-'-l","lemma":"فَعَلَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"yaparlar"},{"position":21,"surface":"مَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mebnî olduğu için mahallen mansûb (mef'ûlün bih)","gloss":"şeyi"},{"position":22,"surface":"يُؤْمَرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمَرَ","form":"Fe'ale","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"emrolundukları"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *66/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk · *66/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *66/6*
- **Kâf Sûresi** · *66/6*
- **Sâd Sûresi** · *66/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *66/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk · *66/6*
- **Sâffât Sûresi** · *66/6*
- **Enbiyâ Sûresi** · *66/6*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *66/6*
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *66/6*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *66/6*