# Mülk Sûresi, 15. Âyet (67:15) > هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ ذَلُولًا فَٱمْشُوا۟ فِى مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا۟ مِن رِّزْقِهِۦ ۖ وَإِلَيْهِ ٱلنُّشُورُ *Huve-lleżî ce'ale lekumu-l-arda żelûlen femşû fî menâkibihâ ve kulû min rizkih(i)(s) ve-ileyhi-nnuşûr(u)* **Meal (Diyanet):** O, yeryüzünü sizin ayaklarınızın altına serendir. Haydi onun üzerinde yürüyün ve Allah'ın rızkından yiyin. Dönüş ancak O'nadır. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/67/15 --- ## Tefsir {"title":"Birleştirilmiş Tefsir — Mülk Suresi 15. Âyet","tefsir":"### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri\n\nهُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا وَكُلُوا مِنْ رِزْقِهِ وَإِلَيْهِ النُّشُورُ — O ki, yeryüzünü size boyun eğdirmiştir. Omuzlarında yürüyün ve O'nun rızkından yiyin. Dönüş O'nadır.\n\nBu âyet, teoloji ile pratik hayatı bir araya getiren mükemmel bir sentezdir. Üç emir: yürü, ye, ama bil ki dönüş O'nadır.\n\nذَلُول (zelûl) — boyun eğmiş, itaatkâr. İbn Kuteybe Hazretleri, zelûl'ün 'uysal deve' anlamına geldiğini belirtir. Yeryüzü, insana tıpkı uysal bir binek gibi boyun eğdirilmiştir — insanı taşır, besler, barındırır. Bu, teshîr (insanın hizmetine sunma) kavramının somut ifadesidir.\n\nمَنَاكِب (menâkib) — omuzlar, kenarlar, uçlar. Ebû Ubeyde Hazretleri, menâkib'in 'yeryüzünün uçları, yolları, dağları' anlamında olduğunu belirtir. 'Yeryüzünün omuzlarında yürüyün' — yani her tarafını keşfedin, gezin, araştırın.\n\nرِزْق (rızk) — Allah'ın verdiği her türlü nimet. Râgıb Hazretleri, rızkın yalnızca yiyecek olmadığını, ilim, sağlık, huzur gibi mânevî nimetleri de kapsadığını belirtir.\n\n### ✦ Terzibaba Hazretleri'nin Nazarında\n\nTerzibaba Hazretleri bu âyetin dengesine dikkat çeker: *\"Yürü, ye — ama bil ki dönüş O'na. Bu denge, dünya ile âhiret dengesini kurar. Dünyayı terk etme — ama dünyaya teslim de olma. Çalış ama unutma; kazan ama şükret; yaşa ama dön. İşte bu, i'tidâl yoludur.\"*\n\n### ✦ Şeyh-i Ekber'in İşâreti\n\nŞeyh-i Ekber'in nazarında 'zelûl' kavramı, kâinatın insana olan hizmetini ifade eder. Gökler ve yer, insanın halifetullah (yeryüzünde Allah'ın halifesi) olması sebebiyle ona boyun eğmiştir. Bu, bir ayrıcalık olduğu kadar büyük bir sorumluluktur.\n\n### ✦ Mesnevî'nin Nağmesinden\n\nHz. Mevlânâ'nın gönül dilinden: Toprak sana boyun eğmiş — sen de Hakk'a boyun eğ. Toprak seni taşıyor — sen de O'nun emânetini taşı. Toprak sana rızık veriyor — sen de O'na şükür ver.\n\n### ✦ Seyr ü Sülûk Mertebesinden\n\nEy sâlik! Bu âyet, zühd ile hayatın dengesini kurar. Zühdün mânâsı dünyayı terk etmek değil — dünyayı kalbe sokmamaktır. Elde olan dünya, hayır; kalpte olan dünya, felâket. Yeryüzünde yürü, rızkını kazan, ama kalbini Allah'a bağla.\n\n### ✦ Bu Asrın İnsanına\n\nBu âyet, modern insana hem bir teşvik hem bir uyarıdır. Yeryüzünü keşfet, seyahat et, çalış, kazan — bunlar meşrû ve hatta teşvik edilen amellerdir. Ama bir şeyi unutma: 'İleyhi'n-nuşûr' — dönüş O'nadır. Her yolculuğun sonu O'dur.\n\nRabbimiz, dünyayı bize zelûl kıldığın için şükrederiz. Rızkından faydalanırken Seni unutmayan, dönüşün Sana olduğunu hatırlayan kullarından eyle.","sources":["İbn Kuteybe, Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","Ebû Ubeyde, Mecâzü'l-Kur'ân","Râgıb el-İsfehânî, el-Müfredât","Muhyiddin İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye"]} ## Kelime Tahlili {"summary":"Yeryüzünü sizin için boyun eğdiren O'dur; yollarında yürüyün ve O'nun rızkından yiyin. Dönüş O'nadır. Arz'ın insana musahhar kılınması ve rızık kavramı işlenir.","keyConcepts":[{"word":"ذَلُولًا","root":"ذ ل ل","rootLatin":"Z-L-L","meaning":"Boyun eğmiş, uysal, itaatkar; yeryüzünün insana hizmet edecek şekilde kolaylaştırılmış olması.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Zelûl, zillet kökünden olup kolay ve uysal olan demektir. Binicisine itaat eden uysal deve gibi yeryüzü de insanın yaşamasına, yürümesine ve faydalanmasına elverişli kılınmıştır. Bu, büyük bir ilahi nimettir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zelûl, binilip yürünmeye hazır, sahibine boyun eğmiş hayvan gibidir. Yeryüzünün zelûl olması, dağlarına, ovalarına ve denizlerine rağmen insanın ondan faydalanabilmesini ifade eder."}]},{"word":"مَنَاكِبِهَا","root":"ن ك ب","rootLatin":"N-K-B","meaning":"Yolları, kenarları, omuzları; yeryüzünün dört bir köşesi ve geçit yerleri.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Menâkib, menkib'in çoğuludur; omuz anlamındadır. Yeryüzünün menâkibi, onun yolları, dağları ve taraflarıdır. İnsana yeryüzünün her köşesinde yürüyüp rızık araması emredilir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Menâkib, yeryüzünün kenarları ve yüksek yerleridir. 'Fî menâkibihâ' (onun omuzlarında yürüyün) ifadesi, arzın en zor yerlerinde bile yürünebilir kılındığını gösterir — düz yerleri haydi haydi."}]},{"word":"رِزْقِهِ","root":"ر ز ق","rootLatin":"R-Z-Q","meaning":"O'nun rızkı; Allah'ın kullarına takdir ettiği her türlü maddi ve manevi nasip.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Rızk, Allah'ın kullarına ihsan ettiği payedir; yiyecek, içecek, giyecek gibi maddi nimetleri olduğu gibi ilim, hikmet ve iman gibi manevi nimetleri de kapsar. Rızkın Allah'a izafe edilmesi, asıl rızık verenin O olduğunu bildirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Rızk kelimesi Kur'an'da 120'den fazla yerde geçer. Hem helal hem haram rızk kapsamına girer; ancak Allah'ın emrettiği rızk helal olandır. 'Külû min rızkıhî' emri, helal rızık aramayı teşvik eder."}]},{"word":"النُّشُورُ","root":"ن ش ر","rootLatin":"N-Ş-R","meaning":"Diriliş, yeniden kalkış; ölümden sonra Allah'a dönüş ve hesap için toplanma.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Nüşûr, ölümden sonra dirilmek ve yeniden hayata dönmektir. Neşr (yaymak, açmak) kökünden gelir; tıpkı rüzgarın bulutları yayması gibi, Allah ölüleri kabirlerinden yayıp diriltecektir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"N-Ş-R kökü açmak, yaymak ve diriltmek anlamlarını taşır. Nüşûr, ba's (diriltme) ile eş anlamlıdır. Ayetin sonunda nüşûr'un zikredilmesi, dünya nimetlerinden faydalanırken ahireti unutmamayı hatırlatır."}]}]} ## Tefsir {"topics":["rizik","tabiat-ayetleri","dirilis","dunya-ahiret-dengesi"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"هُوَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî","gloss":"O"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Haber olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı, yaptı"},{"position":4,"surface":"لَكُمُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"كُمُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":5,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-d","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yeryüzünü"},{"position":6,"surface":"ذَلُولًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ذ-ل-ل","rootLatin":"dh-l-l","lemma":"ذَلُول","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"İkinci mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"boyun eğdirilmiş, uysal"},{"position":7,"surface":"فَٱمْشُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"öyleyse"},{"position":7,"surface":"ٱمْشُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"م-ش-ي","rootLatin":"m-sh-y","lemma":"مَشَى","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yürüyün"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"مَنَاكِبِهَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ك-ب","rootLatin":"n-k-b","lemma":"مَنَاكِب","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sırtlarında"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هِيَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun (yeryüzünün)"},{"position":10,"surface":"وَكُلُوا۟","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"كُلُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"أ-ك-ل","rootLatin":"a-k-l","lemma":"أَكَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yiyin"},{"position":11,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den, -dan"},{"position":12,"surface":"رِّزْقِهِۦ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ز-ق","rootLatin":"r-z-q","lemma":"رِزْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rızkından"},{"position":12,"surface":"هِۦ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":13,"surface":"وَإِلَيْهِ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-e, -a"},{"position":13,"surface":"هِ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"O'na"},{"position":14,"surface":"ٱلنُّشُورُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ش-ر","rootLatin":"n-sh-r","lemma":"نُشُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"dönüş"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Mülk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/15* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *67/15* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *67/15* - **Mülk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/15* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *67/15* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *67/15*