# Mülk Sûresi, 3. Âyet (67:3)

> ٱلَّذِى خَلَقَ سَبْعَ سَمَـٰوَٰتٍ طِبَاقًا ۖ مَّا تَرَىٰ فِى خَلْقِ ٱلرَّحْمَـٰنِ مِن تَفَـٰوُتٍ ۖ فَٱرْجِعِ ٱلْبَصَرَ هَلْ تَرَىٰ مِن فُطُورٍ

*Elleżî ḣaleka seb'a semâvâtin tibâkâ(n)(s) mâ terâ fî ḣalki-rrahmâni min tefâvut(in)(s) ferci'i-lbasara hel terâ min futûr(in)*

**Meal (Diyanet):** O, yedi göğü tabaka tabaka yaratandır. Rahman'ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Bir kere daha bak! Hiçbir çatlak (ve düzensizlik) görüyor musun?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/67/3

---

## Tefsir

{"title":"Birleştirilmiş Tefsir — Mülk Suresi 3. Âyet","tefsir":"### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri\n\nالَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا مَا تَرَىٰ فِي خَلْقِ الرَّحْمَنِ مِنْ تَفَاوُتٍ — O ki, yedi göğü birbiri üzerine tabaka tabaka yaratmıştır. Rahmân'ın yaratmasında hiçbir uyumsuzluk göremezsin.\n\nطِبَاقًا (tıbâkâ) — tabaka tabaka, birbiri üzerine uyumlu bir şekilde. İbn Kuteybe Hazretleri Garîb'inde bu kelimeyi 'birbirinin üzerine kapak gibi yerleştirilmiş' olarak açıklar. Yedi kat gök, birbiriyle tam bir uyum içinde, ne bir fazlalık ne bir eksiklik barındırmadan yaratılmıştır.\n\nتَفَاوُت (tefâvüt) — orantısızlık, uyumsuzluk, kusur. Râgıb Hazretleri bu kelimeyi 'bir şeyin parçaları arasındaki dengesizlik' olarak tanımlar. Âyet, kâinatta böyle bir dengesizliğin bulunmadığını ilan eder — ki bu, modern astronominin de hayretle teyit ettiği bir hakikattir.\n\n### ✦ Terzibaba Hazretleri'nin Nazarında\n\nTerzibaba Hazretleri: *\"Yedi gök, yedi mertebedir — yalnızca fiziksel değil, mânevî mertebeler de dahil. İnsanın iç âlemi de yedi kat göğe benzer: nefs, kalp, ruh, sır, hafî, ahfâ, letâif. Her birinin kendi semâsı, kendi nizâmı vardır. Ve hepsinde de Rahmân'ın tefâvütsüz düzeni hâkimdir.\"*\n\n### ✦ Şeyh-i Ekber'in İşâreti\n\nŞeyh-i Ekber'in nazarında 'seb'a semâvât' (yedi gök), ilâhî isimlerin tecellî mertebeleridir. Her semâ bir ismin mazharıdır. Bu yedi mertebenin 'tıbâk' (birbiri üzerine uyumlu) olması, esmâ arasındaki ilâhî âhengi gösterir — Rahmân ile Kahhâr çelişmez, Latîf ile Celîl birbirini tamamlar.\n\n### ✦ Mesnevî'nin Nağmesinden\n\nHz. Mevlânâ, bu âhenge şöyle işaret eder: Bu kâinat, bir nağmedir — her gezegen, her yıldız, her atom o nağmenin bir notasıdır. Bir nota bile bozulsa, müzik durur. Ama durmaz — çünkü bestekâr, Rahmân'dır.\n\n### ✦ Seyr ü Sülûk Mertebesinden\n\nEy sâlik! Kâinattaki bu kusursuz düzen, senin iç âleminde de mümkündür. Nefsini terbiye et, kalbini arındır, ruhunu yükselt — tâ ki senin de 'halkında tefâvüt' kalmasın. Dışın ile için, sözün ile amelin, niyetin ile fiilin arasında uyumsuzluk olmasın.\n\n### ✦ Bu Asrın İnsanına\n\nBilim, her yeni keşifle bu âyetin hakikatini doğrular: Kâinattaki fizik sabitleri, kozmolojik denge, atomik yapı — hepsi milimetrik bir hassasiyetle ayarlanmıştır. Bu düzen, bir Rahmân'ın eseridir.\n\nRabbimiz, kâinattaki düzenini görüp de Seni tanıyan kullarından eyle. İç âlemimizi de dış âlem gibi uyumlu, dengeli ve güzel kıl.","sources":["İbn Kuteybe, Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","Râgıb el-İsfehânî, el-Müfredât","Muhyiddin İbn Arabî, Fütûhât-ı Mekkiyye"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Yedi kat göğün birbiri üzerine tabaka tabaka, eksiksiz bir uyumla yaratılışını anlatır. Rahman'ın yaratmasında hiçbir orantısızlık ve çatlak bulunmadığı ilan edilir.","keyConcepts":[{"word":"سَبْعَ سَمَاوَاتٍ","root":"س م و","rootLatin":"S-M-V","meaning":"Yedi gök; üst üste yükselen yedi tabaka halinde yaratılmış semavi katmanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Sema, yükseklik ve ulviyet ifade eder. Çoğulu semavat olup Kur'an'da genellikle yedi ile tavsif edilir. Sema, hem fiziki gökleri hem de ulvi alemleri kapsar."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yedi gök, birbiri üzerine kapak gibi yerleştirilmiş tabakalardır. Her biri kendi nizamında, ötekiyle tam bir uyum içindedir."}]},{"word":"طِبَاقًا","root":"ط ب ق","rootLatin":"T-B-Q","meaning":"Tabaka tabaka, birbiriyle uyumlu ve birbirine mutabık şekilde üst üste dizilmiş.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Tıbak, birbirinin üzerine mutabık gelen tabakalar demektir. Kapağın kaba uyması gibi her sema tabakası bir öncekiyle tam bir intizam içindedir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Tıbakan, 'birbiri üzerine uyumlu katmanlar halinde' demektir. Kelimenin kökü olan tatbîk, iki şeyin birbiriyle tam örtüşmesini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"T-B-Q kökü, bir şeyin diğerini kaplaması ve örtmesidir. Göklerin tıbak olması, aralarında bir boşluk, uyumsuzluk veya çarpıklık bulunmadığına delalet eder."}]},{"word":"تَفَاوُتٍ","root":"ف و ت","rootLatin":"F-V-T","meaning":"Orantısızlık, dengesizlik, uyumsuzluk; parçalar arasındaki düzensizlik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Tefavüt, bir şeyin parçaları arasındaki dengesizlik ve uyumsuzluktur. Fevt ise bir şeyin elden kaçmasıdır. Tefavüt, ahengin bozulması demek olup ayet bu durumun Rahman'ın yaratışında bulunmadığını bildirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Tefavüt ve tefavüd (dal ile) her ikisi de kıraat olarak okunmuştur. İkisi de 'düzensizlik, bir kısmının diğerinden farklı ve kusurlu olması' anlamındadır. Kainattaki ilahi düzen bundan münezzehtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["yaratilis","tabiat-ayetleri","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"l-dh-y","rootLatin":"l-dh-y","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki"},{"position":2,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":3,"surface":"سَبْعَ","pos":"isim","posDetail":"Sayı","root":"s-b-ʿ","rootLatin":"s-b-ʿ","lemma":"سَبْع","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"yedi"},{"position":4,"surface":"سَمَـٰوَٰتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"s-m-w","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gökler"},{"position":5,"surface":"طِبَاقًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ṭ-b-q","rootLatin":"t-b-q","lemma":"طِبَاق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"tabaka tabaka"},{"position":6,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değil"},{"position":7,"surface":"تَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-ʾ-y","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"görürsün"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"خَلْقِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ḫ-l-q","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yaratma"},{"position":10,"surface":"ٱلرَّحْمَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"r-ḥ-m","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَٰن","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rahman'ın"},{"position":11,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":12,"surface":"تَفَـٰوُتٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"f-w-t","rootLatin":"f-w-t","lemma":"تَفَاوُت","form":"Tefâ'ul","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"düzensizlik"},{"position":13,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"o halde"},{"position":13,"surface":"ٱرْجِعِ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"r-j-ʿ","rootLatin":"r-j-ʿ","lemma":"رَجَعَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"çevir"},{"position":14,"surface":"ٱلْبَصَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"b-ṣ-r","rootLatin":"b-s-r","lemma":"بَصَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gözü"},{"position":15,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"mı/mi"},{"position":16,"surface":"تَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"r-ʾ-y","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"görürsün"},{"position":17,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":18,"surface":"فُطُورٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"f-ṭ-r","rootLatin":"f-t-r","lemma":"فُطُور","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"çatlak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Mülk Sûresi 3. ayetinde*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Mülk Sûresi 3. ayetinde*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Mülk suresi 3. ayette*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Mülk suresi 3. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayette*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayet*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayet*
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayette*
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayette*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67. sure 3. ayet*