# Mülk Sûresi, 4. Âyet (67:4)

> ثُمَّ ٱرْجِعِ ٱلْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنقَلِبْ إِلَيْكَ ٱلْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ

*Śumme-rci'i-lbasara kerrateyni yenkalib ileyke-lbasaru ḣâsi-en ve huve hasîr(un)*

**Meal (Diyanet):** Sonra tekrar tekrar bak; bakışların (aradığı çatlak ve düzensizliği bulamayıp) aciz ve bitkin halde sana dönecektir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/67/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"İnsan gözlem ve tefekkür yapmaya davet edilir: Gözünü tekrar tekrar çevir, bir çatlak bulabilir misin? Bakış, yorgun ve aciz olarak geri dönecektir.","keyConcepts":[{"word":"ارْجِعِ الْبَصَرَ","root":"ر ج ع / ب ص ر","rootLatin":"R-C-A / B-S-R","meaning":"Gözü tekrar tekrar çevirmek; dikkatli ve tekrarlı gözlem yapmaya davet.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Rücû, bir şeyin ilk haline dönmesidir. 'İrci'il-basara' emri, bakışı tekrar tekrar göğe çevirmeyi ifade eder. Basar ise gözün görme kuvvetidir; basîret (kalp gözü) bundan ayrıdır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Buradaki 'irci' emri tekrar ve ısrarla bakmayı ifade eder. Kur'an insanı kör imana değil, delil ve gözleme dayalı bir bilinçle iman etmeye çağırır."}]},{"word":"فُطُورٍ","root":"ف ط ر","rootLatin":"F-T-R","meaning":"Çatlak, yarık, bozukluk; yaratılıştaki bütünlüğün herhangi bir yerinde kırılma.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Futûr, bir şeydeki çatlak ve kırılmadır. Fıtır (yarma) kökünden gelir. Ayet, kainatta bu tür bir kusur ve bozukluğun bulunmadığını bildirir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"F-T-R kökü, bir şeyi yarmak ve açmaktır. Fıtrat da buradan gelir: yokluktan var etme, yaratma. Futûr ise yaratılıştaki çatlak demektir. Kainatta böyle bir çatlak yoktur."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Futûr, şukûk (yarıklar) demektir. İlahi yaratılışın mükemmelliğini vurgulayan bu kelime, kozmik düzendeki kusursuzluğa dikkat çeker."}]},{"word":"خَاسِئًا","root":"خ س أ","rootLatin":"H-S-E","meaning":"Hor, aciz ve yorgun bir şekilde; aradığını bulamadan eli boş dönen.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hâsien, kovulmuş ve perişan olarak demektir. Köpek kovulduğunda nasıl zelil bir şekilde geri dönerse, kusur arayan göz de aradığını bulamayıp yorgun ve mahcup olarak geri döner."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Has', zelil ve hakir bir şekilde uzaklaştırılmaktır. Gözün 'hâsi' olarak dönmesi, ilahi sanattaki kusursuzluk karşısında insanın aczini itiraf etmesidir."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/4*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *67/3-4*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *67/3-4*
- **Mülk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/4*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *67/3-4*
- **Mülk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/4*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *MÜLK 3 - 4*
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *MÜLK 3 - 4*