# Mülk Sûresi, 5. Âyet (67:5) > وَلَقَدْ زَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنْيَا بِمَصَـٰبِيحَ وَجَعَلْنَـٰهَا رُجُومًا لِّلشَّيَـٰطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ ٱلسَّعِيرِ *Ve lekad zeyyennâ-ssemâe-ddunyâ bimesâbîha ve ce'alnâhâ rucûmen lişşeyâtîn(i)(s) ve a'tednâ lehum ‘ażâbe-sse'îr(i)* **Meal (Diyanet):** Andolsun biz, en yakın göğü kandillerle donattık. Onları şeytanlara atılan taşlar yaptık ve (ahirette de) onlara alevli ateş azabını hazırladık. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/67/5 --- ## Tefsir {"title":"Birleştirilmiş Tefsir — Mülk Suresi 5. Âyet","tefsir":"### ✦ Âyetin Zâhirî Tefsiri\n\nوَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ — And olsun ki en yakın göğü kandillerle süsledik ve onları şeytanlara atılan taşlar kıldık.\n\nمَصَابِيح (mesâbîh) — kandiller, lambalar. İbn Kuteybe Hazretleri, bunların yıldızlar olduğunu belirtir. Yıldızların üç görevi vardır: süslemek (zînet), yol göstermek (hidâyet) ve şeytanları kovmak (rucûm). Bir varlık, üç ayrı hikmete birden hizmet eder — bu, ilâhî tasarrufun mükemmelliğidir.\n\nرُجُوم (rucûm) — atılan taşlar, şeytanları kovan mermiler. Fîrûzâbâdî Hazretleri, yıldızların hem güzellik hem de koruma aracı olmasının, Kur'ân'ın 'zıtları cem etme' üslûbunun bir örneği olduğunu belirtir.\n\n### ✦ Terzibaba Hazretleri'nin Nazarında\n\nTerzibaba Hazretleri bu âyeti bâtınî bir ufuktan okur: *\"En yakın gök, senin bedenindir. Kandiller, senin duyularındır — göz, kulak, akıl. Şeytanlar, vesveselerdir. Duyularını hakikat ile doldurursan, vesveseler kovulur. Kalbini ilim ve zikir kandilleriyle süslersen, iç semânda şeytana yer kalmaz.\"*\n\n### ✦ Mesnevî'nin Nağmesinden\n\nHz. Mevlânâ'nın gönül dilinden: Gökyüzüne bak — Allah, onu süslemiş. Peki sen kendi gönül göğünü ne ile süslüyorsun? Hırsla mı, hasеtle mi, gafletle mi? Yoksa zikir, şükür ve muhabbetle mi?\n\n### ✦ Seyr ü Sülûk Mertebesinden\n\nEy sâlik! Sülûkunda zînet (güzellik) ile himâyet (koruma) bir arada olmalı. İlmin senin zînetin, takvân senin kalkanın olsun. Yıldızlar nasıl hem süsler hem korursa, sen de hem güzel ol hem korunmuş ol.\n\n### ✦ Bu Asrın İnsanına\n\nGece gökyüzüne bak — o yıldızlar, milyarlarca yıl önce yola çıkan ışıklardır. Sen, bir yıldızın ışığına bakıyorsun — ama aslında Yaratıcı'nın eserine bakıyorsun. Bu bakışın kendisi bir ibâdettir.\n\nRabbimiz, gönül semâmızı zikir kandilleriyle süsle, bizi şeytanın vesvesesinden koru.","sources":["İbn Kuteybe, Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","Fîrûzâbâdî, Basâiru Zevi't-Temyîz"]} ## Kelime Tahlili {"summary":"Dünya semasının yıldız kandilleriyle süslendiği ve bu yıldızların aynı zamanda şeytanlara atılan mermiler kılındığı bildirilir. Bir varlık hem ziynet hem koruma işlevi görür.","keyConcepts":[{"word":"مَصَابِيحَ","root":"ص ب ح","rootLatin":"S-B-H","meaning":"Kandiller, lambalar; yıldızları tavsif eden, aydınlatma ve güzellik ifade eden çoğul isim.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mesabîh, misbâh'ın çoğuludur; aydınlatıcı kandiller demektir. Burada yıldızlar kastedilmiştir. Yıldızların üç vazifesi vardır: göğü süslemek, yol göstermek ve şeytanları taşlamak."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Misbâh, sabâh (aydınlık) kökünden gelir; ışık veren alet demektir. Yıldızların 'mesabîh' olarak nitelenmesi, onların kainatı hem fiziken hem manen aydınlattığına işaret eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Mesabîh, S-B-H kökünden olup parlayan ve aydınlatan şeyler demektir. Gece karanlığını yırtan yıldızlar, ilahi kudretin görünen işaretleridir."}]},{"word":"رُجُومًا","root":"ر ج م","rootLatin":"R-C-M","meaning":"Atılan taşlar, mermiler; şeytanları kovan semavi cisimler.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Recm, taşlamak demektir. Rucûm ise taşlanarak kovulma veya taş olarak atılan şeylerdir. Burada yıldızların veya yıldızlardan fırlayan alev parçalarının şeytanları kovduğu kastedilir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Rucûm, recm'in çoğuludur. Yıldızların hem güzellik unsuru hem savunma aracı olması, Kur'an'ın zıtları cem etme üslubunun güzel bir örneğidir."}]},{"word":"الشَّيَاطِينِ","root":"ش ط ن","rootLatin":"Ş-T-N","meaning":"Şeytanlar; haktan uzaklaşmış, isyan eden ve insanları saptırmaya çalışan varlıklar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât","detail":"Şeytan, Ş-T-N kökünden olup 'haktan uzaklaşan, uzaklaştıran' demektir. Bazı dilcilere göre şâta (yandı) kökünden gelir; ateşten yaratılmış olmasına işaret eder. Her iki iştikak da şeytanın tabiatını yansıtır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Şeytan kelimesi hem cin hem insan için kullanılır. Burada semaya yükselerek haber çalmaya çalışan cin şeytanları kastedilir; yıldızlarla taşlanarak kovulurlar."}]}]} ## Tefsir {"topics":["tabiat-ayetleri","seytan-vesvese","cehennem","yaratilis"]} ## Tefsir [{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"لَقَدْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Tahkik","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَقَدْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Tahkik harfi olduğu için mebnî","gloss":"andolsun ki"},{"position":2,"surface":"زَيَّنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ز-ي-ن","rootLatin":"z-y-n","lemma":"زَيَّنَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"donattık"},{"position":3,"surface":"ٱلسَّمَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"göğü"},{"position":4,"surface":"ٱلدُّنْيَا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"د-ن-و","rootLatin":"d-n-w","lemma":"دُنْيَا","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"yakın"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":5,"surface":"مَصَـٰبِيحَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"مِصْبَاح","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile)","gloss":"kandillerle"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"جَعَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yaptık"},{"position":6,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onları"},{"position":7,"surface":"رُجُومًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ر-ج-م","rootLatin":"r-j-m","lemma":"رَجْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih sâni olduğu için mansûb","gloss":"taşlamalar"},{"position":8,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":8,"surface":"ٱلشَّيَـٰطِينِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-ط-ن","rootLatin":"sh-t-n","lemma":"شَيْطَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şeytanlar"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"أَعْتَدْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ت-د","rootLatin":"'-t-d","lemma":"أَعْتَدَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hazırladık"},{"position":10,"surface":"لَهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"onlar için"},{"position":10,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar"},{"position":11,"surface":"عَذَابَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ع-ذ-ب","rootLatin":"'-dh-b","lemma":"عَذَاب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"azabını"},{"position":12,"surface":"ٱلسَّعِيرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ع-ر","rootLatin":"s-'-r","lemma":"سَعِير","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"çılgın alev"}] ## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *67/5* - **Neml Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Mülk Sûresi 5. Âyet* - **Neml Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Mülk Sûresi 5. Âyet* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk · *67/5* - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmed Avni Konuk · *67/5*