# Kalem Sûresi, 11. Âyet (68:11)

> هَمَّازٍ مَّشَّآءٍۭ بِنَمِيمٍ

*Hemmâzin meşşâ-in binemîm(in)*

**Meal (Diyanet):** (10-14) Yemin edip duran, aşağılık, daima kusur arayıp kınayan, durmadan söz taşıyan, iyiliği hep engelleyen, saldırgan, günaha dadanmış, kaba saba; bütün bunların ötesinde bir de soysuz olan kimseye mal ve oğulları vardır diye, sakın boyun eğme.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi 11. ayet, 'hemmaz', 'meşşa' ve 'nemim' kelimeleriyle, toplumda fesat çıkaran, insanları çekiştiren ve kovuculuk yapan kişilerin olumsuz niteliklerini vurgulamaktadır. Bu kavramlar, dilin yıkıcı gücünü ve sosyal dokuyu zedeleyen davranışları filolojik bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"هَمَّازٍ","root":"ه-م-ز","rootLatin":"h-m-z","meaning":"İnsanları arkalarından çekiştiren, ayıplayan ve dil uzatan kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hemz (همز), bir şeyi sıkmak, ezmek ve itmek anlamına gelir. Kur'an'da ise, insanları arkalarından çekiştirmek, ayıplamak ve dil uzatmak suretiyle onlara eziyet etmek anlamında kullanılır. Ayetteki 'hemmaz' kelimesi, bu eylemi sürekli yapan, adeta bir meslek haline getiren kişiyi ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hemz, bir şeyi gizlice kırmak veya sıkmak demektir. Ayetteki 'hemmaz', insanları gıybet ederek, sözleriyle inciterek ve ayıplarını ortaya çıkararak gizlice zarar veren kişiyi mecazi olarak anlatır. Bu, dilin keskinliğiyle başkalarına zarar verme eylemidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Hemz kavramı, Kur'an'da genellikle 'lemz' (لمز) ile birlikte anılır ve başkalarını alay etme, ayıplama ve küçük düşürme eylemlerini kapsar. 'Hemmaz' ise bu eylemi sürekli ve alışkanlık haline getirmiş kişiyi tanımlar. Ayetteki kullanımı, bu tür davranışların ahlaki ve sosyal açıdan ne kadar olumsuz olduğunu vurgular."}]},{"word":"مَّشَّآءٍۭ","root":"م-ش-ي","rootLatin":"m-ş-y","meaning":"Söz taşıyan, dedikodu yapan ve insanlar arasında fesat çıkarmak için dolaşan kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Meşşa (مشّاء), çok yürüyen, çok dolaşan demektir. Ayetteki bağlamda ise, insanlar arasında söz taşıyarak, dedikodu yaparak ve fesat çıkararak dolaşan kişiyi ifade eder. Bu, fiziksel bir hareketten ziyade, kötü niyetli bir sosyal aktiviteyi tanımlar."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Meşşa, mübalağa sigası olup, çok yürüyen, çok dolaşan anlamına gelir. Ayetteki 'meşşa' kelimesi, özellikle insanlar arasında laf taşıma, dedikodu yapma ve ara bozma amacıyla sürekli hareket halinde olan kişiyi niteler. Bu, sadece fiziksel bir yürüyüş değil, aynı zamanda kötü niyetli bir sosyal dolaşımı ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Meşşa kelimesi, 'yürümek' fiilinden türemiş olup, Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda, yani 'kovuculuk yapmak', 'söz taşımak' anlamında kullanılır. Ayetteki 'meşşa' ifadesi, bu tür yıkıcı sosyal davranışları sürekli sergileyen kişiyi işaret eder ve bu davranışın toplumdaki huzuru nasıl bozduğunu vurgular."}]},{"word":"بِنَمِيمٍ","root":"ن-م-م","rootLatin":"n-m-m","meaning":"Kovuculuk, söz taşıma ve insanlar arasına fitne sokma eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Nemime (نميمة), sözü birinden diğerine taşıyarak fesat çıkarmak ve ara bozmaktır. Ayetteki 'binemim' ifadesi, 'meşşa' kelimesiyle birlikte kullanılarak, söz taşıma eyleminin amacının fesat ve ara bozma olduğunu açıkça belirtir. Bu, sadece bilgi aktarımı değil, kötü niyetli bir manipülasyondur."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Nemime, bir kişinin sözünü diğerine, aralarını bozmak amacıyla ulaştırmaktır. Ayetteki 'binemim' ifadesi, 'meşşa' ile birlikte, bu kötü niyetli söz taşıma eyleminin bir niteliği olarak zikredilir. Bu, toplumda ayrılık ve düşmanlık tohumları ekme eylemidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Nemime, bir sözü, sahibine zarar verecek şekilde başkasına ulaştırmaktır. Ayetteki 'binemim' ifadesi, kovuculuğun temel niteliğini ve amacını ortaya koyar. Bu, sadece bir dedikodu değil, aynı zamanda bir iftira ve fesat aracıdır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["soz-yalan","kibir-hased","munafiklar"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"هَمَّازٍ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"ه-م-ز","rootLatin":"h-m-z","lemma":"هَمَّاز","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (gizli bir mevsûfun sıfatı)","gloss":"diliyle iğneleyen"},{"position":2,"surface":"مَّشَّآءٍۭ","pos":"isim","posDetail":"Mübalağalı İsm-i Fâil","root":"م-ش-ي","rootLatin":"m-ş-y","lemma":"مَشَّاء","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"kovuculuk eden"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"نَمِيمٍ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-م-م","rootLatin":"n-m-m","lemma":"نَمِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kovuculuk"}]