# Kalem Sûresi, 12. Âyet (68:12)

> مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

*Mennâ'in lilḣayri mu'tedin eśîm(in)*

**Meal (Diyanet):** (10-14) Yemin edip duran, aşağılık, daima kusur arayıp kınayan, durmadan söz taşıyan, iyiliği hep engelleyen, saldırgan, günaha dadanmış, kaba saba; bütün bunların ötesinde bir de soysuz olan kimseye mal ve oğulları vardır diye, sakın boyun eğme.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/12

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi 12. ayet, ahlaki zaafları ve kötü huyları olan bir kişiyi tasvir etmektedir. Ayet, 'iyiliği engelleyen', 'haddi aşan' ve 'günahkar' gibi kavramlar aracılığıyla bu kişinin olumsuz niteliklerini vurgulamaktadır. Bu kavramların etimolojik ve semantik analizi, ayetin vermek istediği mesajı derinleştirmektedir.","keyConcepts":[{"word":"مَّنَّاعٍ","root":"م ن ع","rootLatin":"m-n-'-","meaning":"İyiliği sürekli engelleyen, men eden, başkalarının faydalanmasına mani olan kişi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'men'' kökünü 'bir şeyi engellemek, alıkoymak' olarak açıklar. 'Mennâ'' ise bu fiili çokça ve sürekli yapan kişi için kullanılır. Ayetteki 'mennâ'in li'l-hayr' ifadesi, iyiliğin başkalarına ulaşmasını sürekli engelleyen, cimrilik veya düşmanlık sebebiyle hayra mani olan kişiyi tanımlar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mennâ'' kelimesini 'hayrı men eden, engelleyen' olarak tefsir eder. Bu bağlamda, kişinin sadece iyilik yapmaktan kaçınmakla kalmayıp, başkalarının da iyilik yapmasına veya iyilikten faydalanmasına engel olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'men'' kavramının Kur'an'daki kullanımını incelerken, genellikle 'engelleme' ve 'alıkoyma' anlamlarına vurgu yapar. 'Mennâ'' formu, bu engelleme eyleminin sürekliliğini ve yoğunluğunu ifade eder. Ayetteki 'mennâ'in li'l-hayr', kişinin iyiliğe karşı gösterdiği sürekli olumsuz tavrı ve engelleme çabasını gösterir."}]},{"word":"مُعْتَدٍ","root":"ع د و","rootLatin":"'-d-w","meaning":"Haddi aşan, sınırı geçen, zulmeden ve başkalarına karşı düşmanca davranan kişi.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'i'tâd' fiilini 'haddi aşmak, sınırı geçmek' olarak açıklar. 'Mu'tedî' ise bu fiili işleyen, yani Allah'ın koyduğu sınırları veya insanların haklarını çiğneyen kişidir. Ayetteki bağlamda, bu kişi ahlaki ve hukuki sınırları aşan, başkalarına karşı haksızlık eden biridir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'adâ' kökünün temel anlamının 'sınırı aşmak' olduğunu belirtir. 'Mu'tedî' ise bu aşma eylemini gerçekleştiren, yani zulmeden, haksızlık eden veya düşmanca davranan kişidir. Ayette, bu kelime kişinin ahlaki ve sosyal normlara aykırı davranışlarını vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'adâ' kökünün Kur'an'daki kullanımlarını analiz ederken, 'tecavüz etmek, haddi aşmak, düşmanlık etmek' gibi anlamlara dikkat çeker. 'Mu'tedî' kelimesi, bu eylemleri sürekli yapan, yani başkalarına karşı saldırgan ve haksız davranışlar sergileyen bir karakteri ifade eder."}]},{"word":"أَثِيمٍ","root":"أ ث م","rootLatin":"e-s-m","meaning":"Çok günah işleyen, günahkar, suçlu ve kötülük yapmaya meyilli kişi.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'ism' kelimesini 'günah, suç' olarak açıklar. 'Esîm' ise bu günahı çokça işleyen, günahkar ve suçlu kişidir. Ayetteki 'esîm' ifadesi, kişinin günah işlemeyi alışkanlık haline getirdiğini ve ahlaki olarak yozlaşmış olduğunu belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ism' kökünün 'hayrı kaçıran, günahta ısrar eden' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Esîm' ise bu niteliği taşıyan, yani sürekli günah işleyen ve kötülükten vazgeçmeyen kişidir. Ayette, bu kelime kişinin ahlaki düşkünlüğünü ve günahkarlığını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ism' kavramını Kur'an'da 'günah, suç' olarak ele alır ve genellikle Allah'ın emirlerine karşı gelme anlamında kullanıldığını belirtir. 'Esîm' kelimesi, bu günahları sürekli işleyen, yani ahlaki sorumluluklarını yerine getirmeyen ve Allah'a karşı gelen bir kişiyi tanımlar. Ayetteki kullanımı, kişinin derin bir ahlaki yozlaşma içinde olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kibir-hased","soz-yalan","helal-haram","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَّنَّاعٍ","pos":"isim","posDetail":"Sîga-i Mübâlağa","root":"م-ن-ع","rootLatin":"m-n-ʿ","lemma":"مَنَّاع","form":"Fa''âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (takdiren mecrûr, çünkü mevsûfu mahzûf)","gloss":"çok engelleyen"},{"position":2,"surface":"لِّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"لْخَيْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ي-ر","rootLatin":"ḫ-y-r","lemma":"خَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"iyilik"},{"position":3,"surface":"مُعْتَدٍ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ع-د-و","rootLatin":"ʿ-d-w","lemma":"مُعْتَدٍ","form":"İfti'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (takdiren mecrûr, çünkü mevsûfu mahzûf)","gloss":"aşırı giden"},{"position":4,"surface":"أَثِيمٍ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"أ-ث-م","rootLatin":"ʾ-ṯ-m","lemma":"أَثِيم","form":"Fa'îl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki kelimenin sıfatı olduğu için mecrûr (takdiren mecrûr, çünkü mevsûfu mahzûf)","gloss":"suç işleyen"}]