# Kalem Sûresi, 16. Âyet (68:16)

> سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلْخُرْطُومِ

*Senesimuhu ‘alâ-lḣurtûm(i)*

**Meal (Diyanet):** Yakında biz onun burnunu damgalayacağız.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/16

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, inkarcıların ahiretteki aşağılanmasını ve cezalandırılmasını tasvir etmektedir. 'Vesm' fiili ile damgalama ve 'hurṭūm' kelimesi ile burun üzerinden aşağılama vurgulanmaktadır. Ayet, ilahi adaletin tecellisini ve kibirlilerin akıbetini dilbilimsel bir keskinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"سَنَسِمُهُۥ","root":"و س م","rootLatin":"v-s-m","meaning":"Onu damgalayacağız, işaretleyeceğiz veya aşağılayacağız.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Vesm (الوَسْمُ), bir şeyi tanınması için işaretlemek demektir. Ayetteki 'senesimuhu' ifadesi, kıyamet gününde inkarcının yüzüne, özellikle de burnuna bir işaret konulacağını, bu işaretin onun aşağılanmışlığını ve cezasını göstereceğini belirtir. Bu, sadece bir damga değil, aynı zamanda bir utanç ve rezillik alametidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Burada 'vesm' mecazi bir anlam taşır. 'Senesimuhu' ifadesi, onu rezil edeceğiz, aşağılayacağız ve alçaltacağız demektir. Burun üzerine damga vurmak, Arapların bir kişiyi en ağır şekilde aşağılama ve utandırma biçimlerinden biriydi. Ayet, bu mecazla inkarcının ahiretteki durumunu tasvir eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Vesm kavramı, Kur'an'da genellikle bir tür ilahi mühür veya işaret olarak karşımıza çıkar. Bu ayette ise, olumsuz bir bağlamda kullanılarak, Allah'ın inkarcılara uygulayacağı bir tür 'damgalama'yı ifade eder. Bu damga, sadece fiziksel bir işaret değil, aynı zamanda manevi bir aşağılanma ve kimlik kaybıdır."}]},{"word":"ٱلْخُرْطُومِ","root":"خ ر ط م","rootLatin":"h-r-ṭ-m","meaning":"Burun, özellikle büyük ve belirgin burun veya hortum.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hurṭūm (الخُرْطُوم), filin hortumu gibi büyük ve belirgin burun anlamına gelir. İnsan için kullanıldığında ise, genellikle yüzün en belirgin ve hassas kısmı olan burnu ifade eder. Ayetteki 'alel-hurṭūm' ifadesi, bu damgalama veya aşağılamanın yüzün en dikkat çekici yerine yapılacağını, böylece utancın herkes tarafından görüleceğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Hurṭūm, burun demektir ve Araplar arasında bir kişiyi aşağılamak için burnunu kesmek veya damgalamak yaygın bir uygulamaydı. Bu ayette, inkarcının burnuna damga vurulması, onun kibir ve gururunun kırılacağını, en belirgin uzvundan aşağılanacağını gösterir. Bu, aynı zamanda onun şerefinin ayaklar altına alınmasıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Hurṭūm kelimesi, Kur'an'da sadece bu ayette geçer ve özel bir vurgu taşır. Burun, Arap kültüründe onur ve şerefin sembolü olarak kabul edilir. Bu nedenle, burna yapılan bir müdahale, en büyük aşağılama ve onur kırıcı ceza olarak algılanır. Ayet, bu kültürel anlamı kullanarak inkarcının ahiretteki durumunun vahametini ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ahiret-mukafat","cehennem","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Senesimuhu"},{"position":2,"translit":"‘alâ"},{"position":3,"translit":"lḣurtûm(i)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"سَنَسِمُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-س-م","rootLatin":"w-s-m","lemma":"وَسَمَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"yakında damgalayacağız","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":1,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":2,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"ٱلْخُرْطُومِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ر-ط-م","rootLatin":"ḫ-r-ṭ-m","lemma":"خُرْطُوم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"burun","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *68/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk · *Kalem, 68/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *68/16*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *68/16*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *68/16*