# Kalem Sûresi, 17. Âyet (68:17)

> إِنَّا بَلَوْنَـٰهُمْ كَمَا بَلَوْنَآ أَصْحَـٰبَ ٱلْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا۟ لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ

*İnnâ belevnâhum kemâ belevnâ ashâbe-lcenneti iż aksemû leyasrimunnehâ musbihîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz biz, vaktiyle "bahçe sahipleri"ne bela verdiğimiz gibi, onlara (Mekkeli inkarcılara) da bela verdik. Hani o bahçe sahipleri, sabah erkenden (fakirler gelmeden) bahçenin ürünlerini devşirmeye yemin etmişlerdi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi 17. ayet, Allah'ın insanları denemesini ve bu denemenin geçmiş kavimler üzerindeki tezahürünü 'bahçe sahipleri' kıssası üzerinden anlatır. Ayet, deneme, yemin ve hasat gibi temel kavramlar etrafında dönerken, bu kavramların derin anlam katmanlarını ve ahlaki sonuçlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"بَلَوْنَـٰهُمْ","root":"ب ل و","rootLatin":"b-l-v","meaning":"Allah'ın insanları imtihan etmesi, onları sınaması ve denemesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'belâ' kelimesinin hem hayır hem şer ile imtihan etme anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'belâ' fiili, Allah'ın kullarını çeşitli durumlarla sınayarak onların sabrını, şükrünü veya isyanını ortaya çıkarmasıdır. Bahçe sahipleri örneğinde, Allah onları zenginlikle sınamış, ancak onlar bu nimeti doğru kullanmamışlardır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'belâ' fiilinin 'imtihan etmek, denemek' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'belâ' fiili, Allah'ın insanları, bahçe sahiplerini denediği gibi, onlara verdiği nimetlerle veya musibetlerle sınadığını gösterir. Bu, bir tür tecrübe ettirme ve sonucunu görme eylemidir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'belâ' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın insanlara yönelik bir sınaması olarak geçtiğini ve bu sınamanın amacının insanın içsel durumunu açığa çıkarmak olduğunu belirtir. Ayetteki kullanım, Allah'ın insanları, bahçe sahiplerini denediği gibi, onların ahlaki duruşlarını ve Allah'a karşı tutumlarını ortaya koymak için sınadığını gösterir."}]},{"word":"أَصْحَـٰبَ","root":"ص ح ب","rootLatin":"s-h-b","meaning":"Bir şeye sahip olan, onunla birlikte bulunan veya ona yoldaşlık eden kişiler anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sahib' kelimesinin bir şeye sürekli olarak eşlik eden veya onunla birlikte bulunan kişi için kullanıldığını belirtir. 'Ashâbü'l-Cennet' ifadesi, bahçenin sahipleri, yani o bahçeye sahip olan ve onunla ilgili tasarruf yetkisi olan kişiler anlamına gelir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sahib' kelimesinin 'malik' ve 'refik' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'ashâbü'l-Cennet', bahçenin malikleri ve onunla sürekli meşgul olan kişilerdir. Bu, onların bahçe üzerindeki mülkiyet ve sorumluluklarını vurgular."}]},{"word":"ٱلْجَنَّةِ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Ağaçlarla örtülü, yeşilliklerle dolu bahçe; cennet anlamında da kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'cennet' kelimesinin kök anlamının 'örtmek, gizlemek' olduğunu ve ağaçların toprağı örtmesinden dolayı bahçeye bu ismin verildiğini açıklar. Ayetteki 'el-Cennet', dünyevi bir bahçeyi ifade eder ki bu bahçe, sahipleri için bir nimet ve imtihan vesilesi olmuştur."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'cennet' kelimesinin Arapçada 'ağaçlarla çevrili, yeşilliklerle dolu bahçe' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, bu bahçe, sahiplerine Allah tarafından verilmiş bir rızık ve zenginlik kaynağıdır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cennet' kelimesinin Kur'an'da hem uhrevi cennet hem de dünyevi bahçe anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'el-Cennet', bahçe sahiplerinin sahip olduğu, ürünlerinden faydalandığı dünyevi bir bahçedir ve onların imtihan edildiği bir nimettir."}]},{"word":"أَقْسَمُوا۟","root":"ق س م","rootLatin":"k-s-m","meaning":"Yemin etmek, ant içmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kasem' kelimesinin 'yemin etmek' anlamına geldiğini ve genellikle Allah'ın adıyla yapılan bir taahhüdü ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'aksemû', bahçe sahiplerinin, fakirlere pay ayırmaksızın bahçenin tüm ürününü hasat edeceklerine dair kendi aralarında kesin bir karar alıp bunu yeminle pekiştirmelerini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'kasem' fiilinin 'yemin etmek' anlamında kullanıldığını ve bu yeminle bir işi yapmaya kesin karar verildiğini gösterdiğini ifade eder. Bahçe sahiplerinin yemini, onların cimrilik ve açgözlülüklerini ortaya koyan bir eylemdir."}]},{"word":"لَيَصْرِمُنَّهَا","root":"ص ر م","rootLatin":"s-r-m","meaning":"Bahçenin meyvelerini toplamak, hasat etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sarama' fiilinin 'meyveleri toplamak, hasat etmek' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'leyasrimunnehâ', bahçe sahiplerinin bahçenin ürünlerini tamamen toplayacaklarına, yani hasat edeceklerine dair yeminlerini ifade eder. Bu, onların fakirlere hiçbir pay bırakmama niyetlerini gösterir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'sarama' kelimesinin 'kesmek, ayırmak' ve 'hasat etmek' anlamlarına geldiğini açıklar. Ayetteki kullanım, bahçe sahiplerinin bahçenin ürünlerini tamamen kesip toplayacaklarını, yani hasat edeceklerini ve bu hasattan kimseye pay vermeyeceklerini vurgular."}]},{"word":"مُصْبِحِينَ","root":"ص ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Sabah vaktine girenler, sabahleyin bir işi yapanlar anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'sabah' kelimesinin 'gündüzün başlangıcı' anlamına geldiğini ve 'musbihîn' kelimesinin de 'sabah vaktine girenler, sabahleyin bir işi yapanlar' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'musbihîn', bahçe sahiplerinin, fakirler uyanmadan ve bahçeye gelmeden önce hasadı bitirmek için sabah erkenden işe koyulma niyetlerini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'musbihîn' kelimesinin 'sabah vaktinde işe başlayanlar' anlamına geldiğini ifade eder. Bahçe sahipleri, bu eylemi sabahın erken saatlerinde yaparak, kimsenin kendilerini görmesini ve onlardan bir şey istemesini engellemeyi amaçlamışlardır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["imtihan-bela","kissa-gecmis-kavimler","rizik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz biz"},{"position":1,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"biz"},{"position":2,"surface":"بَلَوْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-و","rootLatin":"b-l-w","lemma":"بَلَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"denedik"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû mahallen","gloss":"biz"},{"position":2,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onları"},{"position":3,"surface":"كَمَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih ve Masdariye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَمَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":4,"surface":"بَلَوْنَآ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ل-و","rootLatin":"b-l-w","lemma":"بَلَا","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"denedik"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû mahallen","gloss":"biz"},{"position":5,"surface":"أَصْحَـٰبَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","lemma":"صَاحِب","form":"-","features":{"number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sahiplerini"},{"position":6,"surface":"ٱلْجَنَّةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"جَنَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bahçenin"},{"position":7,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"vaktiyle, o zaman"},{"position":8,"surface":"أَقْسَمُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-س-م","rootLatin":"q-s-m","lemma":"أَقْسَمَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yemin ettiler"},{"position":8,"surface":"و","pos":"harf","posDetail":"Cemi Vâvı","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"و","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"onlar"},{"position":9,"surface":"لَيَصْرِمُنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ص-ر-م","rootLatin":"s-r-m","lemma":"صَرَمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile birleştiği için mebnî","gloss":"mutlaka devşirecekler"},{"position":9,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَا","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahallen","gloss":"onu (bahçeyi)"},{"position":10,"surface":"مُصْبِحِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"مُصْبِح","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"sabahlayanlar olarak"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk · *68/17-19*