# Kalem Sûresi, 2. Âyet (68:2)

> مَآ أَنتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ

*Mâ ente bini'meti rabbike bimecnûn(in)*

**Meal (Diyanet):** (1-2) Nun. (Ey Muhammed) Andolsun kaleme ve satır satır yazdıklarına ki, sen Rabbinin nimeti sayesinde, bir deli değilsin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi'nin 2. ayeti, Hz. Peygamber'e yönelik bir ithamı reddederken, ilahi bir lütuf ve nimetle donatılmış olduğunu vurgular. Ayet, 'nimet' ve 'mecnun' kavramları üzerinden, peygamberliğin kaynağını ve niteliğini dilbilimsel bir derinlikle ele alır.","keyConcepts":[{"word":"نِعْمَةِ","root":"ن ع م","rootLatin":"n-a-m","meaning":"Allah'ın lütfu, ihsanı ve bahşettiği her türlü iyilik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nimet' kelimesini, 'insana ulaşan her türlü hayır ve iyilik' olarak tanımlar. Ayetteki 'nimet' ifadesi, Hz. Peygamber'e bahşedilen peygamberlik, vahiy ve üstün ahlak gibi ilahi lütufları kapsar ve onun 'mecnun' olmadığına dair bir delil olarak sunulur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nimet'i, 'Allah'ın kuluna ihsan ettiği, onun için faydalı olan her şey' olarak açıklar. Bu ayetteki 'nimet', özellikle Hz. Peygamber'in akıl ve hikmet sahibi oluşunu, vahiy ile desteklenmesini ve dolayısıyla 'mecnun' ithamından uzak olduğunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'nimet' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker ve onu 'Allah'ın insanlara bahşettiği lütuflar, iyilikler ve ihsanlar' olarak yorumlar. Bu ayetteki 'nimet', Hz. Peygamber'in ilahi bir lütuf ve destekle donatılmış olduğunu, bu sayede 'mecnun' gibi olumsuz bir sıfatın ona yakıştırılamayacağını vurgular."}]},{"word":"رَبِّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Hz. Peygamber'i terbiye eden, yetiştiren, sahip çıkan ve ona nimetler veren Allah.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'Rab' kelimesini 'sahip, malik, terbiye eden, ıslah eden' anlamlarında kullanır. Ayetteki 'Rabbinin nimeti' ifadesi, bu nimetin kaynağının, Hz. Peygamber'i özel olarak terbiye eden ve ona sahip çıkan Allah olduğunu belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Rab' kelimesinin 'malik ve efendi' anlamlarını vurgular. Ayetteki 'Rabbinin nimeti' ifadesi, bu nimetin, her şeyin sahibi ve yöneticisi olan Allah tarafından verildiğini, dolayısıyla bu nimetin yüceliğini ve kutsallığını ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'Rab' kelimesinin 'terbiye eden, büyüten, geliştiren, sahip olan' gibi geniş anlamlarını sıralar. Ayetteki 'Rabbinin nimeti' ifadesi, Allah'ın Hz. Peygamber'i özel bir terbiye ile yetiştirdiğini ve ona bahşettiği nimetlerin bu ilahi terbiyenin bir sonucu olduğunu gösterir."}]},{"word":"بِمَجْنُونٍ","root":"ج ن ن","rootLatin":"c-n-n","meaning":"Aklını yitirmiş, cinlenmiş, deli.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'mecnun' kelimesini 'cin tarafından çarpılmış, aklı örtülmüş' olarak açıklar. Ayetteki 'bimecnun' ifadesi, Hz. Peygamber'e yönelik 'deli' ithamını kesin bir dille reddeder ve onun aklının ve idrakinin tam olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'c-n-n' kökünün temel anlamının 'örtmek, gizlemek' olduğunu belirtir ve 'mecnun' kelimesini 'aklı örtülmüş, cinlerin etkisiyle aklını yitirmiş' olarak tanımlar. Ayet, Hz. Peygamber'in aklının örtülmediğini, aksine ilahi bir nimetle aydınlandığını ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'mecnun' kelimesinin 'cinlerin etkisiyle aklını kaybeden kişi' anlamına geldiğini ifade eder. Ayet, bu olumsuz sıfatı Hz. Peygamber'den uzaklaştırarak, onun peygamberliğinin ilahi bir gerçeklik olduğunu ve aklının sağlamlığını teyit eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'c-n-n' kökünün 'gizlenmek, örtülmek' anlamından hareketle 'mecnun' kelimesinin 'aklı gizlenmiş, örtülmüş' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki kullanım, Hz. Peygamber'in aklının ve idrakinin tam olduğunu, herhangi bir gizlenme veya örtülme durumunun söz konusu olmadığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","vahiy-kuran","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"أَنتَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zamir olduğu için mebnî; 'mâ'nın ismi olarak mahallen merfû","gloss":"sen"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"نِعْمَةِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ن-ع-م","rootLatin":"n-'-m","lemma":"نِعْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nimet"},{"position":4,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Zamir olduğu için mebnî; muzâfun ileyh olarak mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olarak"},{"position":5,"surface":"مَجْنُونٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ج-ن-ن","rootLatin":"j-n-n","lemma":"مَجْنُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr; 'mâ'nın haberi olarak mahallen mansûb","gloss":"deli"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Kalem 68/1-4*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Kalem 68/1-4*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/1-2*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/1-2*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/1-2*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/1-2*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/1-2*
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/1-2*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/2*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/2*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/2*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/2*