# Kalem Sûresi, 29. Âyet (68:29)

> قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَـٰلِمِينَ

*Kâlû subhâne rabbinâ innâ kunnâ zâlimîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Onlar, "Rabbimizi tesbih ederiz (yüceltiriz). Şüphesiz biz zalim kimseler imişiz" dediler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/29

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi 29. ayet, bahçe sahiplerinin hatalarını idrak edip Allah'ı tenzih etmelerini ve kendilerini zalim olarak nitelendirmelerini ifade eder. Ayet, 'tesbih' ve 'zulüm' kavramları üzerinden pişmanlık ve sorumluluk bilincini vurgular.","keyConcepts":[{"word":"سُبْحَـٰنَ","root":"س ب ح","rootLatin":"s-b-h","meaning":"Allah'ı her türlü noksanlıktan, eksiklikten ve şerikten uzak tutma, O'nu yüceltme ve takdis etme eylemi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tesbih' kelimesinin asıl anlamının suda hızlı hareket etmek olduğunu belirtir. Allah'ı tesbih etmek ise, O'nu her türlü noksanlıktan süratle uzaklaştırmak, O'nun kemal sıfatlarını ikrar etmek ve O'nu yüceltmek demektir. Ayetteki 'Sübhâne Rabbina' ifadesi, bahçe sahiplerinin başlarına gelen musibetin kendi hatalarından kaynaklandığını anlayarak, Allah'ın adaletini ve noksansızlığını ikrar etmelerini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Sübhânallah' ifadesinin 'Allah'ı tenzih ederim, O'nu her türlü kötü sıfattan uzak tutarım' anlamına geldiğini belirtir. Bu ayetteki kullanımı, bahçe sahiplerinin kendi günahlarını itiraf ederken, Allah'ı bu musibetin sebebi olmaktan tenzih etmeleri ve O'nun mutlak adaletini kabul etmeleri anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tesbih' kavramının Kur'an'da Allah'ın aşkınlığını ve mutlak yüceliğini ifade etmek için kullanıldığını vurgular. Bu ayette, bahçe sahipleri kendi kusurlarını fark ettiklerinde, Allah'ın kusursuzluğunu ve adaletini 'Sübhâne Rabbina' diyerek tasdik ederler. Bu, onların kendi sorumluluklarını üstlenmelerinin ve Allah'a karşı saygılarını ifade etmelerinin bir yoludur."}]},{"word":"كُنَّا","root":"ك و ن","rootLatin":"k-v-n","meaning":"Geçmişte bir durumda veya halde bulunmak, olmak fiili.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kâne' fiilinin zaman ve durum bildiren bir fiil olduğunu, genellikle geçmiş zamanda bir şeyin varlığını veya bir halin devamlılığını ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'innâ kunnâ zâlimîn' ifadesi, bahçe sahiplerinin geçmişte, yani musibet gelmeden önce zaten zalim bir durumda olduklarını, bu zulmün anlık değil, süreklilik arz eden bir davranış biçimi olduğunu gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kâne' fiilinin Kur'an'da sadece geçmiş zamanı değil, aynı zamanda bir durumun sürekliliğini veya bir özelliğin kalıcılığını da ifade edebileceğini belirtir. Bu ayetteki 'kunnâ', onların 'zalim olma' durumunun musibetten önceki hallerini kapsadığını ve bu durumun musibetin sebebi olduğunu vurgular."}]},{"word":"ظَـٰلِمِينَ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Haksızlık edenler, zulmedenler, haddi aşanlar, bir şeyi ait olduğu yerden başka yere koyanlar.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'zulüm' kelimesinin asıl anlamının bir şeyi ait olduğu yerden başka yere koymak olduğunu belirtir. Bu, hem başkalarına haksızlık etmek hem de kişinin kendine haksızlık etmesi, yani günah işlemesi anlamına gelir. Ayetteki 'zâlimîn' ifadesi, bahçe sahiplerinin fakirlerin hakkını vermeyerek, Allah'ın kendilerine verdiği nimeti yanlış yerde kullanarak ve O'nun emirlerine karşı gelerek hem kendilerine hem de başkalarına zulmettiklerini ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'zulüm' kelimesinin Kur'an'da genellikle haksızlık, haddi aşma ve günah işleme anlamlarında kullanıldığını açıklar. Bu ayetteki 'zâlimîn', bahçe sahiplerinin yoksullara karşı cimrilik yaparak ve Allah'ın rızasını gözetmeyerek işledikleri günahı ve bu günahın sonucunda başlarına gelen musibeti hak ettiklerini itiraf etmelerini ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zulüm' kavramının Kur'an'da sadece başkalarına yapılan haksızlığı değil, aynı zamanda Allah'ın koyduğu sınırları aşmayı ve O'nun iradesine karşı gelmeyi de kapsadığını belirtir. Bahçe sahiplerinin 'zâlimîn' olduklarını itiraf etmeleri, onların Allah'ın kendilerine verdiği nimeti doğru kullanmadıklarını, fakirlerin hakkını gasp ettiklerini ve böylece Allah'ın adaletine karşı geldiklerini kabul etmeleridir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'zulüm' kelimesinin karanlık ve haksızlık anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'zâlimîn' ifadesi, bahçe sahiplerinin kalplerinin karanlığa büründüğünü, hak ve adaletten saptıklarını ve bu nedenle ilahi cezayı hak ettiklerini itiraf etmelerini gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tovbe","adalet","sukur"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kâlû"},{"position":2,"translit":"subhâne"},{"position":3,"translit":"rabbinâ"},{"position":4,"translit":"innâ"},{"position":5,"translit":"kunnâ"},{"position":6,"translit":"zâlimîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"سُبْحَـٰنَ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"س-ب-ح","rootLatin":"s-b-h","lemma":"سُبْحَان","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"tenzih ederiz","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbimiz","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî","gloss":"bizim","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"doğrusu biz"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mebnî","gloss":"biz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":5,"surface":"كُنَّا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"olduk","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"ظَـٰلِمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"z-l-m","lemma":"ظَالِم","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"zalimler","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Nâkıs fiilin haberi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Korona Virüs'ün Düşündürdükleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/17–32*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/29*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *68/29*