# Kalem Sûresi, 48. Âyet (68:48)

> فَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

*Fasbir lihukmi rabbike velâ tekun kesâhibi-lhûti iż nâdâ ve huve mekzûm(un)*

**Meal (Diyanet):** Sen, Rabbinin hükmüne sabret. Balık sahibi (Yunus) gibi olma. Hani o, (balığın karnında) kederli bir halde Rabbine yakarmıştı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/48

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi 48. ayet, Hz. Peygamber'e sabır tavsiye ederken, Hz. Yunus'un balık karnındaki durumunu bir ibret vesilesi olarak sunmaktadır. Ayet, sabır, hüküm, balık sahibi ve keder gibi temel kavramlar üzerinden ilahi takdire rıza ve zorluklar karşısında metanet mesajı vermektedir.","keyConcepts":[{"word":"فَٱصْبِرْ","root":"ص ب ر","rootLatin":"s-b-r","meaning":"Zorluklara karşı dayanmak, metanet göstermek ve acele etmemek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sabır, nefsi hoşlanmadığı şeylerden veya arzu ettiği şeylerden alıkoymaktır. Ayetteki 'fasbir' emri, Hz. Peygamber'e, Rabbinin hükmüne razı olarak, tebliğ yolunda karşılaşacağı sıkıntılara karşı metanet göstermesini ve aceleci davranmamasını öğütlemektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Sabır, Kur'an'da genellikle Allah'ın iradesine teslimiyet ve zorluklar karşısında sebat gösterme anlamında kullanılır. Bu ayetteki sabır, ilahi takdire rıza gösterme ve peygamberlik görevini yerine getirirken karşılaşılan engellere dayanma erdemini ifade eder."}]},{"word":"لِحُكْمِ","root":"ح ك م","rootLatin":"h-k-m","meaning":"Allah'ın takdiri, emri ve iradesi.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Hüküm, Allah'ın emri ve takdiridir. Ayetteki 'lihukmi Rabbike' ifadesi, Allah'ın peygamberine yönelik takdirine, yani tebliğ görevinin zorluklarına ve nihai zafere ulaşma sürecine işaret eder. Bu hükme sabretmek, ilahi iradeye teslimiyettir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüküm, bir şeyi sağlamlaştırmak ve onu engellemek anlamlarına gelir. Allah'ın hükmü, O'nun kesin ve değiştirilemez iradesidir. Ayetteki bağlamda, Hz. Peygamber'in tebliğ sürecindeki ilahi takdire ve bu takdirin getirdiği zorluklara karşı sabretmesi emredilmektedir."}]},{"word":"ٱلْحُوتِ","root":"ح و ت","rootLatin":"h-v-t","meaning":"Büyük balık, özellikle Hz. Yunus'u yutan balık.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hût, büyük balık demektir. Bu ayetteki 'sahibi'l-hût' ifadesi, Hz. Yunus'a atıfta bulunur ve onun balık tarafından yutulma kıssasına gönderme yapar. Bu, Hz. Peygamber'e, Hz. Yunus'un düştüğü hataya düşmemesi için bir uyarıdır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Hût, denizde yaşayan büyük bir canlıdır. Kur'an'da Hz. Yunus kıssasında özel bir anlam kazanmıştır. Ayetteki kullanımı, Hz. Yunus'un aceleci davranarak kavmini terk etmesi sonucu balık tarafından yutulması olayına işaret ederek, sabrın önemini vurgular."}]},{"word":"مَكْظُومٌ","root":"ك ظ م","rootLatin":"k-z-m","meaning":"Kederle dolu, öfkesini veya üzüntüsünü içine atmış, boğulmuş durumda.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kazm, öfkeyi veya üzüntüyü yutmak, içine atmaktır. 'Mekzûm', kederle dolu, öfkesini veya üzüntüsünü dışa vurmayıp içinde tutan kişi demektir. Ayetteki 've hüve mekzûm' ifadesi, Hz. Yunus'un balığın karnında iken yaşadığı büyük üzüntü ve pişmanlık halini tasvir eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Mekzûm, keder ve üzüntüden dolayı içi dolmuş, boğulmuş gibidir. Hz. Yunus'un bu hali, kavmini terk etme hatasından duyduğu derin pişmanlığı ve Allah'a yönelişindeki samimiyeti gösterir. Bu durum, Hz. Peygamber'e, zorluklar karşısında sabırlı olması ve ümitsizliğe kapılmaması için bir ders niteliğindedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["sabir","kissa-diger-peygamberler","dua","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde"},{"position":1,"surface":"ٱصْبِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ص-ب-ر","rootLatin":"s-b-r","lemma":"صَبَرَ","form":"İf'al","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"sabret"},{"position":2,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":2,"surface":"حُكْمِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ح-ك-م","rootLatin":"h-k-m","lemma":"حُكْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"hükmüne"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"senin"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nehiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"olma"},{"position":5,"surface":"تَكُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy edatı 'lâ' ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"olma"},{"position":6,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"gibi"},{"position":6,"surface":"صَاحِبِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ص-ح-ب","rootLatin":"s-h-b","lemma":"صَاحِب","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sahibi"},{"position":7,"surface":"ٱلْحُوتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ح-و-ت","rootLatin":"h-w-t","lemma":"حُوت","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"balığın"},{"position":8,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Zarf olduğu için mebnî","gloss":"o zaman"},{"position":9,"surface":"نَادَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-د-و","rootLatin":"n-d-w","lemma":"نَادَى","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"seslenmişti"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Hâl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Hâl harfi olduğu için mebnî","gloss":"iken"},{"position":10,"surface":"هُوَ","pos":"harf","posDetail":"Münfasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mebnî mahallen merfû","gloss":"o"},{"position":11,"surface":"مَكْظُومٌ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ك-ظ-م","rootLatin":"k-z-m","lemma":"مَكْظُوم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"pek üzgün"}]