# Kalem Sûresi, 6. Âyet (68:6)

> بِأَييِّكُمُ ٱلْمَفْتُونُ

*Bi-eyyikumu-lmeftûn(u)*

**Meal (Diyanet):** (5-6) Hanginizin deli olduğunu yakında sen de göreceksin, onlar da görecekler.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/68/6

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Kalem Suresi'nin 6. ayeti, 'aklını yitirmiş' veya 'fitneye düşmüş' olma durumunu ifade eden temel bir kavram etrafında şekillenmektedir. Ayet, muhatabın (Hz. Peygamber) ve inkarcıların kimin gerçekten sapkın olduğunu yakında anlayacaklarını vurgular. Dilbilimsel olarak, 'iftinân' kökünden türeyen 'meftûn' kelimesi, ayetin ana mesajını taşır ve hem zihinsel bir durumu hem de bir imtihan sürecini ima eder.","keyConcepts":[{"word":"بِأَييِّكُمُ","root":"أَيّ","rootLatin":"e-y-y","meaning":"Bu kelime, 'hanginiz' anlamında bir soru edatı olup, muhataplar arasında bir ayrım ve belirleme yapma işlevini görür.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'eyy' kelimesinin 'temyîz' (ayırt etme) ve 'istifhâm' (soru sorma) için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'bi-eyyikum' ifadesi, 'sizden hanginiz' anlamında olup, kimin 'meftûn' olduğunun belirlenmesi amacını taşır. Bu, ilahi bir meydan okuma ve hakikatin ortaya çıkışına işaret eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'eyy' kelimesinin hem soru edatı hem de şart edatı olarak kullanılabileceğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, 'kim' sorusunu yönelterek, 'meftûn' sıfatının kime ait olduğunun sorgulanmasını sağlar ve bu sorgulamanın sonucunun yakında ortaya çıkacağını ima eder."}]},{"word":"ٱلْمَفْتُونُ","root":"ف-ت-ن","rootLatin":"f-t-n","meaning":"Bu kelime, 'fitneye düşmüş, aklını yitirmiş, imtihan edilmiş, sapkın' anlamlarına gelir ve ayette kimin doğru yoldan saptığını ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'el-meftûn' kelimesini 'aklını yitirmiş, cinlenmiş' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, müşriklerin Hz. Peygamber'e yönelik 'mecnûn' (deli) yakıştırmalarına bir cevap niteliğindedir; asıl aklını yitirenlerin kendileri olduğunu ima eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'fitne' kelimesinin kökeninde altını ateşte eriterek saflığını test etme anlamının yattığını belirtir. 'Meftûn' ise bu imtihandan geçmiş veya imtihan edilmiş kişidir. Ayetteki kullanımı, kimin hakikat karşısında imtihanı kaybettiğini ve sapkınlığa düştüğünü vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'fitne' kavramının Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahip olduğunu, genellikle 'imtihan, deneme, kargaşa, sapkınlık' anlamlarında kullanıldığını belirtir. 'Meftûn' kelimesi, bu bağlamda, ilahi bir imtihanla karşı karşıya kalmış ve bu imtihan sonucunda doğru yoldan sapmış kişiyi ifade eder. Ayet, kimin bu sapkınlık içinde olduğunun yakında açığa çıkacağını bildirir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'fitne' kökünün 'deneme, sınama, baştan çıkarma, kargaşa çıkarma' gibi anlamlara geldiğini vurgular. 'Meftûn' kelimesi ise, bu denemelerle aklı karışmış, doğruyu yanlıştan ayırt edemez hale gelmiş veya bir fitneye düşmüş kişiyi ifade eder. Ayette, müşriklerin Hz. Peygamber'e isnat ettikleri 'mecnunluk' ithamının aslında kendilerine ait olduğunu, onların 'fitneye düşmüş' kişiler olduğunu belirtir."}]}]}