# Hâkka Sûresi, 10. Âyet (69:10)

> فَعَصَوْا۟ رَسُولَ رَبِّهِمْ فَأَخَذَهُمْ أَخْذَةً رَّابِيَةً

*Fe'asav rasûle rabbihim fe-eḣażehum aḣżeten râbiye(ten)*

**Meal (Diyanet):** Öyle ki Rablerinin elçilerine karşı geldiler. Bunun üzerine Allah da onları gittikçe artan bir azap ile yakaladı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/69/10

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, geçmiş ümmetlerin Rablerinin elçisine karşı gelmeleri ve bunun sonucunda şiddetli bir azapla yakalanmalarını dilbilimsel olarak ele almaktadır. Özellikle 'isyankârlık' ve 'şiddetli yakalama' kavramları, ayetin ana mesajını oluşturan temel unsurlardır.","keyConcepts":[{"word":"عَصَوْا۟","root":"ع ص ى","rootLatin":"a-s-y","meaning":"İtaatsizlik etmek, karşı gelmek, isyan etmek.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsyan (عصيان), emre muhalefet etmektir. Ayetteki 'عَصَوْا۟' ifadesi, kavmin Rablerinin elçisine karşı gelerek onun getirdiği emirlere uymadığını ve bu itaatsizliğin bir sonucu olarak azaba uğradığını vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Arapçada 'عصى' fiili, bir şeye muhalefet etmek ve ondan yüz çevirmek anlamında kullanılır. Burada, peygamberin tebliğ ettiği hakikatlere karşı gelme ve ona itaat etmeme durumunu ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İsyan (ma'siyet) kavramı Kur'an'da genellikle Allah'ın veya peygamberlerinin emirlerine karşı gelme, ilahi düzene aykırı hareket etme anlamında kullanılır. Bu ayette, peygamberin tebliğine karşı gelerek ilahi iradeye muhalefet etme durumunu açıkça belirtir."}]},{"word":"رَسُولَ","root":"ر س ل","rootLatin":"r-s-l","meaning":"Elçi, gönderilmiş kişi, peygamber.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul (رسول), bir mesajı iletmek üzere gönderilen kişidir. Ayetteki 'رَسُولَ رَبِّهِمْ' ifadesi, Allah tarafından insanlara doğru yolu göstermek için gönderilen elçiyi ifade eder ve ona karşı gelmenin ciddiyetini vurgular."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Resul, Allah'ın emirlerini ve yasaklarını insanlara ulaştıran, onlara yol gösteren kişidir. Bu bağlamda, kavmin isyanı doğrudan Allah'ın mesajına ve elçisine karşı bir duruşu temsil eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Resul kavramı, Kur'an'da Allah ile insanlık arasındaki iletişimi sağlayan merkezi figürü ifade eder. Resule itaat, Allah'a itaatle eşdeğerdir; dolayısıyla ona isyan, Allah'a isyan anlamına gelir ve bu ayetteki azabın temel nedenidir."}]},{"word":"أَخَذَهُمْ","root":"أ خ ذ","rootLatin":"a-h-z","meaning":"Yakalamak, tutmak, ele geçirmek, cezalandırmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ahz (أخذ), bir şeyi ele geçirmek, tutmak veya cezalandırmak anlamlarına gelir. Ayetteki 'فَأَخَذَهُمْ' ifadesi, Allah'ın isyan eden kavmi azapla yakalamasını, onları cezalandırmasını ve bu cezanın kaçınılmazlığını ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ahz, burada ilahi bir ceza olarak, kavmin işlediği günahlar sebebiyle Allah tarafından kuşatılması ve helak edilmesi anlamındadır. Bu, onların kaçamayacağı bir akıbeti gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Kur'an'da 'ahz' fiili, genellikle Allah'ın günahkâr kavimleri helak etmesi, onları azapla kuşatması bağlamında kullanılır. Bu ayette de, isyan eden kavmin ilahi bir müdahale ile cezalandırılmasını ve bu cezanın şiddetini vurgular."}]},{"word":"رَّابِيَةً","root":"ر ب و","rootLatin":"r-b-w","meaning":"Artan, çoğalan, şiddeti gittikçe yükselen.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rebâ (ربا) fiili, artmak, çoğalmak, yükselmek anlamlarına gelir. 'رَّابِيَةً' kelimesi ise 'artan, çoğalan' demektir. Ayetteki 'أَخْذَةً رَّابِيَةً' ifadesi, Allah'ın yakalamasının veya azabının şiddetinin sürekli arttığını, katlanarak büyüdüğünü ve bu cezanın dehşetini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Râbiye, bir şeyin miktarının veya şiddetinin artması, yükselmesi demektir. Bu ayette, Allah'ın azabının sadece bir defalık değil, sürekli artan ve şiddetlenen bir niteliğe sahip olduğunu ifade eder, bu da cezanın büyüklüğünü gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Râbiye kelimesi, bir şeyin diğerine göre daha fazla olması, üstün gelmesi anlamında da kullanılır. Burada, Allah'ın azabının diğer azaplardan daha şiddetli ve daha büyük olduğunu, sürekli artan bir etkiye sahip olduğunu belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","peygamberlik","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fe'asav"},{"position":2,"translit":"rasûle"},{"position":3,"translit":"rabbihim"},{"position":4,"translit":"fe-eḣażehum"},{"position":5,"translit":"aḣżeten"},{"position":6,"translit":"râbiye(ten)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bunun üzerine, ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"عَصَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ص-ي","rootLatin":"'-s-w","lemma":"عَصَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"isyan ettiler","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"رَسُولَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-س-ل","rootLatin":"r-s-l","lemma":"رَسُول","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"elçisine","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"رَبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Rabbinin","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"bunun üzerine","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"أَخَذَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"أَخَذَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yakaladı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onları","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":5,"surface":"أَخْذَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar-ı Merra","root":"ا-خ-ذ","rootLatin":"a-kh-dh","lemma":"أَخْذَة","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i Mutlak olduğu için mansûb","gloss":"bir yakalayışla","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûl-i mutlak","izafet":"Muzâf"},{"position":6,"surface":"رَّابِيَةً","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ر-ب-و","rootLatin":"r-b-w","lemma":"رَابِيَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki ismin sıfatı olduğu için mansûb","gloss":"şiddeti artan","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/10*
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/10*