# Hâkka Sûresi, 11. Âyet (69:11)

> إِنَّا لَمَّا طَغَا ٱلْمَآءُ حَمَلْنَـٰكُمْ فِى ٱلْجَارِيَةِ

*İnnâ lemmâ taġâ-lmâu hamelnâkum fî-lcâriye(ti)*

**Meal (Diyanet):** (11-12) Şüphesiz, (Nuh zamanında) su bastığı vakit, sizi gemide biz taşıdık ki, bu olayı sizin için bir uyarı yapalım ve belleyecek kulaklar da onu bellesin.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/69/11

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Nuh Tufanı'na atıfta bulunarak Allah'ın kudretini ve insanlığa olan lütfunu vurgulamaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, suyun azgınlığını, geminin taşıyıcılığını ve bu olayın bir ibret oluşunu dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"طَغَا","root":"ط غ و","rootLatin":"t-ğ-v","meaning":"Suyun haddini aşması, azgınlaşması ve yükselmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, طغيان (tuğyan) kelimesini haddi aşmak, sınırı geçmek olarak açıklar. Ayetteki 'طَغَا ٱلْمَآءُ' ifadesi, suyun normal seviyesini aşarak her yeri kaplaması ve azgınlaşması durumunu ifade eder. Bu, Allah'ın kudretinin bir tecellisi olarak suyun kontrol dışına çıkmasını anlatır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'طغى الماء' ifadesini 'su yükseldi ve her şeyi kapladı' şeklinde tefsir eder. Bu, suyun sadece taşmakla kalmayıp, aynı zamanda yeryüzünü istila etmesi ve her şeyi kuşatması anlamını taşır ki, bu da Nuh Tufanı'nın şiddetini ve kapsamını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tuğyan' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'a karşı gelme, haddi aşma ve isyan etme anlamlarında kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayette, cansız bir varlık olan su için kullanılması, suyun tıpkı isyan eden bir varlık gibi kontrol dışına çıkarak azgınlaşmasını ve ilahi bir ceza aracı haline gelmesini sembolize eder."}]},{"word":"ٱلْمَآءُ","root":"م و ه","rootLatin":"m-v-h","meaning":"Canlıların yaşam kaynağı olan suyun, bu ayette helak edici bir güç olarak tecelli etmesidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ماء' kelimesinin bilinen anlamı olan 'su' olduğunu belirtir. Ancak ayetteki bağlamda, bu suyun sıradan bir su değil, tufan suları olduğunu ve Allah'ın emriyle azgınlaşarak helak edici bir güce dönüştüğünü ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ماء' kelimesinin hem hayat veren hem de helak eden bir unsur olarak Kur'an'da geçtiğini vurgular. Bu ayetteki 'ماء', Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak, insanlığın isyanına karşı bir ceza aracı olarak kullanılmış ve helak edici özelliğini ön plana çıkarmıştır."}]},{"word":"حَمَلْنَاكُمْ","root":"ح م ل","rootLatin":"h-m-l","meaning":"Allah'ın, Nuh Tufanı'nda inananları gemiye bindirerek kurtarması ve koruması eylemidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'حمل' kelimesinin bir şeyi taşımak, yüklenmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'حَمَلْنَاكُمْ' ifadesi, Allah'ın insanları (Nuh ve beraberindekileri) gemiye bindirerek tufandan kurtarmasını, onlara lütuf ve merhametle muamele etmesini ifade eder."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, bu fiilin Allah'a isnat edilmesiyle, taşıma eyleminin sadece fiziksel bir eylemden öte, ilahi bir koruma ve kurtarma lütfu olduğunu vurgular. Allah'ın insanları tufanın şiddetinden koruyarak yeni bir başlangıç için taşıdığını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'haml' kökünün Kur'an'da genellikle bir sorumluluğu üstlenmek, bir yükü taşımak ve korumak anlamlarında kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki kullanım, Allah'ın insanlığın devamını sağlama sorumluluğunu üstlenerek onları tufandan kurtarmasını ve yeni bir neslin taşıyıcısı olmalarını sağlamasını anlatır."}]},{"word":"ٱلْجَارِيَةِ","root":"ج ر ي","rootLatin":"c-r-y","meaning":"Suyun üzerinde akıp giden, süzülen gemi anlamında olup, Nuh'un gemisine işaret eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Es-Sicistânî, 'جَارِيَة' kelimesinin 'akan, yürüyen' anlamında olduğunu ve bu bağlamda su üzerinde akıp giden gemiyi ifade ettiğini belirtir. Nuh'un gemisi, tufan suları üzerinde akıp giderek inananları taşıyan bir kurtuluş aracı olmuştur."},{"author":"Abu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"El-Kefevî, 'جَارِيَة' kelimesinin 'cereyan eden, hareket eden' anlamını taşıdığını ve bu ayette Nuh'un gemisine atıfta bulunarak, geminin su üzerinde hareket kabiliyetini ve Allah'ın emriyle bu hareketin gerçekleştiğini vurgular. Bu, geminin sadece bir taşıma aracı değil, aynı zamanda ilahi bir mucize olduğunu gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'cereyan' kökünün Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretinin bir tezahürü olarak doğal olayların akışını ifade ettiğini belirtir. 'ٱلْجَارِيَةِ' kelimesinin burada kullanılması, geminin Allah'ın iradesiyle su üzerinde akıp gitmesini ve ilahi bir kurtuluş planının parçası olmasını sembolize eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-nuh","tabiat-ayetleri","kissa-gecmis-kavimler","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"İnnâ"},{"position":2,"translit":"lemmâ"},{"position":3,"translit":"taġâ"},{"position":4,"translit":"l-mâu"},{"position":5,"translit":"hamelnâkum"},{"position":6,"translit":"fî"},{"position":7,"translit":"lcâriye(ti)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz biz"},{"position":1,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mahallen mansûb","gloss":"biz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Nâsih harfin ismi"},{"position":2,"surface":"لَمَّا","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمَّا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"olduğu zaman","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Zaman zarfı","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"طَغَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ط-غ-ي","rootLatin":"ṭ-ġ-w","lemma":"طَغَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"taştı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":4,"surface":"ٱلْمَآءُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ه","rootLatin":"m-w-h","lemma":"مَاء","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"su","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil"},{"position":5,"surface":"حَمَلْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ح-م-ل","rootLatin":"ḥ-m-l","lemma":"حَمَلَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müşterek","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"taşıdık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":5,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sizi","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":6,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":7,"surface":"ٱلْجَارِيَةِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ج-ر-ي","rootLatin":"j-r-y","lemma":"جَارِيَة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"akan (gemi)","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/11*
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/11*