# Hâkka Sûresi, 3. Âyet (69:3)

> وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا ٱلْحَآقَّةُ

*Vemâ edrâke mâ-lhâkka(tu)*

**Meal (Diyanet):** Gerçekleşecek olan kıyametin ne olduğunu sen ne bileceksin?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/69/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, 'el-Hâkka' kavramının dehşetini ve idrak edilemezliğini vurgulamaktadır. Soru edatları ve 'edrâke' fiili, kıyametin büyüklüğünü ve insan aklının onu tam olarak kavrayamayacağını ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د ر ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Sana ne bildirdi, ne öğretti, ne idrak ettirdi?","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'edrâke' ifadesinin 'ne bildirdi, ne öğretti' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, 'el-Hâkka'nın mahiyetinin insan idrakinin ötesinde olduğunu, dolayısıyla Allah'tan başkasının onu tam olarak bilemeyeceğini vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesinin bir şeyi bilmek, idrak etmek anlamına geldiğini ifade eder. 'Mâ edrâke' kalıbının ise, muhatabın o şeyin hakikatini tam olarak kavrayamayacağını, bilgisinin sınırlı olduğunu ima ettiğini belirtir. Bu ayette de 'el-Hâkka'nın dehşetinin ve büyüklüğünün insan idrakini aştığına işaret eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' ve 'dirâyet' gibi kavramların Kur'an'da bilginin farklı derecelerini ifade ettiğini belirtir. 'Mâ edrâke' kalıbının, genellikle Allah'ın bildirmesi dışında bilinemeyecek, insan aklının kavrayamayacağı yüce ve gizemli gerçekler için kullanıldığını vurgular. Bu ayette 'el-Hâkka'nın mahiyetinin insan için tam bir sır olduğunu gösterir."}]},{"word":"ٱلْحَآقَّةُ","root":"ح ق ق","rootLatin":"h-k-k","meaning":"Gerçekleşecek olan, kaçınılmaz olan, kıyamet.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'el-Hâkka' kelimesinin 'kıyamet' anlamına geldiğini ve bu ismin, kıyametin gerçekleşmesinin kesinliğinden, şüphesizliğinden kaynaklandığını belirtir. Ayetteki kullanımı, kıyametin vuku bulmasının mutlak bir gerçek olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hakk' kökünün 'gerçekleşen, sabit olan, doğru olan' anlamlarına geldiğini açıklar. 'el-Hâkka'nın ise, kıyamet için kullanılan bir isim olduğunu ve bu ismin, kıyametin gerçekleşmesinin kesinliği, hakikati ve o gün her şeyin hakikatinin ortaya çıkması nedeniyle verildiğini ifade eder. Ayetteki tekrarı, bu gerçeğin büyüklüğünü ve dehşetini pekiştirir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'el-Hâkka'nın kıyametin isimlerinden biri olduğunu ve bu ismin, kıyametin hakikatinin ortaya çıkması, her şeyin hakkının verilmesi ve gerçekleşmesinin kesinliği nedeniyle verildiğini belirtir. Ayetteki 'mâ el-Hâkka' sorusu, bu olayın büyüklüğünü ve insan aklının onu tam olarak kavrayamayacağını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hakk' kökünün Kur'an'da 'gerçek, doğru, sabit' gibi temel anlamlar taşıdığını ve 'el-Hâkka'nın bu kökten türeyerek kıyametin kaçınılmaz ve mutlak gerçekliğini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, kıyametin dehşetini ve insan idrakinin onu tam olarak kuşatamayacağını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirdi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"sana"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"ٱلْحَآقَّةُ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ح-ق-ق","rootLatin":"h-q-q","lemma":"حَاقَّة","form":"Fâ'ile","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Merfû"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"gerçekleşecek olan"}]