# Hâkka Sûresi, 33. Âyet (69:33)

> إِنَّهُۥ كَانَ لَا يُؤْمِنُ بِٱللَّهِ ٱلْعَظِيمِ

*İnnehu kâne lâ yu/minu bi(A)llâhi-l'azîm(i)*

**Meal (Diyanet):** "Çünkü o, azamet sahibi Allah'a iman etmiyordu."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/69/33

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'a imanın yokluğunu ve bunun getirdiği olumsuz sonuçları vurgulamaktadır. Temel olarak 'iman' ve 'Allah' kavramları üzerinden bir reddediş hali ifade edilmektedir.","keyConcepts":[{"word":"يُؤْمِنُ","root":"أ م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Bu kelime, Allah'a inanmak, tasdik etmek ve güvenmek anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'îmân' kelimesinin kökeninin 'emn' (güven, emniyet) olduğunu belirtir. İman, kalbin tasdiki ve dilin ikrarıyla birlikte bir güven halini ifade eder. Ayetteki 'lâ yu'minu' ifadesi, bu güven ve tasdikin tamamen yokluğunu, yani Allah'a karşı bir inkâr halini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'iman' kavramının Kur'an'da sadece 'inanmak' değil, aynı zamanda 'güvenmek' ve 'kendini teslim etmek' anlamlarını da içerdiğini belirtir. Ayetteki olumsuz kullanım, bu güven ve teslimiyetin tamamen reddedildiğini, dolayısıyla Allah'ın varlığına ve birliğine dair herhangi bir tasdikin bulunmadığını gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'iman'ın Kur'an'da genellikle 'Allah'a, peygamberlere, kitaplara ve ahiret gününe inanmak' şeklinde geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ifade eder. Bu ayetteki 'lâ yu'minu billâhi' ifadesi, bu geniş anlam yelpazesinin temelini oluşturan Allah'a olan inancın kökten reddedildiğini açıkça ortaya koyar."}]},{"word":"بِٱللَّهِ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Bu kelime, ibadet edilen, tapınılan, varlığı zorunlu olan tek ilah olan Allah'ı ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Allah' isminin, tüm övgü ve yüceltmelerin kendisine ait olduğu, ibadete layık tek varlık olduğunu belirtir. Ayetteki 'billâhi' ifadesi, inkârın doğrudan bu yüce varlığa yönelik olduğunu, yani O'nun ilahlığını ve birliğini reddettiğini gösterir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'Allah' isminin, 'el-ilah' kelimesinden türediğini ve 'ibadet edilen' anlamına geldiğini ifade eder. Bu ismin, tüm kemal sıfatlarını kendinde toplayan, eşi ve benzeri olmayan tek zat için kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, bu eşsiz ve yüce varlığa imanın reddedilmesi, en büyük günah olarak sunulur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Allah' isminin, zat-ı ilahiyeye mahsus bir isim olduğunu ve diğer isimlerin O'nun sıfatlarını ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'billâhi' ifadesi, inkârın doğrudan bu zat-ı ilahiyeye yönelik olduğunu, yani O'nun varlığını ve birliğini kabul etmediğini vurgular."}]},{"word":"ٱلْعَظِيمِ","root":"ع ظ م","rootLatin":"a-z-m","meaning":"Bu kelime, büyüklük, yücelik ve azamet sahibi olan Allah'ı niteler.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'azîm' kelimesinin, büyüklük ve yücelik ifade ettiğini belirtir. Allah için kullanıldığında, O'nun kudretinin, ilminin ve hükümranlığının sınırsızlığını vurgular. Ayetteki 'Allahil-Azîm' ifadesi, inkârın sadece Allah'a değil, aynı zamanda O'nun bu eşsiz azametine karşı olduğunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'azîm' kelimesinin, hem maddi hem de manevi büyüklüğü ifade edebileceğini, ancak Allah için kullanıldığında, O'nun zatına ve sıfatlarına mahsus bir yüceliği ifade ettiğini belirtir. Bu ayette, inkâr edilenin, tüm evrenin yaratıcısı ve yöneticisi olan bu yüce varlık olduğu vurgulanır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'azîm' kelimesinin, 'büyük, ulu, şanı yüce' anlamlarına geldiğini ve Allah'ın sıfatlarından biri olduğunu ifade eder. Ayetteki 'el-Azîm' sıfatı, inkârın ne denli büyük bir varlığa karşı yapıldığını ve dolayısıyla bu inkârın vehametini artırdığını belirtir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kufur-sirk","iman","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"muhakkak ki"},{"position":1,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb mahallen","gloss":"o"},{"position":2,"surface":"كَانَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idi"},{"position":3,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":4,"surface":"يُؤْمِنُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-م-ن","rootLatin":"hamza-m-n","lemma":"آمَنَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edici bulunmadığı için merfû","gloss":"inanır"},{"position":5,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":5,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Allah'a"},{"position":6,"surface":"ٱلْعَظِيمِ","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ع-ظ-م","rootLatin":"ayn-z-m","lemma":"عَظِيم","form":"-","features":{"state":"Marife","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Önceki ismin (Allah) sıfatı olduğu için mecrûr","gloss":"yüce"}]