# Hâkka Sûresi, 8. Âyet (69:8)

> فَهَلْ تَرَىٰ لَهُم مِّنۢ بَاقِيَةٍ

*Fehel terâ lehum min bâkiye(tin)*

**Meal (Diyanet):** Şimdi onlardan geri kalan bir şey görüyor musun?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/69/8

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Hâkka Suresi'nin 8. ayeti, helak olan kavimlerin akıbetini sorgulayarak, onların geride hiçbir iz bırakmadığını vurgulamaktadır. Ayet, 'görmek' ve 'bakiye' kavramları üzerinden yok oluşun kesinliğini ve geride kalan hiçbir şeyin olmadığını dilbilimsel bir derinlikle ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"تَرَىٰ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Ayetteki bağlamda, gözle görmek veya idrak etmek, farkına varmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ru'yet' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'terâ' fiili, helak olan kavimlerden geriye kalan bir şeyin olup olmadığını sorgulayarak, gözle görülebilir veya akılla idrak edilebilir hiçbir iz kalmadığını vurgular. (el-Müfredât, s. 352)"},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'terâ' fiilinin burada mecazi bir anlam taşıdığını, yani 'bilir misin, farkında mısın' manasına geldiğini ifade eder. Helak olan kavimlerin akıbeti karşısında, onlardan geriye hiçbir şeyin kalmadığına dair bir idrak ve bilgi sorgulamasıdır. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 268)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'görme' fiillerinin sadece fiziksel algıyı değil, aynı zamanda derin bir anlayış ve kavrayışı da içerdiğini belirtir. Buradaki 'terâ', helakın kesinliğini ve geride hiçbir şeyin kalmadığını tam anlamıyla idrak etme çağrısıdır. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 187)"}]},{"word":"بَاقِيَةٍ","root":"ب ق ى","rootLatin":"b-k-y","meaning":"Ayetteki bağlamda, helak olan kavimlerden geriye kalan, varlığını sürdüren hiçbir şey, hiçbir iz anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bâkıye' kelimesinin burada 'geriye kalan, devam eden' anlamında kullanıldığını ve helak olan kavimlerden hiçbir kalıntının, hiçbir neslin veya eserin kalmadığını ifade ettiğini belirtir. (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân, s. 473)"},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'bekâ' kökünün 'bir şeyin varlığını sürdürmesi, devam etmesi' anlamına geldiğini açıklar. 'Bâkıye' kelimesi ise, helak olan kavimlerin ardından geriye kalan, varlığını sürdüren hiçbir şeyin olmadığını vurgulayarak, onların tamamen yok olduğunu ifade eder. (el-Müfredât, s. 84)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'bâkıye' kelimesinin burada 'geride kalan bir topluluk, bir nesil' veya 'geride kalan bir eser, bir iz' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayet, helak olan kavimlerin ne bir neslinin ne de bir eserinin kalmadığını, tamamen silinip gittiğini ifade eder. (Umdetü'l-Huffâz, c. 1, s. 256)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'bekâ' kökünün Kur'an'da genellikle kalıcılık ve devamlılık anlamında kullanıldığını, ancak bu ayetteki 'bâkıye'nin olumsuz bir bağlamda, yani 'kalmayan, yok olan' anlamında kullanıldığını vurgular. Helakın kesinliğini ve geride hiçbir iz bırakmadığını pekiştirir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 112)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-gecmis-kavimler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":1,"surface":"هَلْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هَلْ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mı, mi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"İstifhâm edatı"},{"position":2,"surface":"تَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ا-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb ve cezm edatlarından etkilenmediği için merfû","gloss":"görür müsün","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"için","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":3,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"مِّنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Zâide)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"den, dan (fazlalık)","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":5,"surface":"بَاقِيَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ب-ق-ي","rootLatin":"b-q-y","lemma":"بَاقِيَة","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalan, arda kalan","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Fehel"},{"position":2,"translit":"terâ"},{"position":3,"translit":"lehum"},{"position":4,"translit":"min"},{"position":5,"translit":"bâkiye(tin)"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/8*
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/8*
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/8*
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/8*
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *69/8*