# A'râf Sûresi, 138. Âyet (7:138)

> وَجَـٰوَزْنَا بِبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْبَحْرَ فَأَتَوْا۟ عَلَىٰ قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلَىٰٓ أَصْنَامٍ لَّهُمْ ۚ قَالُوا۟ يَـٰمُوسَى ٱجْعَل لَّنَآ إِلَـٰهًا كَمَا لَهُمْ ءَالِهَةٌ ۚ قَالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ

*Vecâveznâ bibenî isrâ-île-lbehra feetev ‘alâ kavmin ya'kufûne ‘alâ asnâmin lehum(c) kâlû yâ mûsâ-c'al lenâ ilâhen kemâ lehum âlihe(tun)(c) kâle innekum kavmun techelûn(e)*

**Meal (Diyanet):** İsrailoğullarını denizden geçirdik. Derken, kendilerine ait putlara tapan bir kavme rastladılar. İsrailoğulları, "Ey Musa! Onların kendilerine ait ilahları (putları) olduğu gibi sen de bize ait bir ilah yapsana" dediler. Musa şöyle dedi: "Şüphesiz siz cahillik eden bir kavimsiniz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/138

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, İsrailoğulları'nın denizden geçişi sonrası karşılaştıkları putperest bir kavimle olan etkileşimlerini ve bu etkileşim sonucunda ortaya çıkan inançsal sapmayı dilbilimsel bir çerçevede ele almaktadır. Özellikle 'geçmek', 'tapmak', 'putlar' ve 'bilgisizlik' kavramları, ayetin ana mesajını oluşturan temel semantik alanları işaret etmektedir.","keyConcepts":[{"word":"جَاوَزْنَا","root":"ج و ز","rootLatin":"c-v-z","meaning":"Bir yerden diğerine geçmek, aşmak, ötesine geçmek anlamındadır ve burada İsrailoğulları'nın denizi geçmesini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cevaz (جواز) kelimesi, bir şeyin üzerinden geçmek, bir engeli aşmak demektir. Ayetteki 'câveznâ' (جَاوَزْنَا) fiili, Allah'ın İsrailoğulları'nı denizin ötesine geçirmesini, yani onlara bu geçişi kolaylaştırmasını ifade eder. Bu, ilahi bir yardımla gerçekleşen bir aşma eylemidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Cevaz, bir şeyin üzerinden geçmek, aşmak anlamına gelir. Burada 'câveznâ bi-benî İsrâîl el-bahr' (وَجَـٰوَزْنَا بِبَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ ٱلْبَحْرَ) ifadesi, İsrailoğulları'nı denizden geçirdiğimiz, yani denizi onlar için geçilebilir kıldığımız mecazını taşır. Fiilin müteaddi kullanımı, Allah'ın bu eylemi gerçekleştiren fail olduğunu vurgular."}]},{"word":"يَعْكُفُونَ","root":"ع ك ف","rootLatin":"a-k-f","meaning":"Bir şeye yönelip ona bağlanmak, ibadet etmek, sürekli olarak bir yerde kalmak veya bir şeye adanmak anlamındadır ve burada putlara tapınmayı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İ'tikâf (اعتكاف), bir şeye yönelip ona bağlanmak, bir yerde sürekli kalmak ve kendini ona adamak demektir. Ayetteki 'ya'kufûne alâ asnâmin' (يَعْكُفُونَ عَلَىٰٓ أَصْنَامٍ) ifadesi, o kavmin putlara ibadet etmek, onlara hizmet etmek ve onlara adanmak suretiyle sürekli olarak yöneldiğini, onlara bağlı kaldığını gösterir. Bu, bir tür ibadet ve adanmışlık halidir."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Akf (عكف), bir şeyin üzerinde durmak, ona yönelmek ve ona bağlı kalmak demektir. Burada 'ya'kufûne' fiili, putlara ibadet eden, onlara yönelen ve onlara adanmış olan bir kavmi tasvir eder. Bu, onların putperestlikteki kararlılıklarını ve bağlılıklarını ifade eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"İzutsu, 'akf' kökünün Kur'an'da genellikle bir şeye sürekli olarak yönelme, ona adanma ve ona bağlı kalma anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki kullanımı, putlara karşı gösterilen bu adanmışlığın, tevhid inancına aykırı bir 'ibadet' biçimi olduğunu vurgular. Kavmin putlara olan bu 'bağlılığı', onların şirke düşmüş olduğunu gösterir."}]},{"word":"أَصْنَامٍ","root":"ص ن م","rootLatin":"s-n-m","meaning":"Tapınılan, genellikle insan veya hayvan şeklinde yontulmuş cansız varlıklar, putlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sanem (صنم), tapınılan suret, heykel demektir. Genellikle insan suretinde yontulmuş putlar için kullanılır. Ayetteki 'asnâm' (أَصْنَامٍ) kelimesi, İsrailoğulları'nın karşılaştığı kavmin taptığı, kendi elleriyle yaptıkları cansız varlıkları ifade eder. Bu, Allah'tan başka ilah edinmenin somut bir göstergesidir."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sanem, tapınılan heykeldir. Ayette geçen 'asnâm', o kavmin Allah'a ortak koştuğu, ibadet ettiği heykelleri ve putları ifade eder. Bu kelime, cansız ve faydasız varlıklara tapınmanın boşluğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'sanem' kelimesinin Kur'an'da 'ilah' kavramının zıddı olarak, yani gerçek ilah olmayan, insan yapımı ve güçsüz varlıkları ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'asnâm', İsrailoğulları'nın henüz tevhid inancını tam olarak özümseyememiş olmalarının bir göstergesi olarak, onların da benzer bir sapmaya düşme potansiyelini ortaya koyar."}]},{"word":"إِلَـٰهًا","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen varlık, tanrı anlamına gelir ve burada İsrailoğulları'nın Musa'dan kendileri için istediği sahte tanrıyı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İlah (إله), ibadet edilen, kendisine yönelilen varlık demektir. Ayetteki 'ilâhen' (إِلَـٰهًا) kelimesi, İsrailoğulları'nın putperest kavmin tanrılarına öykünerek Musa'dan kendileri için bir 'ilah' yapmasını istemelerini ifade eder. Bu istek, onların tevhid inancından ne kadar uzaklaştıklarını ve şirke meyilli olduklarını gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"İlah, kendisine ibadet edilen, yüceltilen ve tapınılan varlıktır. İsrailoğulları'nın 'İc'al lenâ ilâhen' (ٱجْعَل لَّنَآ إِلَـٰهًا) talebi, onların Allah'ın birliğini ve tekliğini idrak edememelerinin, müşriklerin tanrı anlayışına özenmelerinin bir ifadesidir. Bu, onların inançtaki zayıflıklarını ve cahilliklerini ortaya koyar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilah' kavramının Kur'an'da mutlak güç ve otorite sahibi, ibadete layık tek varlık olan Allah için kullanıldığını belirtir. Ancak bu ayetteki 'ilah' kelimesi, İsrailoğulları'nın yanlış bir 'ilah' anlayışına sahip olduğunu, yani Allah'tan başka varlıklara da ilahlık atfetme eğiliminde olduklarını gösterir. Bu, tevhidin temel prensibine aykırı bir taleptir."}]},{"word":"تَجْهَلُونَ","root":"ج ه ل","rootLatin":"c-h-l","meaning":"Bilgisiz olmak, cahil olmak, gerçeği bilmemek veya doğruyu ayırt edememek anlamındadır ve Musa'nın İsrailoğulları'na hitaben onların inançsal bilgisizliğini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehl (جهل), bilginin zıddıdır. Bir şeyi bilmemek veya bir şeyi olması gerektiği gibi yapmamak anlamına gelir. Ayetteki 'innekom kavmun techelûne' (إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ) ifadesi, Musa'nın İsrailoğulları'nın putperestlik taleplerinin arkasındaki inançsal bilgisizliği ve hakikati idrak edememelerini vurgular. Bu, sadece bilgi eksikliği değil, aynı zamanda doğruyu yanlıştan ayırt edememe durumudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Cehl, bir şeyi bilmemek veya bir şeyi yanlış bilmektir. Musa'nın İsrailoğulları'na 'techelûne' demesi, onların Allah'ın birliği ve kudreti hakkındaki temel bilgiden yoksun olduklarını, bu nedenle de putlara tapınma gibi akıl dışı bir istekte bulunduklarını ifade eder. Bu cehalet, onların inançsal sapmalarının temel nedenidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'cehl' kavramının Kur'an'da sadece bilgi eksikliği değil, aynı zamanda ahlaki ve inançsal bir körlüğü de ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'techelûne', İsrailoğulları'nın Allah'ın mucizelerini görmelerine rağmen, hala putperestliğe meyletmelerinin, yani hakikati idrak edememelerinin bir göstergesidir. Bu, onların akli ve kalbi bir cehalet içinde olduklarını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-musa","kufur-sirk","musrikler","tevhid"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"جَـٰوَزْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-و-ز","rootLatin":"j-w-z","lemma":"جَاوَزَ","form":"Mufâ'ale","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geçirdik"},{"position":2,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":2,"surface":"بَنِىٓ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ن-و","rootLatin":"b-n-w","lemma":"بَنِي","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"oğulları"},{"position":3,"surface":"إِسْرَٰٓءِيلَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِسْرَائِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr (gayr-ı munsarıf olduğu için fetha ile mecrûr)","gloss":"İsrail"},{"position":4,"surface":"ٱلْبَحْرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ح-ر","rootLatin":"b-h-r","lemma":"بَحْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"denizi"},{"position":5,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"böylece"},{"position":5,"surface":"أَتَوْا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"'-t-y","lemma":"أَتَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldiler"},{"position":6,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":7,"surface":"قَوْمٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir kavme"},{"position":8,"surface":"يَعْكُفُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ك-ف","rootLatin":"'-k-f","lemma":"عَكَفَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"tapıyorlardı"},{"position":9,"surface":"عَلَىٰٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"üzerine"},{"position":10,"surface":"أَصْنَامٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ص-ن-م","rootLatin":"s-n-m","lemma":"صَنَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"putlara"},{"position":11,"surface":"لَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":11,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"قَالُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":13,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ey"},{"position":13,"surface":"مُوسَى","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مُوسَى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Münada olduğu için merfû (takdiri irab)","gloss":"Musa"},{"position":14,"surface":"ٱجْعَل","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"yap"},{"position":15,"surface":"لَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":15,"surface":"نَآ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bize"},{"position":16,"surface":"إِلَـٰهًۭا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"bir ilah"},{"position":17,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"gibi"},{"position":17,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"şey"},{"position":18,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"için"},{"position":18,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":19,"surface":"ءَالِهَةٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ء-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû (haber öne geçtiği için)","gloss":"ilahları"},{"position":20,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":21,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Müşebbehe Bil-Fiil","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"şüphesiz"},{"position":21,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":22,"surface":"قَوْمٌۭ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"bir kavimsiniz"},{"position":23,"surface":"تَجْهَلُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ج-ه-ل","rootLatin":"j-h-l","lemma":"جَهِلَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"cahillik ediyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/127-141*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/137-141*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/127-141*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/137-141*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/127-141*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/127-141*
- **Şu'arâ Sûresi** · *7/138*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/138*
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/138*
- **Şu'arâ Sûresi** · *7/138*