# A'râf Sûresi, 17. Âyet (7:17)

> ثُمَّ لَـَٔاتِيَنَّهُم مِّنۢ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَـٰنِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ ۖ وَلَا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَـٰكِرِينَ

*Śumme leâtiyennehum min beyni eydîhim vemin ḣalfihim ve'an eymânihim ve'an şemâ-ilihim(s) velâ tecidu ekśerahum şâkirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Sonra (pusu kurup) onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından sokulacağım ve sen onların çoğunu şükreden (kimse)ler bulamayacaksın."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/17

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf Suresi 17. ayet, İblis'in insanları doğru yoldan saptırma yeminini ve bu saptırmanın farklı yönlerini ele almaktadır. Ayet, özellikle 'gelmek', 'sağ', 'sol' ve 'şükredenler' kavramları üzerinden İblis'in stratejisini ve insan doğasının bir yönünü dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"لَـَٔاتِيَنَّهُم","root":"أ ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"İblis'in insanlara her yönden yaklaşarak onları saptırma eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'أتى' (etâ) fiilinin bir yere veya bir şeye ulaşmak, gelmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'لَـَٔاتِيَنَّهُم' ifadesi, İblis'in insanlara musallat olma, onlara ulaşma ve onları etkileme çabasını vurgular. Bu, sadece fiziksel bir gelme değil, aynı zamanda manevi ve psikolojik bir yaklaşımı da içerir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أتى' fiilinin mecazi kullanımlarına dikkat çeker. Bu ayetteki 'lâtiyennahum' ifadesi, İblis'in insanlara sinsice, fark ettirmeden ve çeşitli yollarla yaklaşmasını, onları kuşatmasını mecazi olarak anlatır. Bu, İblis'in hilekâr ve aldatıcı doğasını yansıtır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki fiillerin sadece eylemi değil, aynı zamanda bu eylemin ardındaki niyeti ve sonucu da taşıdığını belirtir. 'Lâtiyennahum' fiili, İblis'in insanları saptırma niyetini ve bu niyetin bir sonucu olarak onlara musallat olma eylemini güçlü bir şekilde ifade eder. Bu, İblis'in aktif bir düşman olduğunu gösterir."}]},{"word":"أَيْمَـٰنِهِمْ","root":"ي م ن","rootLatin":"y-m-n","meaning":"İnsanların sağ taraflarından, yani genellikle hayır, bereket ve güçle ilişkilendirilen yönlerden yaklaşımı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'يمين' (yemîn) kelimesinin hem sağ el hem de yemin, bereket ve güç anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'أَيْمَـٰنِهِمْ' ifadesi, İblis'in insanlara iyilik, hayır veya meşru görünen yollarla yaklaşarak onları saptırma stratejisini anlatır. Bu, İblis'in aldatıcılığının bir boyutudur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'يمين' kelimesinin Arap kültüründe olumlu çağrışımlara sahip olduğunu vurgular. İblis'in sağdan yaklaşması, insanlara doğru ve iyi gibi görünen şeylerle gelerek onları yanıltmasını, yani hayır kisvesi altında şerri sunmasını ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, Kur'an'da yönlerin sadece coğrafi değil, aynı zamanda sembolik anlamlar taşıdığını belirtir. 'Sağ' yönü, genellikle güç, doğruluk ve hayırla ilişkilendirilir. İblis'in bu yönden gelmesi, insanları en güvendikleri, en doğru bildikleri yerden saptırma çabasını gösterir."}]},{"word":"شَمَآئِلِهِمْ","root":"ش م ل","rootLatin":"ş-m-l","meaning":"İnsanların sol taraflarından, yani genellikle şer, zayıflık ve olumsuzlukla ilişkilendirilen yönlerden yaklaşımı ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'شمال' (şimâl) kelimesinin sol el ve olumsuzluk anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'شَمَآئِلِهِمْ' ifadesi, İblis'in insanlara açıkça kötü, günahkâr veya zayıf yönlerinden yaklaşarak onları saptırma stratejisini anlatır. Bu, İblis'in doğrudan günaha teşvik etme boyutunu gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'şimal' kelimesinin Arap dilinde genellikle olumsuzluk, uğursuzluk ve zayıflıkla ilişkilendirildiğini ifade eder. İblis'in soldan yaklaşması, insanları doğrudan günaha, harama veya zayıf anlarında yakalayarak saptırmasını sembolize eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da sağ ve sol yönlerinin ahlaki ve sembolik bir ikiliği temsil ettiğini vurgular. Sol yön, genellikle olumsuzluk, günah ve cehennem ehliyle ilişkilendirilir. İblis'in soldan yaklaşması, insanları açıkça kötü ve günahkâr yollara sürükleme çabasını gösterir."}]},{"word":"شَـٰكِرِينَ","root":"ش ك ر","rootLatin":"ş-k-r","meaning":"Allah'ın nimetlerine karşılık minnettarlık gösteren, şükreden kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'şükür' kelimesini, yapılan iyiliğe karşılık minnettarlık göstermek ve bu iyiliği dile getirmek olarak tanımlar. Ayetteki 'şâkirîn' ifadesi, Allah'ın verdiği nimetlere karşı nankörlük etmeyen, O'na minnettar olan ve bu minnettarlığını ifade eden kulları ifade eder. İblis'in hedefi, insanları bu şükür halinden uzaklaştırmaktır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, şükrün sadece dil ile değil, aynı zamanda kalp ve azalarla da gerçekleştiğini belirtir. Kalp ile nimetin sahibini bilmek, dil ile övgüde bulunmak ve azalarla nimetleri Allah'ın rızasına uygun kullanmak şükrün kapsamına girer. İblis'in insanları şükürden alıkoyması, onların bu üç boyutta da eksik kalmasına neden olmayı amaçlar."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da 'şükür' kavramının 'küfür' (nankörlük) kavramının zıttı olarak ele alındığını belirtir. Şükür, Allah'ın nimetlerini idrak edip O'na yönelmek ve O'nun birliğini tasdik etmek anlamına gelir. İblis'in insanları şükürden alıkoyma çabası, onları Allah'tan uzaklaştırma ve nankörlüğe sevk etme amacını taşır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","sukur","imtihan-bela"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":2,"surface":"لَـَٔاتِيَنَّهُم","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ء-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"أَتَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nunu ile birleştiği için mebnî","gloss":"onlara geleceğim"},{"position":2,"surface":"هُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onlar"},{"position":3,"surface":"مِّنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":4,"surface":"بَيْنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ب-ي-ن","rootLatin":"b-y-n","lemma":"بَيْن","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arası"},{"position":5,"surface":"أَيْدِي","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-د-ي","rootLatin":"y-d-y","lemma":"يَد","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"elleri"},{"position":5,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"مِنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":7,"surface":"خَلْفِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"خَلْف","form":"-","features":{"irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"arkası"},{"position":7,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":8,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":8,"surface":"عَنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":9,"surface":"أَيْمَـٰنِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-م-ن","rootLatin":"y-m-n","lemma":"يَمِين","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sağları"},{"position":9,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":10,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":10,"surface":"عَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":11,"surface":"شَمَآئِلِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-ل","rootLatin":"sh-m-l","lemma":"شِمَال","form":"-","features":{"number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"solları"},{"position":11,"surface":"هِمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":13,"surface":"تَجِدُ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bulursun"},{"position":14,"surface":"أَكْثَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"ك-ث-ر","rootLatin":"k-th-r","lemma":"أَكْثَر","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"çoğu"},{"position":14,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onların"},{"position":15,"surface":"شَـٰكِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ش-ك-ر","rootLatin":"sh-k-r","lemma":"شَاكِر","form":"Fâ'il","features":{"number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"şükredenler"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Araf suresinin 17. âyet*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Araf suresinin 17. âyet*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/17*
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/17*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/17*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/17*