# A'râf Sûresi, 18. Âyet (7:18)

> قَالَ ٱخْرُجْ مِنْهَا مَذْءُومًا مَّدْحُورًا ۖ لَّمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكُمْ أَجْمَعِينَ

*Kâle-ḣruc minhâ meż-ûmen medhûr(an)(s) lemen tebi'ake minhum leemleenne cehenneme minkum ecme'în(e)*

**Meal (Diyanet):** Allah, dedi ki: "Yerilmiş ve kovulmuş olarak çık oradan. Andolsun, onlardan sana kim uyarsa sizin, hepinizi cehenneme doldururum."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın İblis'e hitaben sarf ettiği kesin ve tehditkâr sözleri içermektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, İblis'in durumunu (yerilmişlik, kovulmuşluk) ve ona uyanların akıbetini (cehenneme doldurulma) vurgulayarak ilahi gazabı ve adaleti ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"ٱخْرُجْ","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"h-r-j","meaning":"Allah'ın İblis'e hitaben 'çık, defol' emrini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"H-r-c (خ-ر-ج) kökü, bir şeyin bir yerden ayrılması, dışarı çıkması anlamına gelir. Ayetteki 'uhruc' emri, İblis'in cennetten veya ilahi rahmetten kesin bir şekilde uzaklaştırılmasını, kovulmasını ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir çıkış değil, aynı zamanda manevi bir dışlanmadır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"H-r-c (خ-ر-ج) fiili, mecazi olarak bir durumdan veya konumdan ayrılmayı da ifade edebilir. Burada İblis'in, Allah'ın huzurundan ve cennetin nimetlerinden çıkarılması, ilahi lütuftan mahrum bırakılması anlamındadır."}]},{"word":"مَذْءُومًا","root":"ذ-أ-م","rootLatin":"z-'-m","meaning":"İblis'in kınanmış, ayıplanmış ve yerilmiş olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-'-m (ذ-أ-م) kökü, kınamak, ayıplamak, kötülemek anlamına gelir. 'Mez'ûmen' kelimesi, İblis'in isyanı ve kibiri nedeniyle Allah katında ve melekler nezdinde kınanmış, ayıplanmış ve hor görülmüş bir varlık olduğunu belirtir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Z-'-m (ذ-أ-م), bir şeyi çirkin bulmak, kusurlu görmek ve bu nedenle onu kınamak demektir. Ayetteki 'mez'ûmen' ifadesi, İblis'in ilahi emre karşı gelmesi sebebiyle, tüm iyi niteliklerden arındırılmış, kötülenmiş ve aşağılanmış bir durumda olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'zemm' (ذم) kavramı, genellikle ahlaki bir kınamayı ve olumsuz bir yargıyı ifade eder. 'Mez'ûmen' kelimesi, İblis'in sadece bir hata yapmakla kalmayıp, ahlaki olarak da kınanacak bir konuma düştüğünü, ilahi değerler sisteminde yerinin olmadığını gösterir."}]},{"word":"مَّدْحُورًا","root":"د-ح-ر","rootLatin":"d-h-r","meaning":"İblis'in kovulmuş, uzaklaştırılmış ve ilahi rahmetten mahrum bırakılmış olduğunu ifade eder.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"D-h-r (د-ح-ر) kökü, bir şeyi itmek, uzaklaştırmak, kovmak anlamına gelir. 'Medhûren' kelimesi, İblis'in Allah'ın huzurundan ve cennetten zorla uzaklaştırıldığını, ilahi rahmet ve lütuftan tamamen mahrum bırakıldığını ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"D-h-r (د-ح-ر), bir şeyi şiddetle iterek uzaklaştırmak demektir. Ayetteki 'medhûren' ifadesi, İblis'in sadece çıkmakla kalmayıp, aynı zamanda ilahi iradeyle horlanarak ve aşağılanarak kovulduğunu, bir daha geri dönme imkanının olmadığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"D-h-r (د-ح-ر) fiili, bir şeyi alçaltarak, horlayarak uzaklaştırma anlamını taşır. 'Medhûren' kelimesi, İblis'in sadece kovulmakla kalmayıp, aynı zamanda bu kovulmanın bir aşağılama ve horlama ile birlikte gerçekleştiğini, ilahi katındaki itibarını tamamen kaybettiğini gösterir."}]},{"word":"تَبِعَكَ","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"İblis'e uymak, onun yolundan gitmek ve peşinden gelmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"T-b-'- (ت-ب-ع) kökü, bir şeyin peşinden gitmek, onu takip etmek, ona uymak anlamına gelir. Ayetteki 'tebi'ake' ifadesi, insanların İblis'in vesveselerine, saptırmalarına ve kötü telkinlerine uyarak onun yolunu benimsemesini ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir takip değil, aynı zamanda ideolojik ve ahlaki bir bağlılıktır."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"T-b-'- (ت-ب-ع) fiili, bir liderin veya önderin izinden gitmeyi, onun emirlerine veya telkinlerine riayet etmeyi ifade eder. Burada İblis'in, insanları saptırma çabalarına karşılık, ona gönüllü olarak tabi olanların akıbetini vurgular."}]},{"word":"لَأَمْلَأَنَّ","root":"م-ل-أ","rootLatin":"m-l-'-","meaning":"Allah'ın cehennemi İblis ve ona uyanlarla dolduracağına dair kesin yeminli ifadesidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"M-l-'- (م-ل-أ) kökü, bir şeyi tamamen doldurmak, kapasitesini tamamlamak anlamına gelir. 'Le'emle'enne' ifadesi, Allah'ın cehennemi İblis ve ona uyanlarla tamamen dolduracağına dair kesin ve yeminli bir vaadini, ilahi adaletin tecellisini gösterir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"M-l-'- (م-ل-أ) fiili, bir kabı veya mekanı ağzına kadar doldurmak anlamında kullanılır. Ayetteki bu kullanım, cehennemin İblis ve ona tabi olanlarla dolup taşacağını, kimsenin dışarıda kalmayacağını ve ilahi tehdidin ciddiyetini vurgular."}]},{"word":"جَهَنَّمَ","root":"ج-ه-ن-م","rootLatin":"c-h-n-m","meaning":"İblis ve ona uyanların ebedi azap göreceği yerin adıdır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Cehennem (جهنم), Kur'an'da ahiretteki azap yurdunun özel ismidir. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler olmakla birlikte, genellikle derinlik, karanlık ve şiddetli azap çağrışımları taşır. Ayette, İblis'in ve ona uyanların nihai varış yeri olarak zikredilerek, ilahi gazabın ve cezanın somut bir tezahürü olarak sunulur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Cehennem kavramı, Kur'an'da sadece bir ceza yeri olmaktan öte, Allah'ın adaletinin ve isyana karşı gazabının bir sembolüdür. İblis'in ve ona uyanların cehenneme doldurulması, ilahi emre karşı gelmenin ve sapkınlığın kaçınılmaz sonucunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["seytan-vesvese","cehennem","kufur-sirk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Kâle"},{"position":2,"translit":"ḣruc"},{"position":3,"translit":"minhâ"},{"position":4,"translit":"meż-ûmen"},{"position":5,"translit":"medhûr(an)(s)"},{"position":6,"translit":"lemen"},{"position":7,"translit":"tebi'ake"},{"position":8,"translit":"minhum"},{"position":9,"translit":"leemleenne"},{"position":10,"translit":"cehenneme"},{"position":11,"translit":"minkum"},{"position":12,"translit":"ecme'în(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"ٱخْرُجْ","pos":"fiil","posDetail":"Emir Fiil","root":"خ-ر-ج","rootLatin":"kh-r-j","lemma":"خَرَجَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için meczûm","gloss":"çık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":3,"surface":"مِنْهَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":3,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"o (dişil)","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":4,"surface":"مَذْءُومًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"ذ-ا-م","rootLatin":"dh-'-m","lemma":"مَذْءُوم","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"yerilmiş olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":5,"surface":"مَّدْحُورًا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"د-ح-ر","rootLatin":"d-h-r","lemma":"مَدْحُور","form":"Mücerred","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb (önceki hâle atıf)","gloss":"kovulmuş olarak","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl"},{"position":6,"surface":"لَّمَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":6,"surface":"مَن","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَنْ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"kim","binaDurumu":"Mebnî (ism-i şart)","gorev":"Mübteda"},{"position":7,"surface":"تَبِعَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"تَبِعَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"sana uydu","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":7,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sen","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":8,"surface":"مِنْهُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":8,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"onlar","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":9,"surface":"لَأَمْلَأَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"elbette","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":9,"surface":"أَمْلَأَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri (Te'kîd Nûnu ile)","root":"م-ل-ا","rootLatin":"m-l-ʾ","lemma":"مَلَأَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Te'kîd nûnu ile bitiştiği için mebnî","gloss":"dolduracağım","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":10,"surface":"جَهَنَّمَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"جَهَنَّم","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"cehennemi","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":11,"surface":"مِنكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den"},{"position":11,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"siz","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":12,"surface":"أَجْمَعِينَ","pos":"isim","posDetail":"Pekiştirme Edatı","root":"ج-م-ع","rootLatin":"j-m-ʿ","lemma":"أَجْمَع","form":"Ef'al","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"hepinizi","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Te'kîd"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/18*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/18*
- **Kelime-i İsmâiliyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *7/18*