# A'râf Sûresi, 205. Âyet (7:205)

> وَٱذْكُر رَّبَّكَ فِى نَفْسِكَ تَضَرُّعًا وَخِيفَةً وَدُونَ ٱلْجَهْرِ مِنَ ٱلْقَوْلِ بِٱلْغُدُوِّ وَٱلْـَٔاصَالِ وَلَا تَكُن مِّنَ ٱلْغَـٰفِلِينَ

*Veżkur rabbeke fî nefsike tedarru'an veḣîfeten vedûne-lcehri mine-lkavli bilġuduvvi vel-âsâli velâ tekun mine-lġâfilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Rabbini, içinden yalvararak ve korkarak, yüksek olmayan bir sesle sabah-akşam zikret ve gafillerden olma.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/205

---

## Tefsir

{"topics":["zikir","dua","takva","ihlas"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"ٱذْكُر","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"an"},{"position":2,"surface":"رَّبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Rabbi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":3,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"içinde"},{"position":4,"surface":"نَفْسِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"nefsinde"},{"position":4,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"senin"},{"position":5,"surface":"تَضَرُّعًۭا","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ض-ر-ع","rootLatin":"d-r-ʿ","lemma":"تَضَرُّع","form":"Tefa''ul","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"yalvararak"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"خِيفَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-و-ف","rootLatin":"kh-w-f","lemma":"خِيفَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mansûb","gloss":"korkarak"},{"position":7,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"دُونَ","pos":"isim","posDetail":"Zarf","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"altında"},{"position":8,"surface":"ٱلْجَهْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ج-ه-ر","rootLatin":"j-h-r","lemma":"جَهْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"açıkça söylemenin"},{"position":9,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":10,"surface":"ٱلْقَوْلِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sözden"},{"position":11,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ile"},{"position":11,"surface":"ٱلْغُدُوِّ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"غ-د-و","rootLatin":"gh-d-w","lemma":"غُدُوّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sabahleyin"},{"position":12,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":12,"surface":"ٱلْـَٔاصَالِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ص-ل","rootLatin":"a-s-l","lemma":"أَصِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Önceki isme atfedildiği için mecrûr","gloss":"akşamleyin"},{"position":13,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":13,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"yapma"},{"position":14,"surface":"تَكُن","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy harfi (لَا) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"olma"},{"position":15,"surface":"مِّنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"-den"},{"position":16,"surface":"ٱلْغَـٰفِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"غ-ف-ل","rootLatin":"gh-f-l","lemma":"غَافِل","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"gafillerden"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf 205. ayet, zikir ve Allah'ı anma eyleminin niteliğini, zamanını ve gafletten uzak durmanın önemini vurgulamaktadır. Ayet, içtenlik, korku, alçak sesle zikir ve süreklilik gibi kavramlar üzerinden müminin Rabbine karşı duruşunu dilbilimsel bir derinlikle ortaya koyar.","keyConcepts":[{"word":"ٱذْكُرْ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Allah'ı anmak, hatırlamak, zikretmek ve O'nu unutmamak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zikr, bir şeyi kalpte veya dilde hazır bulundurmaktır. Ayetteki 'uzkur' emri, Allah'ı hem kalben tefekkür etmek hem de dille anmak suretiyle gafletten uzak durmayı ifade eder. Bu, sadece hatırlamak değil, aynı zamanda O'nun azametini ve kudretini idrak etmektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu'ya göre 'zikr' kavramı, Kur'an'da sadece 'hatırlama' değil, aynı zamanda 'uyarı', 'öğüt' ve 'Allah'ın varlığını sürekli bilincinde tutma' anlamlarını da taşır. Bu ayetteki kullanımı, müminin Allah ile olan sürekli ve bilinçli irtibatını vurgular."}]},{"word":"نَفْسِكَ","root":"ن ف س","rootLatin":"n-f-s","meaning":"Kişinin kendi benliği, ruhu, iç dünyası ve kalbi anlamına gelir; burada zikrin içten ve samimi bir şekilde yapılmasına işaret eder.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'nefs' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'fî nefsike' ifadesi, zikrin gizli, içten ve kalpten yapılması gerektiğini, dışa vurumdan ziyade içsel bir yönelimi ifade ettiğini gösterir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'nefs'i insanın hakikati, ruhu ve kalbi olarak tanımlar. Ayetteki bağlamda 'fî nefsike' ifadesi, zikrin sadece dille değil, aynı zamanda kalbin derinliklerinden, samimi bir niyetle ve içsel bir yoğunlukla yapılması gerektiğini vurgular."}]},{"word":"تَضَرُّعًا","root":"ض ر ع","rootLatin":"d-r-'-","meaning":"Alçakgönüllülük, yalvarma, boyun eğme ve acziyetini itiraf ederek Allah'a yönelme halidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'tadarru'' kelimesini 'tevazu ve zelillik göstererek dua etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'tadarru'an' ifadesi, zikrin kibirden uzak, Allah karşısında kendi acziyetini bilerek ve O'na yalvararak yapılması gerektiğini belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'tadarru''nun, bir şeyi istemede aşırı derecede alçalma ve boyun eğme olduğunu ifade eder. Bu ayette, zikrin sadece bir görev değil, aynı zamanda Allah'a karşı derin bir saygı ve ihtiyaç hissiyle yapılması gereken bir ibadet olduğunu vurgular."}]},{"word":"خِيفَةً","root":"خ و ف","rootLatin":"h-v-f","meaning":"Allah'ın azabından ve gazabından duyulan korku, çekinme ve O'na karşı duyulan saygılı ürperti halidir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'havf'ı, bir şeyin sonucundan duyulan endişe olarak tanımlar. Ayetteki 'hîfeten' ifadesi, zikrin sadece sevgiyle değil, aynı zamanda Allah'ın azametinden ve O'na karşı duyulan saygılı bir korkuyla yapılması gerektiğini, bu korkunun kişiyi günahlardan alıkoyduğunu belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'havf'ın Kur'an'da genellikle Allah'a karşı duyulan saygılı bir korku ve O'nun azabından çekinme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, zikrin Allah'ın kudreti ve azameti karşısında duyulan bir ürpertiyle, O'nun emirlerine karşı gelmekten sakınarak yapılması gerektiğini ifade eder."}]},{"word":"ٱلْغَـٰفِلِينَ","root":"غ ف ل","rootLatin":"ğ-f-l","meaning":"Allah'ı anmaktan, O'nun emir ve yasaklarından habersiz olan, dünya işlerine dalıp ahireti unutan kimselerdir.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'gaflet'i, bir şeyi bilme imkanı varken ondan habersiz olmak olarak açıklar. Ayetteki 'el-ğâfilîn' ifadesi, Allah'ı zikretmeyerek, O'nun varlığından ve emirlerinden uzak durarak manevi bir körlüğe düşenleri tanımlar ve müminleri bu durumdan sakınmaya çağırır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'gaflet'in, bir şeyden habersiz olma hali olduğunu ve Kur'an'da genellikle Allah'ı anmaktan yüz çevirme, O'nun ayetlerini düşünmeme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette, zikrin terk edilmesiyle düşülen manevi boşluğu ve tehlikeyi vurgular."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/205*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/205*