# A'râf Sûresi, 23. Âyet (7:23)

> قَالَا رَبَّنَا ظَلَمْنَآ أَنفُسَنَا وَإِن لَّمْ تَغْفِرْ لَنَا وَتَرْحَمْنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلْخَـٰسِرِينَ

*Kâlâ rabbenâ zalemnâ enfusenâ ve-in lem taġfir lenâ veterhamnâ lenekûnenne mine-lḣâsirîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Dediler ki: "Rabbimiz! Biz kendimize zulüm ettik. Eğer bizi bağışlamaz ve bize acımazsan mutlaka ziyan edenlerden oluruz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/23

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Hz. Âdem ve Havva'nın işledikleri hatadan sonra Allah'a yönelişlerini ve af dileklerini ifade etmektedir. Ayetteki anahtar kavramlar, insanın kendi nefsine zulmetmesi, Allah'ın bağışlayıcılığı ve merhameti ile kaybedenlerden olma durumunu dilbilimsel ve semantik açıdan derinlemesine incelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"ظَلَمْنَآ","root":"ظ ل م","rootLatin":"z-l-m","meaning":"Kendi nefsimize haksızlık ettik, zulmettik, zarar verdik.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, bir şeyi ait olduğu yerin dışına koymaktır. Bu ayetteki 'zalemnâ enfusenâ' ifadesi, kişinin kendi nefsine karşı haddi aşması, ona zarar vermesi ve onu Allah'ın rızasından uzaklaştırması anlamındadır. Bu, Allah'ın emrine karşı gelerek kendi aleyhlerine bir durum oluşturduklarını gösterir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Zulüm, burada 'haksızlık etmek' ve 'zarar vermek' anlamında kullanılmıştır. Âdem ve Havva'nın kendi nefislerine zulmetmeleri, Allah'ın koyduğu sınırı aşarak kendilerini günaha sokmaları ve bunun sonucunda cennetten çıkarılma tehlikesiyle karşı karşıya kalmalarıdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'zulm' kavramı, sadece başkasına haksızlık etmek değil, aynı zamanda kişinin kendi nefsine karşı işlediği günahları ve Allah'ın koyduğu sınırları aşmasını da ifade eder. Bu ayetteki kullanım, insanın kendi özüne, fıtratına ve Allah ile olan ahdine karşı gelerek kendine zarar vermesidir."}]},{"word":"تَغْفِرْ","root":"غ ف ر","rootLatin":"ğ-f-r","meaning":"Bizi bağışlamaz, günahlarımızı örtmezsen.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Ğufrân (bağışlama), bir şeyi örterek onu korumaktır. Allah'ın mağfireti, kulun günahlarını örtmesi ve onu azaptan korumasıdır. Ayetteki 'lem tağfir lenâ' ifadesi, Allah'tan günahlarının affedilmesini, üzerlerinin örtülmesini ve böylece cezadan kurtulmayı dilemeleridir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Ğafr, günahları örtmek ve affetmektir. Bu ayetteki bağlamda, Âdem ve Havva'nın işledikleri hatanın sonuçlarından korunmak için Allah'ın affına sığınmalarıdır. Bu, Allah'ın rahmetinin bir tecellisi olarak günahların silinmesi ve kulun temizlenmesidir."}]},{"word":"تَرْحَمْنَا","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Bize merhamet etmez, acımazsan.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet, kalpteki incelik ve şefkattir. Allah'ın rahmeti ise, kuluna ihsan ve nimet vermesidir. Ayetteki 'terhamnâ' ifadesi, Allah'ın kendilerine acımasını, lütuf ve ihsanıyla muamele etmesini, böylece günahlarının affedilmesiyle birlikte yeniden cennete dönme veya dünya hayatında doğru yolu bulma imkanı bulmayı dilemeleridir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Rahmet, Allah'ın kullarına yönelik lütfu, ihsanı ve bağışlamasıdır. Bu ayetteki kullanım, sadece günahların affedilmesi değil, aynı zamanda Allah'ın genel lütfu ve koruması altına alınma arzusunu ifade eder. Bu, Allah'ın affediciliğinin yanı sıra şefkatinin de bir göstergesidir."}]},{"word":"الْخَـٰسِرِينَ","root":"خ س ر","rootLatin":"h-s-r","meaning":"Kaybedenlerden, ziyana uğrayanlardan oluruz.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Hüsran, sermayeyi kaybetmek veya eksiltmektir. Ahiret bağlamında ise, kişinin kendisini ve amellerini kaybetmesi, ebedi azaba uğramasıdır. Ayetteki 'minel-hâsirîn' ifadesi, Allah'ın affı ve merhameti olmazsa, hem dünya hem de ahirette büyük bir kayba uğrayacaklarını, cennetten mahrum kalacaklarını ve azaba duçar olacaklarını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Hüsran, bir şeyin değerini yitirmesi veya tamamen yok olmasıdır. Bu ayetteki 'hâsirîn' kelimesi, Allah'ın rızasını, cenneti ve ebedi saadeti kaybetme durumunu ifade eder. Bu, sadece maddi bir kayıp değil, aynı zamanda manevi ve uhrevi bir yıkımdır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'hüsran' kavramı, genellikle Allah'ın yolundan sapma, O'nun emirlerine karşı gelme ve bunun sonucunda ahiretteki kötü akıbeti ifade eder. Âdem ve Havva'nın bu ifadesi, Allah'ın affı ve merhameti olmadan, işledikleri hatanın kendilerini ebedi bir kayba sürükleyeceğinin bilincinde olduklarını gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["tovbe","af-hosgoru","dua","kissa-adem"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"قَالَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Tesniye","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dediler"},{"position":2,"surface":"رَبَّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfi hazfedilmiş mansûb munâdâ olduğu için mansûb","gloss":"Rabbimiz"},{"position":2,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":3,"surface":"ظَلَمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ظ-ل-م","rootLatin":"ẓ-l-m","lemma":"ظَلَمَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"zulmettik"},{"position":4,"surface":"أَنفُسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ف-س","rootLatin":"n-f-s","lemma":"نَفْس","form":"-","features":{"irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nefislerimize"},{"position":4,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":5,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":5,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Şart Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"eğer"},{"position":6,"surface":"لَّمْ","pos":"harf","posDetail":"Cezm Edat","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"değilse"},{"position":7,"surface":"تَغْفِرْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ف-ر","rootLatin":"gh-f-r","lemma":"غَفَرَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Cezm edatı (لَمْ) ile meczûm olduğu için meczûm","gloss":"bağışlamazsan"},{"position":8,"surface":"لَنَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"bize"},{"position":8,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"bize"},{"position":9,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"ve"},{"position":9,"surface":"تَرْحَمْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-ح-م","rootLatin":"r-ḥ-m","lemma":"رَحِمَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Atıf harfi ile meczûm fiile atfedildiği için meczûm","gloss":"merhamet etmezsen"},{"position":9,"surface":"نَا","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَا","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"bize"},{"position":10,"surface":"لَنَكُونَنَّ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ك-و-ن","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Tekid Nûnu ile mebnî","gloss":"elbette oluruz"},{"position":11,"surface":"مِنَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"","gloss":"den"},{"position":12,"surface":"ٱلْخَـٰسِرِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"خ-س-ر","rootLatin":"kh-s-r","lemma":"خَاسِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kaybedenlerden"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Enbiyâ Sûresi** · *7/23*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *7/23*
- **Yehova Şahitleri ile Mülâkât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*
- **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*
- **Yehova Şahitleri ile Mülâkât** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*
- **Altı Peygamber — Hz. Âdem** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/10-26*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/23*