# A'râf Sûresi, 3. Âyet (7:3)

> ٱتَّبِعُوا۟ مَآ أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُمْ وَلَا تَتَّبِعُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ أَوْلِيَآءَ ۗ قَلِيلًا مَّا تَذَكَّرُونَ

*İttebi'û mâ unzile ileykum min rabbikum velâ tettebi'û min dûnihi evliyâ/(e)(c) kalîlen mâ teżekkerûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Rabbinizden size indirilene uyun. Onu bırakıp başka dostlara uymayın. Ne kadar da az öğüt alıyorsunuz!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf Suresi'nin 3. ayeti, ilahi vahye uymanın ve Allah'tan başkasına yönelmemenin önemini vurgularken, insanların bu öğütleri ne kadar az dikkate aldığını belirtir. Ayet, 'ittibâ' (uyma), 'inzâl' (indirme), 'evliyâ' (dostlar) ve 'tezekkür' (öğüt alma) gibi temel kavramlar üzerinden mesajını iletmektedir.","keyConcepts":[{"word":"ٱتَّبِعُوا۟","root":"ت ب ع","rootLatin":"t-b-'-","meaning":"Bir şeyi veya bir kimseyi izlemek, peşinden gitmek, ona uymak ve tabi olmak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'tebe'a' fiilini bir şeyin izini takip etmek, peşinden gitmek olarak açıklar. Ayetteki 'ittibâ'' emri, Rab'den indirilen Kitab'ın hükümlerine ve rehberliğine tam olarak uymayı, onu hayatın merkezine koymayı ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ittibâ'' kelimesinin mecazi olarak bir şeye boyun eğmek, onunla amel etmek anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki bağlamda, indirilen vahye uymak, onun emir ve yasaklarına riayet etmek demektir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ittibâ'' kavramının Kur'an'da genellikle peygamberlerin ve ilahi mesajın izinden gitmek, onların öğretilerini benimsemek anlamında kullanıldığını vurgular. Bu ayette de, Allah'ın indirdiği Kitab'ın yolunu takip etme yükümlülüğünü ifade eder."}]},{"word":"أُنزِلَ","root":"ن ز ل","rootLatin":"n-z-l","meaning":"Yukarıdan aşağıya indirilmek, vahyedilmek anlamına gelir ve burada Allah tarafından Kitab'ın gönderilmesini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'inzâl' kelimesinin Allah'tan peygamberlere vahiy yoluyla gelen ilahi mesajlar için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ ünzile' ifadesi, Kur'an'ın Allah katından indirildiğini ve dolayısıyla mutlak doğru ve uyulması gereken bir rehber olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'nüzûl' ve 'inzâl' kavramlarını bir şeyin yüksek bir yerden alçak bir yere gelmesi olarak açıklar. Kur'an bağlamında ise, Allah'ın kelamının insanlara ulaştırılması, yani vahyedilmesi anlamındadır. Bu, ilahi kaynağa ve otoriteye işaret eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'inzâl'in Kur'an'da genellikle Allah'ın kudretiyle ve iradesiyle gerçekleşen bir eylem olduğunu, vahyin kaynağının ilahi olduğunu gösterdiğini ifade eder. Ayetteki 'size indirilen' ifadesi, bu vahyin muhatabının insanlar olduğunu ve onlara bir sorumluluk yüklediğini belirtir."}]},{"word":"أَوْلِيَآءَ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Dostlar, yardımcılar, koruyucular veya kendilerine güvenilen varlıklar anlamına gelir ve burada Allah'tan başka tapınılan veya güvenilen varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'velî' kelimesinin yakınlık, dostluk, yardım ve koruyuculuk anlamlarını içerdiğini belirtir. 'Evliyâ'' ise bunun çoğuludur. Ayetteki 'min dûnihî evliyâ'' ifadesi, Allah'ın dışında, O'na ortak koşulan, O'nun yerine dost edinilen veya güvenilen her türlü varlığı kapsar."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'velî' kelimesinin hem seven hem de sevilen, hem yardımcı hem de kendisine yardım edilen anlamlarına gelebileceğini ifade eder. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka dost edinmek, O'nun yerine başka güçlere sığınmak veya onlara tabi olmak anlamındadır."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'velî' kavramının Kur'an'da hem Allah için hem de insanlar için kullanıldığını, ancak Allah'tan başkası için kullanıldığında genellikle olumsuz bir çağrışım taşıdığını belirtir. 'Evliyâ'' burada, Allah'ın mutlak otoritesine karşı çıkan, O'nun yerine konulan sahte otorite ve dostlukları ifade eder."}]},{"word":"تَذَكَّرُونَ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Öğüt almak, hatırlamak, düşünmek ve ibret almak anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'zikr' kelimesinin hem unutulan bir şeyi hatırlamak hem de bir şeyi zihinde tutmak, anmak anlamlarına geldiğini belirtir. 'Tezekkür' ise, bir şeyi tekrar tekrar düşünerek ondan ibret almak, öğüt almak demektir. Ayetteki 'kalîlen mâ tezekkerûn' ifadesi, insanların bu ilahi uyarılardan çok az ders çıkardığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'tezekkür'ün, bir şeyin zihinde canlanması, hatırlanması ve bu hatırlama sonucunda bir eyleme yönelme veya bir ders çıkarma olduğunu açıklar. Ayetteki kullanım, insanların kendilerine yapılan uyarılara karşı duyarsızlığını ve gafletini vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tezekkür'ün Kur'an'da genellikle akıl yürütme, düşünme ve sonuç çıkarma eylemiyle ilişkilendirildiğini belirtir. Bu ayette, ilahi mesajın içeriği üzerinde yeterince düşünülmediği ve ondan gerekli derslerin çıkarılmadığı eleştirisi yer almaktadır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","tevhid","hidayet-dalalet","musrikler"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱتَّبِعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتِّبَاع","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"uyun"},{"position":2,"surface":"مَآ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb, mebnîdir","gloss":"o şey ki"},{"position":3,"surface":"أُنزِلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ن-ز-ل","rootLatin":"n-z-l","lemma":"إِنْزَال","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Meçhul","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"indirildi"},{"position":4,"surface":"إِلَيْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a"},{"position":4,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"size"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":6,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rab"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"وَلَا","pos":"harf","posDetail":"Nehiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve ...mayın"},{"position":8,"surface":"تَتَّبِعُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ت-ب-ع","rootLatin":"t-b-ʿ","lemma":"اِتِّبَاع","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Nehiy edatı (lâ) ile meczûm olduğu için nun düşmüştür","gloss":"uymayın"},{"position":9,"surface":"مِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":10,"surface":"دُونِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"د-و-ن","rootLatin":"d-w-n","lemma":"دُون","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"başka"},{"position":10,"surface":"هِۦٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"O'ndan"},{"position":11,"surface":"أَوْلِيَآءَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil Cemi","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"وَلِيّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"dostlar"},{"position":12,"surface":"قَلِيلًا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat-ı Müşebbehe","root":"ق-ل-ل","rootLatin":"q-l-l","lemma":"قَلِيل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Mef'ûl-i mutlak veya hâl olduğu için mansûb","gloss":"az"},{"position":13,"surface":"مَّا","pos":"harf","posDetail":"Zâide Mâ","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"pek"},{"position":14,"surface":"تَذَكَّرُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"تَذَكُّر","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatı olmadığı için merfû","gloss":"öğüt alıyorsunuz"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/3*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/3*