# A'râf Sûresi, 54. Âyet (7:54)

> إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ يُغْشِى ٱلَّيْلَ ٱلنَّهَارَ يَطْلُبُهُۥ حَثِيثًا وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتٍۭ بِأَمْرِهِۦٓ ۗ أَلَا لَهُ ٱلْخَلْقُ وَٱلْأَمْرُ ۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَـٰلَمِينَ

*İnne rabbekumu(A)llâhu-lleżî ḣaleka-ssemâvâti vel-arda fî sitteti eyyâmin śümme-stevâ ‘alâ-l'arşi yuġşî-lleyle-nnehâra yatlubuhu haśîśen ve-şşemse velkamera ve-nnucûme musaḣḣarâtin bi-emrih(i)(k) elâ lehu-lḣalku vel-emr(u)(k) tebâraka(A)llâhu rabbu-l'âlemîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Şüphesiz sizin Rabbiniz, gökleri ve yeri altı gün içinde (altı evrede) yaratan ve Arş'a kurulan, geceyi, kendisini durmadan takip eden gündüze katan, güneşi, ayı ve bütün yıldızları da buyruğuna tabi olarak yaratan Allah'tır. Dikkat edin, yaratmak da, emretmek de yalnız O'na mahsustur. Alemlerin Rabbi olan Allah'ın şanı yücedir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/54

---

## Tefsir

{"topics":["tevhid","yaratilis","tabiat-ayetleri","esma-i-husna"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın yaratıcı kudretini ve evren üzerindeki mutlak egemenliğini vurgulamaktadır. 'Halk', 'istiva', 'gayş' ve 'teshir' gibi kavramlar, O'nun varlıkları yaratma, yönetme ve onlara hükmetme fiillerini dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"خَلَقَ","root":"خ ل ق","rootLatin":"h-l-q","meaning":"Yoktan var etmek, bir şeyi belirli bir ölçü ve düzen içinde meydana getirmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Halk (خلق), bir şeyi takdir etmek ve onu yoktan var etmek demektir. Allah'ın fiili olarak kullanıldığında, bir örneği olmaksızın, bir ölçü ve düzen içinde yaratmayı ifade eder. Ayetteki 'خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ' ifadesi, göklerin ve yerin Allah tarafından benzersiz bir plan ve düzenle yaratıldığını gösterir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'halk' kavramı, Allah'ın mutlak yaratıcılığını ve varlıkları yoktan var etme gücünü ifade eder. Bu, sadece bir şeyi şekillendirmek değil, aynı zamanda ona varlık kazandırmak ve belirli bir kader tayin etmek anlamına gelir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın evrenin yegane yaratıcısı olduğunu ve her şeyin O'nun iradesiyle var olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱسْتَوَىٰ","root":"س و ي","rootLatin":"s-v-y","meaning":"Yükselmek, egemen olmak, hükmetmek ve bir şeye yönelmek anlamlarına gelir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"İstiva (استوى) kelimesi, 'yükseldi' ve 'hükmetti' anlamlarına gelir. 'ثم استوى على العرش' ifadesi, Allah'ın arş üzerinde istikrar bulması değil, kudret ve egemenliğini arş üzerinde kurması, yani evrenin yönetimini ele alması demektir. Bu, mecazi bir anlatımdır ve Allah'ın yaratma sonrası evren üzerindeki mutlak otoritesini belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"İstiva (استوى) fiili, 'alâ' (على) edatıyla kullanıldığında 'yükselmek, egemen olmak, hükmetmek' anlamlarını taşır. Ayetteki 'ثم استوى على العرش' ifadesi, Allah'ın yaratma eylemini tamamladıktan sonra, yarattığı evrenin idaresini ve yönetimini üstlendiğini, mutlak hükümranlığını ilan ettiğini gösterir. Bu, O'nun kudretinin ve otoritesinin bir ifadesidir."}]},{"word":"يُغْشِى","root":"غ ش ي","rootLatin":"ğ-ş-y","meaning":"Bir şeyi örtmek, kaplamak, bürümek anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Yuğşî (يغشي) fiili, 'örtmek, kaplamak' demektir. 'يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ' ifadesi, gecenin gündüzü örtmesi, yani gecenin karanlığının gündüzün aydınlığını kaplaması ve onu takip etmesi anlamındadır. Bu, Allah'ın evrendeki düzenini ve gece ile gündüzün birbirini takip etme döngüsünü anlatır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Ğaşy (غشي) kökünden gelen 'yuğşî', bir şeyi diğerinin üzerine sermek, onu kaplamak manasındadır. Ayetteki kullanımı, gecenin gündüzü takip ederek onu örtmesini, yani karanlığın aydınlığın yerini almasını ifade eder. Bu, Allah'ın evrendeki mükemmel işleyişini ve kudretini gösteren bir delildir."}]},{"word":"مُسَخَّرَٰتٍۭ","root":"س خ ر","rootLatin":"s-h-r","meaning":"Bir şeyin emre amade kılınması, boyun eğdirilmesi, hizmete sunulmasıdır.","sources":[{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Teskhîr (تسخير), bir şeyi zorla veya iradesi dışında bir işe koşmak, onu emre amade kılmaktır. 'مُسَخَّرَاتٍ بِأَمْرِهِ' ifadesi, güneşin, ayın ve yıldızların Allah'ın emrine boyun eğdirilmiş, O'nun iradesi doğrultusunda hareket eden varlıklar olduğunu gösterir. Bu, Allah'ın evren üzerindeki mutlak kontrolünü ve kudretini vurgular."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Teskhîr (تسخير), bir şeyi bir iş için hazırlamak ve onu o işe yönlendirmektir. Ayetteki 'مسخرات بأمره' ifadesi, gök cisimlerinin kendi iradeleriyle değil, Allah'ın emri ve iradesiyle belirli bir düzen içinde hareket ettiklerini, O'nun koyduğu yasalara tabi olduklarını belirtir. Bu, Allah'ın yaratma ve yönetme gücünün bir tezahürüdür."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"إِنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kid ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِنَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Şüphesiz"},{"position":2,"surface":"رَبَّكُمُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Rabbiniz"},{"position":2,"surface":"كُمُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":3,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"İnne'nin haberi olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":4,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî","state":"Marife"},"irabReason":"Allah isminin sıfatı olduğu için mahallen merfû","gloss":"ki o"},{"position":5,"surface":"خَلَقَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلَقَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yarattı"},{"position":6,"surface":"ٱلسَّمَـٰوَٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-م-و","rootLatin":"s-m-w","lemma":"سَمَاء","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (kesra ile)","gloss":"gökleri"},{"position":7,"surface":"وَٱلْأَرْضَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":7,"surface":"ٱلْأَرْضَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ر-ض","rootLatin":"a-r-ḍ","lemma":"أَرْض","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"yeri"},{"position":8,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"içinde"},{"position":9,"surface":"سِتَّةِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"س-ت-ت","rootLatin":"s-t-t","lemma":"سِتَّة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"altı"},{"position":10,"surface":"أَيَّامٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ي-و-م","rootLatin":"y-w-m","lemma":"يَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"gün"},{"position":11,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra"},{"position":12,"surface":"ٱسْتَوَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"س-و-ي","rootLatin":"s-w-y","lemma":"اِسْتَوَىٰ","form":"İstif'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"hükmetti"},{"position":13,"surface":"عَلَى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"üzerine"},{"position":14,"surface":"ٱلْعَرْشِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ر-ش","rootLatin":"ʿ-r-š","lemma":"عَرْش","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Arş"},{"position":15,"surface":"يُغْشِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"غ-ش-و","rootLatin":"ġ-š-w","lemma":"أَغْشَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"bürür"},{"position":16,"surface":"ٱلَّيْلَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"geceyi"},{"position":17,"surface":"ٱلنَّهَارَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ه-ر","rootLatin":"n-h-r","lemma":"نَهَار","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"gündüzü"},{"position":18,"surface":"يَطْلُبُهُۥ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ط-ل-ب","rootLatin":"ṭ-l-b","lemma":"طَلَبَ","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kovalar"},{"position":18,"surface":"هُۥ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"onu"},{"position":19,"surface":"حَثِيثًۭا","pos":"isim","posDetail":"Sıfat","root":"ح-ث-ث","rootLatin":"ḥ-ṯ-ṯ","lemma":"حَثِيث","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"durmadan, hızla"},{"position":20,"surface":"وَٱلشَّمْسَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":20,"surface":"ٱلشَّمْسَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ش-م-س","rootLatin":"š-m-s","lemma":"شَمْس","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"güneşi"},{"position":21,"surface":"وَٱلْقَمَرَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":21,"surface":"ٱلْقَمَرَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-م-ر","rootLatin":"q-m-r","lemma":"قَمَر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"ayı"},{"position":22,"surface":"وَٱلنُّجُومَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":22,"surface":"ٱلنُّجُومَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ن-ج-م","rootLatin":"n-j-m","lemma":"نَجْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla mansûb","gloss":"yıldızları"},{"position":23,"surface":"مُسَخَّرَٰتٍۭ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mef'ûl","root":"س-خ-ر","rootLatin":"s-ḫ-r","lemma":"مُسَخَّر","form":"Tef'îl","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"boyun eğdirilmiş olarak"},{"position":24,"surface":"بِأَمْرِهِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":24,"surface":"أَمْرِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"emri"},{"position":24,"surface":"هِۦٓ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mahallen mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":25,"surface":"أَلَا","pos":"harf","posDetail":"İstiftaf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَلَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"Bilin ki"},{"position":26,"surface":"لَهُ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"için"},{"position":26,"surface":"هُ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mahallen mecrûr","gloss":"O'nun"},{"position":27,"surface":"ٱلْخَلْقُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"ḫ-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Mübteda olduğu için merfû","gloss":"yaratma"},{"position":28,"surface":"وَٱلْأَمْرُ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":28,"surface":"ٱلْأَمْرُ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"أ-م-ر","rootLatin":"a-m-r","lemma":"أَمْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Atıf yoluyla merfû","gloss":"emir"},{"position":29,"surface":"تَبَارَكَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ب-ر-ك","rootLatin":"b-r-k","lemma":"تَبَارَكَ","form":"Tefâ'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"Yücedir"},{"position":30,"surface":"ٱللَّهُ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّهُ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Allah"},{"position":31,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Bedel olduğu için merfû","gloss":"Rabbi"},{"position":32,"surface":"ٱلْعَـٰلَمِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَالَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"âlemlerin"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kâf Sûresi** · *Araf sûresi 54. Âyet*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *A’râf Suresi 54. âyet*
- **Kâf Sûresi** · *Araf sûresi 54. Âyet*
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *A’râf Suresi 54. âyet*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/54*
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/54*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk · *7/54*
- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/54*
- **Rûm Sûresi** · *7/54*
- **Rûm Sûresi** · *7/54*
- **Zümer Sûresi** · *7/54*
- **Kamer Sûresi** · *7/54*