# A'râf Sûresi, 65. Âyet (7:65)

> ۞ وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا ۗ قَالَ يَـٰقَوْمِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُۥٓ ۚ أَفَلَا تَتَّقُونَ

*Ve-ilâ ‘âdin eḣâhum hûdâ(en)(k) kâle yâ kavmi-'budû(A)llâhe mâ lekum min ilâhin ġayruh(u)(c) efelâ tettekûn(e)*

**Meal (Diyanet):** Ad kavmine de kardeşleri Hud'u peygamber olarak gönderdik. Onlara, "Ey kavmim! Allah'a kulluk edin. Sizin için O'ndan başka hiçbir ilah yoktur. Allah'a karşı gelmekten sakınmaz mısınız?" dedi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/65

---

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","tevhid","takva","tebligh"]}

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf Suresi 65. ayet, Ad kavmine gönderilen Hz. Hud'un tebliğini aktarır. Ayet, tevhid inancının temelini oluşturan 'Allah'a kulluk' ve 'O'ndan başka ilah olmaması' kavramlarını vurgularken, 'takva'nın önemine dikkat çekmektedir.","keyConcepts":[{"word":"عَادٍ","root":"ع و د","rootLatin":"a-v-d","meaning":"Hz. Hud'un peygamber olarak gönderildiği, Kur'an'da adı geçen eski bir Arap kavmi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'Ad' kelimesinin 'dönmek, tekrar etmek' anlamındaki 'avd' kökünden geldiğini belirtir. Kur'an'da ise bu kelime, Nuh kavminden sonra gelen ve helak edilen bir kavmin özel ismi olarak kullanılmıştır. Ayette, bu kavme yapılan peygamber gönderilişini ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Ad' kelimesini özel isim olarak ele alır ve Kur'an'da bu ismin, geçmişte yaşamış, güçlü ve azgın bir kavmi temsil ettiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, bu kavme yönelik ilahi mesajın iletilmesini göstermektedir."}]},{"word":"أَخَاهُمْ","root":"أ خ و","rootLatin":"e-h-v","meaning":"Kavmin içinden, onlardan biri olan, soydaşları veya hemşehrileri anlamında Hz. Hud.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'ahâhum' ifadesinin, peygamberin gönderildiği kavimden biri olduğunu, onlarla aynı soydan geldiğini veya aynı bölgede yaşadığını belirtmek için kullanıldığını açıklar. Bu, peygamberin kavmi tarafından tanınan ve güvenilen bir kişi olduğunu vurgular."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ah' (kardeş) kelimesinin sadece kan bağı olan kardeşler için değil, aynı kabileden, aynı dinden veya aynı meslekten olan kişiler için de kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'ahâhum' ifadesi, Hz. Hud'un Ad kavminin içinden, onlara yabancı olmayan bir fert olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'da peygamberlerin kendi kavimlerinden seçilmesinin, mesajın daha kolay kabul görmesi ve peygamberin kavmiyle olan bağının vurgulanması açısından önemli olduğunu belirtir. 'Ahâhum' ifadesi, bu yakınlığı ve aidiyeti sembolize eder."}]},{"word":"ٱعْبُدُوا۟","root":"ع ب د","rootLatin":"a-b-d","meaning":"Allah'a kulluk edin, ibadet edin, itaat edin ve boyun eğin.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ubûdiyyet'in (kulluk), tevazu ve boyun eğme ile birlikte Allah'a itaat etmek olduğunu belirtir. 'İbâdet' ise, kulluğun en üst derecesi olup, Allah'a karşı tam bir teslimiyet ve huşu ile yapılan fiillerdir. Ayetteki emir, Ad kavminden Allah'a tam bir teslimiyetle ibadet etmelerini istemektedir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'abd' kelimesinin kökeninde 'boyun eğme, zelil olma' anlamının yattığını ifade eder. 'İbâdet' ise, bu boyun eğmenin en yüce şekli olup, sadece Allah'a mahsustur. Ayetteki 'u'budû' emri, Ad kavminin Allah'ın ulûhiyetini kabul edip O'na tam bir itaatle yönelmelerini talep eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'abd' ve 'ibâdet' kavramlarının Kur'an'daki merkeziyetini vurgular. Ona göre 'ibâdet', sadece ritüelistik eylemlerden ibaret olmayıp, tüm yaşamı kapsayan bir teslimiyet ve Allah'ın iradesine boyun eğme halidir. Ayetteki bu emir, Ad kavminin hayatlarını Allah'ın hükümlerine göre düzenlemeleri çağrısıdır."}]},{"word":"إِلَـٰهٍ","root":"أ ل ه","rootLatin":"e-l-h","meaning":"Tapınılan, ibadet edilen, yüceltilen ve kendisine sığınılan varlık; tanrı.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'ilâh' kelimesinin 'el-lehe' (şaşırmak, hayran kalmak) veya 'el-lehe' (sığınmak, yardım istemek) köklerinden geldiğini belirtir. Buna göre 'ilâh', kendisine hayran kalınan, akılların idrak etmekte aciz kaldığı ve kendisine sığınılan varlıktır. Ayetteki 'min ilâhin gayruh' ifadesi, Allah'tan başka hiçbir varlığın bu vasıflara sahip olmadığını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'ilâh' kelimesinin 'ibadet edilen, tapınılan' anlamında olduğunu ve 'Allah' isminin de bu kökten türediğini ifade eder. Ayetteki kullanım, Ad kavminin taptığı sahte ilahları reddederek, tek gerçek ilahın Allah olduğunu beyan etmektedir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilâh' kavramının Kur'an'daki temel anlamının 'tapınılacak tek varlık' olduğunu belirtir. Kur'an, 'ilâh' kavramını, insanların kendisine yöneldiği, yardım dilediği ve nihai otorite olarak kabul ettiği varlık olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ lekum min ilâhin gayruh' ifadesi, bu tekil ve mutlak ilahlık vasfının sadece Allah'a ait olduğunu kesin bir dille ortaya koyar."}]},{"word":"تَتَّقُونَ","root":"و ق ي","rootLatin":"v-k-y","meaning":"Allah'ın azabından sakınmaz mısınız, O'na karşı gelmekten korkmaz mısınız?","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'takvâ'nın kökeninde 'korunma, sakınma' anlamının yattığını belirtir. Dini bağlamda ise 'takvâ', kişinin kendisini Allah'ın azabından, gazabından ve haramlarından korumasıdır. Ayetteki soru, Ad kavminin Allah'a karşı gelmenin sonuçlarından neden sakınmadığını sorgulamaktadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'takvâ'nın, Allah'ın emirlerine uyup yasaklarından kaçınarak O'nun rızasını kazanma çabası olduğunu ifade eder. Ayetteki 'e-felâ tettekûn' ifadesi, Ad kavmine, Allah'ın birliğini kabul edip O'na kulluk etmeyerek kendilerini azaptan korumaları gerektiğini hatırlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'takvâ' kavramının Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu ve genellikle 'Allah'tan korkma, O'na karşı sorumluluk bilinci taşıma, günahlardan sakınma' gibi anlamlara geldiğini belirtir. Ayetteki kullanım, Ad kavminin Allah'ın gücünden ve azabından gafil olmaması gerektiği uyarısını içerir."}]}]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Ve-ilâ"},{"position":2,"translit":" ‘âdin"},{"position":3,"translit":" eḣâhum"},{"position":4,"translit":" hûdâ(en)(k)"},{"position":5,"translit":" kâle"},{"position":6,"translit":" yâ kavmi"},{"position":7,"translit":"'budû(A)"},{"position":8,"translit":"llâhe"},{"position":9,"translit":" mâ"},{"position":10,"translit":" lekum"},{"position":11,"translit":" min"},{"position":12,"translit":" ilâhin"},{"position":13,"translit":" ġayruh(u)(c)"},{"position":14,"translit":" efelâ"},{"position":15,"translit":" tettekûn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":1,"surface":"إِلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-e, -a","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":2,"surface":"عَادٍ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ع-و-د","rootLatin":"'-w-d","lemma":"عَاد","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Ad (kavmi)","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":3,"surface":"أَخَا","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-خ-و","rootLatin":"a-kh-w","lemma":"أَخ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb (gizli fiilin mef'ûlü)","gloss":"kardeş","irabMarker":"elif ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"onların","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"هُودًا","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ه-و-د","rootLatin":"h-w-d","lemma":"هُود","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Bedel olduğu için mansûb","gloss":"Hud","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Bedel"},{"position":5,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَالَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":6,"surface":"يَـٰ","pos":"harf","posDetail":"Nidâ Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"يَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nidâ harfi olduğu için mebnî","gloss":"ey"},{"position":6,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Nidâ harfinden sonra geldiği için mansûb (muzâf olduğu için)","gloss":"kavmim","irabMarker":"takdîrî fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Münâdâ","izafet":"Muzâf"},{"position":7,"surface":"ٱعْبُدُوا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ع-ب-د","rootLatin":"'-b-d","lemma":"عَبَدَ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"kulluk edin","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Emir fiil"},{"position":8,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"Allah'a","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":9,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"yoktur","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":10,"surface":"لَكُمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"sizin için"},{"position":10,"surface":"كُم","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كُم","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"sizin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Harf-i cerin mecrûru"},{"position":11,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Zâide Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِنْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Zâide harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"hiçbir","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Harf-i cer"},{"position":12,"surface":"إِلَـٰهٍ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"إِلَٰه","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Zâide harf-i cerden sonra geldiği için lafzen mecrûr, mahallen merfû (mübteda)","gloss":"ilah","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mübteda"},{"position":13,"surface":"غَيْرُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"غ-ي-ر","rootLatin":"gh-y-r","lemma":"غَيْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Sıfat olduğu için merfû","gloss":"başka","irabMarker":"kesra ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Sıfat","izafet":"Muzâf"},{"position":13,"surface":"هُۥٓ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mebnî mahallen mecrûr","gloss":"O'ndan","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":14,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"mı?","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":14,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"o halde","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":14,"surface":"لَا","pos":"harf","posDetail":"Nefiy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefiy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":15,"surface":"تَتَّقُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"و-ق-ي","rootLatin":"w-q-y","lemma":"اِتَّقَى","form":"İfti'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"sakınmaz mısınız?","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâri fiil"}]