# A'râf Sûresi, 69. Âyet (7:69)

> أَوَعَجِبْتُمْ أَن جَآءَكُمْ ذِكْرٌ مِّن رَّبِّكُمْ عَلَىٰ رَجُلٍ مِّنكُمْ لِيُنذِرَكُمْ ۚ وَٱذْكُرُوٓا۟ إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَآءَ مِنۢ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِى ٱلْخَلْقِ بَصْۜطَةً ۖ فَٱذْكُرُوٓا۟ ءَالَآءَ ٱللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

*Eve ‘acibtum en câekum żikrun min rabbikum ‘alâ raculin minkum liyunżirakum(c) veżkurû iż ce'alekum ḣulefâe min ba'di kavmi nûhin vezâdekum fî-lḣalki besta(ten)(s) feżkurû âlâa(A)llâhi le'allekum tuflihûn(e)*

**Meal (Diyanet):** "Sizi uyarması için içinizden bir adam aracılığıyla Rabbinizden size bir zikir (vahy ve öğüt) gelmesine şaştınız mı? Hatırlayın ki, Allah sizi Nuh kavminden sonra onların yerine getirdi ve sizi yaratılış itibariyle daha güçlü kıldı. Allah'ın nimetlerini hatırlayın ki kurtuluşa eresiniz."

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/69

---

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","tebligh","kissa-nuh","rizik","sukur"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"وَعَجِبْتُمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ج-ب","rootLatin":"'-j-b","lemma":"عَجِبَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"şaşırdınız mı"},{"position":2,"surface":"أَن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Masdariyye","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":3,"surface":"جَآءَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ي-أ","rootLatin":"j-y-'","lemma":"جَاءَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geldi"},{"position":3,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"size"},{"position":4,"surface":"ذِكْرٌۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذِكْر","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"bir hatırlatma/haber"},{"position":5,"surface":"مِّن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":6,"surface":"رَّبِّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"Rabbinizden"},{"position":6,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"sizin"},{"position":7,"surface":"عَلَىٰ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"عَلَى","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"üzerine/vasıtasıyla"},{"position":8,"surface":"رَجُلٍۢ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ج-ل","rootLatin":"r-j-l","lemma":"رَجُل","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bir adam"},{"position":9,"surface":"مِّنْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":9,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sizden"},{"position":10,"surface":"لِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer (Ta'lil)","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":10,"surface":"يُنذِرَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ذ-ر","rootLatin":"n-dh-r","lemma":"أَنذَرَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Harf-i cer (lâm-ı ta'lil) ve gizli 'en' ile mansûb","gloss":"uyarsın"},{"position":10,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"ٱذْكُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlayın"},{"position":12,"surface":"إِذْ","pos":"harf","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِذْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o zaman ki"},{"position":13,"surface":"جَعَلَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ج-ع-ل","rootLatin":"j-'-l","lemma":"جَعَلَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kıldı"},{"position":13,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih (birinci) olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":14,"surface":"خُلَفَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"خ-ل-ف","rootLatin":"kh-l-f","lemma":"خَلِيفَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih (ikinci) olduğu için mansûb","gloss":"halifeler"},{"position":15,"surface":"مِنۢ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"-den/-dan"},{"position":16,"surface":"بَعْدِ","pos":"isim","posDetail":"Zarf-ı Zaman","root":"ب-ع-د","rootLatin":"b-'-d","lemma":"بَعْد","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"sonra"},{"position":17,"surface":"قَوْمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-و-م","rootLatin":"q-w-m","lemma":"قَوْم","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"kavmi"},{"position":18,"surface":"نُوحٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ن-و-ح","rootLatin":"n-w-h","lemma":"نُوح","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Nuh'un"},{"position":19,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":19,"surface":"زَادَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ز-ي-د","rootLatin":"z-y-d","lemma":"زَادَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"artırdı"},{"position":19,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"sizi"},{"position":20,"surface":"فِى","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فِي","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"içinde"},{"position":21,"surface":"ٱلْخَلْقِ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"خ-ل-ق","rootLatin":"kh-l-q","lemma":"خَلْق","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"yaratılışta"},{"position":22,"surface":"بَصْۜطَةًۭ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"ب-س-ط","rootLatin":"b-s-t","lemma":"بَسْطَة","form":"-","features":{"state":"Nekre","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Temyiz olduğu için mansûb","gloss":"genişlik/güç"},{"position":23,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"o halde"},{"position":23,"surface":"ٱذْكُرُوٓا۟","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Emir","root":"ذ-ك-ر","rootLatin":"dh-k-r","lemma":"ذَكَرَ","form":"-","features":{"tense":"Emir","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Emir fiil olduğu için mebnî","gloss":"hatırlayın"},{"position":24,"surface":"ءَالَآءَ","pos":"isim","posDetail":"Cemi Teksir","root":"أ-ل-و","rootLatin":"'-l-w","lemma":"أَلَاء","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"nimetlerini"},{"position":25,"surface":"ٱللَّهِ","pos":"isim","posDetail":"Özel İsim","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"'-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Allah'ın"},{"position":26,"surface":"لَعَلَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Teşbih","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَعَلَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"umulur ki"},{"position":26,"surface":"كُمْ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنْتُمْ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"İnne ve benzerlerinin ismi olduğu için mansûb","gloss":"siz"},{"position":27,"surface":"تُفْلِحُونَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ف-ل-ح","rootLatin":"f-l-h","lemma":"أَفْلَحَ","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Muzâri fiil nasb/cezm edeni olmadığı için merfû","gloss":"kurtuluşa erersiniz"}]

## Kelime Tahlili

{"summary":"A'râf Suresi 69. ayet, peygamberin tebliğ görevini, Allah'ın insanlara bahşettiği hilafet ve fiziksel üstünlük nimetlerini hatırlatarak, bu nimetler karşısında şükretmeye ve kurtuluşa ermeye davet etmektedir. Ayet, 'zikr', 'halife', 'bastah' ve 'âlâ'' gibi temel kavramlar üzerinden ilahi mesajın içeriğini ve insanlığın sorumluluklarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ذِكْرٌ","root":"ذ ك ر","rootLatin":"z-k-r","meaning":"Bu ayette 'zikr', Allah'tan gelen bir uyarı, öğüt ve hatırlatma anlamında kullanılmıştır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'zikr' kelimesini hem hafızada tutma hem de dil ile anma olarak iki ana kısma ayırır. Ayetteki 'zikr', Allah'tan gelen vahiy ve öğüt anlamında olup, insanların unuttukları veya gaflet ettikleri hakikatleri hatırlatma işlevini taşır. Bu bağlamda, peygamber aracılığıyla gelen ilahi mesajın bir hatırlatıcı ve uyarıcı niteliğini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'zikr' kavramının Kur'an'daki merkeziyetine dikkat çeker. Ona göre 'zikr', sadece hatırlama değil, aynı zamanda Allah'ın varlığını, kudretini ve emirlerini sürekli olarak zihinde canlı tutma eylemidir. Ayetteki 'zikr', peygamberin getirdiği mesajın, insanları Allah'a ve O'nun ayetlerine karşı uyanık tutma işlevini ifade eder."}]},{"word":"خُلَفَآءَ","root":"خ ل ف","rootLatin":"h-l-f","meaning":"Bu ayette 'hulefâ'' (halifeler), Nuh kavminden sonra yeryüzünde onların yerine geçen, Allah'ın hükümlerini icra eden ve yeryüzünü imar eden yöneticiler anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'halife' kelimesinin 'birinin yerine geçmek' anlamını vurgular. Ayetteki 'hulefâ'' ifadesi, Ad kavminin Nuh kavminin helakinden sonra yeryüzünde onların yerine geçerek bir nevi mirasçı ve yönetici konumuna gelmesini ifade eder. Bu, Allah'ın onlara bahşettiği bir lütuf ve sorumluluktur."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'hilafet' kavramını Allah'ın yeryüzündeki vekilliği olarak açıklar. İnsan, Allah'ın yeryüzündeki halifesidir ve bu, ona belirli yetkilerle birlikte büyük sorumluluklar yükler. Ayetteki 'hulefâ'' ifadesi, Ad kavmine verilen bu hilafet makamının, onlara Nuh kavminden sonra yeryüzünde tasarruf etme ve imar etme yetkisi verdiğini gösterir."}]},{"word":"بَصْۜطَةً","root":"ب س ط","rootLatin":"b-s-t","meaning":"Bu ayette 'bastah', fiziksel güç, bedenî büyüklük ve kuvvet açısından verilen bir üstünlük ve genişlik anlamındadır.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'bastah' kelimesini 'genişlik, yayılma' olarak açıklar. Ayetteki 'fî'l-halkı bastah' ifadesi, Ad kavmine diğer kavimlere göre bedensel olarak daha iri, daha güçlü ve daha uzun boylu olma gibi fiziksel bir üstünlük verildiğini belirtir. Bu, Allah'ın onlara bahşettiği bir nimettir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'bastah' kelimesinin 'genişletme, artırma' anlamını vurgular. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın Ad kavmine yaratılışlarında, yani bedenî yapılarında diğer insanlara göre bir artış, bir genişlik ve üstünlük verdiğini ifade eder. Bu, onların fiziksel güç ve dayanıklılıklarının diğer kavimlerden daha fazla olduğunu gösterir."}]},{"word":"ءَالَآءَ","root":"أ ل و","rootLatin":"e-l-v","meaning":"Bu ayette 'âlâ'' (âlâ'), Allah'ın kullarına bahşettiği nimetler, lütuflar ve ihsanlar anlamındadır.","sources":[{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'âlâ'' kelimesini 'nimetler' olarak açıklar. Ayetteki 'fâzkurû âlâallâhi' ifadesi, Allah'ın Ad kavmine verdiği hilafet, fiziksel üstünlük ve diğer tüm lütufları hatırlamalarını ve bu nimetlere şükretmelerini emreder. Bu, Allah'ın cömertliğini ve kullarına olan ihsanını vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'âlâ'' kelimesinin 'nimetler, ihsanlar, lütuflar' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımıyla, Allah'ın Ad kavmine bahşettiği tüm iyilikleri, özellikle de onları Nuh kavminden sonra halife kılması ve onlara bedensel üstünlük vermesi gibi büyük nimetleri hatırlamalarını ve bu nimetlerin kadrini bilmelerini öğütler."}]}]}

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/69*
- **Tesbih ve Zikir** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/69*
- **Fâtır Sûresi** · *7/69*
- **En'âm Sûresi** · *7/69*
- **Fâtır Sûresi** · *7/69*
- **En'âm Sûresi** · *7/69*
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan DENKÇİ · *7/69*
- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *7/69*