# A'râf Sûresi, 72. Âyet (7:72)

> فَأَنجَيْنَـٰهُ وَٱلَّذِينَ مَعَهُۥ بِرَحْمَةٍ مِّنَّا وَقَطَعْنَا دَابِرَ ٱلَّذِينَ كَذَّبُوا۟ بِـَٔايَـٰتِنَا ۖ وَمَا كَانُوا۟ مُؤْمِنِينَ

*Feenceynâhu velleżîne me'ahu birahmetin minnâ vekata'nâ(s) dâbira-lleżîne keżżebû bi-âyâtinâ vemâ kânû mu/minîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Bunun üzerine biz onu ve beraberindekileri tarafımızdan bir rahmetle kurtardık. Ayetlerimizi yalanlayan ve iman etmemiş olanların ise kökünü kestik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/7/72

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın peygamberini ve ona inananları kurtararak, ayetlerini yalanlayanların kökünü kazımasını anlatmaktadır. Ayetteki anahtar kavramlar, ilahi rahmetin tecellisini, kurtuluşu ve inkarcıların helak edilişini dilbilimsel ve semantik derinlikleriyle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"فَأَنجَيْنَـٰهُ","root":"ن ج و","rootLatin":"n-c-v","meaning":"Allah'ın, Hud'u ve beraberindekileri helaktan kurtarması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Necât (نجاة) kelimesi, bir şeyden kurtulmak, selamet bulmak anlamına gelir. Ayetteki 'fâ-enceynâhu' (فأنجيناه) ifadesi, Allah'ın Hud'u ve ona iman edenleri, kavminin helakından kurtarmasını, onları emniyete çıkarmasını ifade eder. Bu, ilahi bir lütuf ve koruma eylemidir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Necât, tehlikeden veya zorluktan kurtulmak demektir. 'İncâ' (إنجاء) ise birini kurtarmak, selamete çıkarmak fiilidir. Ayetteki kullanımı, Allah'ın kudretiyle, peygamberini ve müminleri, inkarcıların akıbetinden ayrı tutarak koruduğunu ve onlara bir çıkış yolu gösterdiğini vurgular."}]},{"word":"بِرَحْمَةٍ","root":"ر ح م","rootLatin":"r-h-m","meaning":"Allah'ın, peygamberini ve müminleri kurtarmasının temel sebebi olan ilahi lütuf ve merhameti ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Rahmet (رحمة), acımak, şefkat göstermek ve iyilikte bulunmak anlamlarına gelir. Allah'a nispet edildiğinde ise, O'nun kullarına yönelik lütfu, ihsanı ve onları koruyup gözetmesidir. Ayetteki 'birahmetin minnâ' (برحمة منا) ifadesi, bu kurtuluşun tamamen Allah'ın kendi katından bir lütuf ve merhamet eseri olduğunu belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Rahmet, Kur'an'da Allah'ın en temel niteliklerinden biridir ve O'nun yaratılmışlara karşı olan şefkatini, lütfunu ve bağışlayıcılığını ifade eder. Bu ayetteki rahmet, Allah'ın müminleri helaktan kurtarma eylemini motive eden ilahi bir sıfat olarak karşımıza çıkar; bu, O'nun adaletinin yanı sıra merhametinin de bir tecellisidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Rahmet, Kur'an'da geniş bir anlamsal yelpazeye sahiptir; bağışlama, lütuf, ihsan, yardım ve koruma gibi anlamları içerir. Ayetteki 'birahmetin minnâ' ifadesi, kurtuluşun kaynağının Allah'ın sınırsız merhameti olduğunu, bu kurtuluşun insan çabasıyla değil, ilahi bir ihsanla gerçekleştiğini vurgular."}]},{"word":"وَقَطَعْنَا","root":"ق ط ع","rootLatin":"k-t-a","meaning":"Allah'ın, ayetlerini yalanlayanların neslini ve izini tamamen ortadan kaldırması eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kat' (قطع) kelimesi, bir şeyi kesmek, ayırmak anlamına gelir. 'Kat'u'd-dâbir' (قطع الدابر) ifadesi ise, bir şeyin kökünü kazımak, neslini veya izini tamamen ortadan kaldırmak demektir. Ayetteki 've kat'nâ' (وقطعنا) fiili, Allah'ın inkarcı kavmin helakını ve onların yeryüzündeki varlıklarının son bulmasını ifade eder."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Kat'u'd-dâbir, mecazi olarak bir topluluğun sonunu getirmek, onların neslini ve izini kesmek anlamına gelir. Bu ayette, Allah'ın ayetlerini yalanlayanların tamamen yok edildiğini, onlardan geriye hiçbir şey kalmadığını anlatmak için kullanılmıştır."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Kat' (قطع), bir şeyi ayırmak, kesmek demektir. 'Kat'u'd-dâbir' (قطع الدابر) ise, bir şeyin sonunu getirmek, kökünü kurutmak, neslini kesmek anlamındadır. Ayetteki kullanımı, Allah'ın inkarcıların varlığını tamamen sona erdirdiğini, onların yeryüzünden silindiğini güçlü bir şekilde ifade eder."}]},{"word":"دَابِرَ","root":"د ب ر","rootLatin":"d-b-r","meaning":"Bir şeyin sonu, arkası, nesli veya izi anlamına gelir; ayette inkarcıların tamamen yok edilmesini vurgular.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Dâbir (دابر), bir şeyin arkası, sonu veya nesli anlamına gelir. 'Kat'u'd-dâbir' (قطع الدابر) ifadesi, bir şeyin kökünü kazımak, neslini tamamen ortadan kaldırmak demektir. Ayetteki 'dâbira' kelimesi, ayetleri yalanlayanların sadece kendilerinin değil, onların soyunun ve izlerinin de tamamen yok edildiğini vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Dâbir, bir şeyin sonu, arkası ve bir topluluğun son nesli veya artıkları demektir. 'Kat'u'd-dâbir' ifadesi, bir topluluğun tamamen helak edilmesi, onlardan geriye hiçbir iz kalmaması anlamına gelir. Bu ayette, inkarcıların kökünün kazınması, onların yeryüzündeki varlıklarının tamamen sona erdirilmesi kastedilmiştir."}]},{"word":"كَذَّبُوا۟","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Allah'ın ayetlerini yalanlamak, onları inkâr etmek ve doğru kabul etmemek eylemini ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Kezib (كذب), gerçeğin aksini söylemek veya bir şeyi doğru kabul etmemektir. 'Kezzebû' (كذبوا) fiili, bir şeyi yalanlamak, onu inkâr etmek anlamına gelir. Ayetteki 'kazzebû bi-âyâtinâ' (كذبوا بآياتنا) ifadesi, inkarcıların Allah'ın ayetlerini, yani delillerini ve mucizelerini yalanladıklarını, onları kabul etmediklerini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kezzabe fiili, Kur'an'da sadece sözlü yalanı değil, aynı zamanda bir hakikati reddetmeyi, ona karşı çıkmayı ve onu inkâr etmeyi de ifade eder. Bu ayette, inkarcıların Allah'ın ayetlerine karşı takındıkları tavrı, yani onları reddetme ve yalanlama eylemlerini vurgular ki bu, onların helak edilmelerinin temel sebebidir."}]},{"word":"مُؤْمِنِينَ","root":"ء م ن","rootLatin":"e-m-n","meaning":"Allah'a ve O'nun ayetlerine inanan, iman eden kimseleri ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İman (إيمان), tasdik etmek, güvenmek ve emniyette olmak anlamlarına gelir. Mü'min (مؤمن) ise, Allah'a, peygamberlerine ve indirdiklerine inanan, onları tasdik eden kimsedir. Ayetteki 'mü'minîn' (مؤمنين) kelimesi, inkarcıların iman etmeyenler olduğunu, dolayısıyla Allah'ın rahmetinden ve kurtuluşundan mahrum kaldıklarını belirtir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"İman, Kur'an'da sadece kalple tasdik değil, aynı zamanda bu tasdikin amellere yansıması ve Allah'a tam bir teslimiyetle güvenmek anlamını da içerir. Ayetteki 'mü'minîn' kelimesi, inkarcıların iman etme vasfından yoksun olduklarını, bu nedenle de ilahi azaba müstahak olduklarını açıkça ortaya koyar."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kissa-diger-peygamberler","hidayet-dalalet","musrikler","ahiret-mukafat"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"böylece, ve"},{"position":1,"surface":"أَنجَيْنَـٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"n-c-w","rootLatin":"n-j-w","lemma":"أَنجَى","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kurtardık"},{"position":1,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu"},{"position":2,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Atfedildiği için mansûb","gloss":"o kimseler ki"},{"position":3,"surface":"مَعَ","pos":"harf","posDetail":"Zarf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَعَ","form":"-","features":{"irab":"Mansûb"},"irabReason":"Zarf olduğu için mansûb","gloss":"ile birlikte"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun"},{"position":4,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":4,"surface":"رَحْمَةٍۢ","pos":"isim","posDetail":"Masdar","root":"r-h-m","rootLatin":"r-h-m","lemma":"رَحْمَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Nekre"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"rahmet"},{"position":5,"surface":"مِّنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"-den, -dan"},{"position":5,"surface":"ا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":6,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":6,"surface":"قَطَعْنَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"q-ṭ-ʿ","rootLatin":"q-t-ʿ","lemma":"قَطَعَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"kestik"},{"position":6,"surface":"ا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"biz"},{"position":7,"surface":"دَابِرَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"d-b-r","rootLatin":"d-b-r","lemma":"دَابِر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"kökünü"},{"position":8,"surface":"ٱلَّذِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِينَ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"o kimseler ki"},{"position":9,"surface":"كَذَّبُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"k-dh-b","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"yalanladılar"},{"position":9,"surface":"۟","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":10,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Harf-i cer olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":10,"surface":"ـَٔايَـٰتِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"'-y-y","rootLatin":"'-y-y","lemma":"آيَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ayetleri"},{"position":10,"surface":"نَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"نَحْنُ","form":"-","features":{"person":"1.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"bizim"},{"position":11,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":11,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Nefy Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{},"irabReason":"Nefy harfi olduğu için mebnî","gloss":"değil"},{"position":12,"surface":"كَانُو","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî Nakıs","root":"k-w-n","rootLatin":"k-w-n","lemma":"كَانَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"idiler"},{"position":12,"surface":"۟","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُمْ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Merfû"},"irabReason":"Kâne'nin ismi olduğu için merfû","gloss":"onlar"},{"position":13,"surface":"مُؤْمِنِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"'-m-n","rootLatin":"'-m-n","lemma":"مُؤْمِن","form":"İf'âl","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Kâne'nin haberi olduğu için mansûb","gloss":"inananlar"}]